Станбен кредит од 100.000 евра со рок на отплата од 20 години, при каматна стапка од 2,91%, би имал почетна месечна рата од околу 550 евра. Токму 2,91% е просечната каматна стапка на новоодобрените станбени кредити во Хрватска во јули 2026 година.

Кога оваа бројка ќе се спореди со актуелните понуди на македонските банки, се гледа дека разликата во почетната месечна рата не е голема. Кај дел од домашните банки фиксните каматни стапки во првите години се движат од околу 2,9% до 3,5%, што за кредит од 100.000 евра на 20 години значи почетна рата од приближно 550 до 580 евра.

Но, директната споредба има едно важно ограничување. Стапката од 2,91% во Хрватска е просек на новоодобрени станбени кредити на целиот пазар, додека стапките во Македонија се конкретни понуди на банки, кои важат под различни услови и најчесто за ограничен фиксен период.

Халкбанк, на пример, за станбен кредит за прво купување или изградба на дом со животно осигурување нуди фиксна каматна стапка од 2,9% за првите десет години. Кај кредит од 100.000 евра на 20 години, почетната месечна рата би била околу 550 евра.

Комерцијална банка во еден од своите репрезентативни примери наведува фиксна камата од 3,2% во првите десет години. Тоа би значело месечна рата од околу 565 евра.

Кај ТТК Банка фиксната камата од 3,30% во првите десет години би резултирала со рата од приближно 570 евра, додека кај понуда од 3,40% месечната обврска би била околу 575 евра.

При фиксна камата од 3,50%, која се среќава кај одредени станбени производи на домашниот пазар, месечниот ануитет би изнесувал околу 580 евра.

Тоа значи дека разликата меѓу камата од 2,91% и 3,50% за кредит од 100.000 евра изнесува околу 30 евра месечно.

На годишно ниво станува збор за околу 360 евра, а за период од десет години разликата во платените месечни ануитети би била над 3.500 евра.

Сепак, ова е само почетниот дел од приказната.

Кај голем број станбени кредити во Македонија, фиксната камата важи пет или десет години. Потоа кредитот продолжува со променлива каматна стапка, најчесто врзана за Еурибор или друга референтна стапка.

Токму тука се наоѓа поголемата неизвесност за клиентите.

Кај дел од актуелните понуди, каматите што би се применувале по истекот на фиксниот период, според денешните параметри, се движат околу 4,7% до над 5,5%.

Ако, чисто како математички пример, денешните променливи стапки би важеле и по десет години, месечната рата за преостанатиот долг кај кредитот од нашиот пример би можела да се движи приближно од 606 до 641 евро.

Тоа не значи дека токму такви ќе бидат каматите во 2036 година. Еурибор и останатите референтни стапки во меѓувреме може значително да се променат.

Но примерот покажува зошто при избор на станбен кредит не е доволно да се гледа само почетната камата.

Клиентот треба да провери колку години каматата е фиксна, како ќе се пресметува по истекот на тој период, колкава е стапката на вкупни трошоци, колкаво сопствено учество се бара и кои дополнителни трошоци се поврзани со кредитот.

Тука спаѓаат животното и имотното осигурување, процената на недвижноста, нотарските трошоци, административните провизии и евентуалните банкарски пакети што се услов за добивање пониска камата.

Затоа најниската номинална камата не мора автоматски да значи и најевтин кредит.

Споредбата сепак покажува дека, барем кај почетните фиксни каматни стапки, дел од македонските понуди не се далеку од хрватскиот просек.

Разликата меѓу 2,91% и домашните стапки од околу 3,2% до 3,5% не создава драматична разлика во почетната месечна рата.

Многу поважно е што ќе се случува во вториот дел од отплатата, особено кај кредитите со променлива каматна стапка.

Кај заем од 100.000 евра со рок од две децении, неколку десетинки процентен поен можат да значат илјадници евра разлика во вкупниот трошок. Затоа, при изборот на станбен кредит, прашањето не е само колкава е каматата денес, туку и под кои услови ќе се отплаќа кредитот во следните 20 или 30 години.

Вкупната нето-добивка на банките што работат во Бугарија во првите седум месеци од 2026 година се зголемила за 8,9 отсто на годишно ниво и достигнала 1,3 милијарди евра, покажуваат податоците на Бугарската народна банка.

Нето оперативниот приход на банкарскиот сектор на крајот на јули изнесувал околу 2,72 милијарди евра, во споредба со 2,39 милијарди евра во истиот период минатата година.

Бруто-приходите од камати се зголемиле на 2,43 милијарди евра, од 2,02 милијарди евра една година претходно. Приходите од провизии и надоместоци, пак, пораснале на 714 милиони евра, од 670 милиони евра.

На крајот на јули 2026 година, вкупната актива на банките изнесувала 120,5 милијарди евра, што е намалување од 0,5 отсто во однос на претходниот месец. За споредба, во јули 2025 година вкупната актива изнесувала 102,8 милијарди евра.

Бруто-кредитите и авансите во јули достигнале 81,4 милијарди евра, што претставува месечен пад од 2 отсто. Бруто-кредитното портфолио на банкарскиот систем, сепак, на годишно ниво се зголемило на 71,3 милијарди евра, од 60,9 милијарди евра во јули минатата година.

Кредитите за домаќинствата во јули се зголемиле за 625 милиони евра во однос на јуни, додека кредитите за нефинансиските компании пораснале за 375 милиони евра.

Депозитите во банкарскиот систем на крајот на јули изнесувале 100,7 милијарди евра, што е намалување од 0,6 отсто во однос на претходниот месец.

Најголем пад на депозитите е регистриран кај кредитните институции, од 14,3 отсто, по што следуваат другите финансиски компании со намалување од 12 отсто. Депозитите на државниот сектор се намалиле за 3,8 отсто, додека депозитите на нефинансиските компании и на домаќинствата пораснале за 2 отсто, односно за 0,7 отсто.

Извор: Seenews

Советот на Народната банка ги разгледа најновите макроекономски показатели, според кои домашната економија и натаму покажува отпорност во услови на неизвесно надворешно окружување, а најновите показатели за домашната економска активност засега се малку поповолни. 

Расположливите високофреквентни податоци на страната на понудата упатуваат на забрзување на економскиот раст во вториот квартал, при силен раст на градежништвото, раст на индустриското производство и реалниот промет во угостителството и при стабилни движења кај вкупната трговија. Инфлацијата забавува и е во рамките на очекувањата на Народната банка. Ризиците од надворешното окружување и натаму се оценуваат како неповолни.

На крајот на јуни 2026 година, нивото на девизните резерви изнесува 4.936,4 милиони евра и се одржува во сигурната зона. Монетарните податоци покажуваат натамошен солиден раст на депозитите и на кредитната активност, при што кредитната поддршка е посилна од очекувањата.

На седницата, Советот ја донесе Одлуката за водечкиот број на давателите на платежни услуги и стандардите за конструкција на платежните сметки, со која се унапредува постојната регулативна рамка во согласност со развојот на платните системи и примената на меѓународните стандарди и се врши нејзино хармонизирање со стандардите коишто се применуваат во областа на СЕПА.

Важна новина е задолжителната употреба на стандардот ИБАН како единствена идентификациска ознака на платежната сметка при извршувањето на националните платежни трансакции. Од 1 ноември 2026 година, националните платежни трансакции ќе се иницираат, ќе се обработуваат и ќе се извршуваат со користење ИБАН, со што се обезбедува усогласен и стандардизиран начин на идентификација на платежните сметки во националниот и во прекуграничниот платен промет.