Останато
Наскоро стапува во сила нов систем: Кои се правилата и процедурите за влез во земјите од Европската унија?
Од 12 октомври 2025 година започнува да важи новиот систем за евидентирање на влезови и излези (EES) од Европската унија, што значи дека сите кои не се државјани на некоја од земјите членки на ЕУ, каде што спаѓа и Црна Гора, ќе мора да почитуваат одредени правила и процедури пред да заминат на кратко патување во некоја од земјите на Унијата.
Европските земји што го користат EES ќе го воведуваат системот постепено на своите надворешни граници. Тоа значи дека собирањето на податоците ќе започне постепено на граничните премини, со целосна примена до 10 април 2026 година, се наведува на веб-страницата europa.rs.
Системот за влез и излез (EES) претставува автоматизиран ИТ систем за регистрација на државјани од земји кои не се членки на ЕУ, а кои патуваат во некоја од земјите за пократок период, секој пат кога ќе ја преминат надворешната граница на било која од следниве европски земји кои го користат системот: Австрија, Белгија, Бугарија, Хрватска, Чешка, Данска, Естонија, Финска, Франција, Германија, Грција, Унгарија, Исланд, Италија, Летонија, Лихтенштајн, Литванија, Луксембург, Малта, Холандија, Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Словачка, Словенија, Шпанија, Шведска и Швајцарија.

За потребите на EES, „државјанин кој не е од ЕУ“ подразбира – патник кој нема државјанство на ниту една земја од Европската унија или државјанство на Исланд, Лихтенштајн, Норвешка или Швајцарија.
„Краток престој“ значи до 90 дена во кој било период од 180 дена. Овој период важи како единствен за сите европски земји кои го користат EES.
Влезовите и излезите, како и одбивањата на влез, ќе бидат електронски забележани во системот.
Кои се предностите?
Како што е наведено, EES постепено ќе ги замени печатите во пасошите со дигитален систем кој ќе бележи кога патниците влегуваат и излегуваат, забрзувајќи ја контролата на границите и помагајќи им на службите да работат поефикасно.
Главните предности на системот се:
побрзо и полесно патување низ границите, помалку време за проверки благодарение на опции за самопослужување и можност за претходно доставување на податоци, спречување на нерегуларни миграции, прекорачен престој, користење лажни идентитети или злоупотреба на безвизен режим, подобар пристап на граничните и безбедносните служби до податоци за патниците, со цел полесно откривање на безбедносни ризици и поддршка во борбата против криминал и тероризам.
Што е потребно за преминување на границата?
Ако за првпат доаѓате на граничен премин од почетокот на примената на EES, ќе треба да ги доставите вашите лични податоци. Службениците ќе ги скенираат вашите отпечатоци од прсти или ќе направат фотографија од вашето лице. Овие информации ќе бидат зачувани во дигитално досие.
Овој процес може да биде побрз ако однапред регистрирате одредени податоци, преку:
– специјална опрема („самопослужен систем“), ако е достапна на преминот;
– мобилна апликација, ако ја обезбедува земјата на доаѓање или заминување.
Доколку границата сте ја преминале веќе еднаш по започнување на примената на EES, вашите податоци веќе ќе бидат зачувани во системот, па службениците само ќе ги верификуваат.
На кого не се однесува?
Системот не важи за:
– државјаните на европските земји што користат EES, како и Кипар и Ирска,
– државјаните на трети земји со дозвола за престој и врска со државјанин на ЕУ,
– носителите на долгорочни визи, државјаните на Андора, Монако и Сан Марино, како и сопствениците на пасоши издадени од Ватикан,
– лица со дипломатски или специјални привилегии, прекугранични работници, членови на екипажи,
– лица со посебни дозволи за пограничен сообраќај, и други специфични категории.
Повеќе информации за системот може да се најдат на порталот europa.rs или на europa.eu.
EES е дел од пакетот на ЕУ за „паметни граници“, кој го вклучува и системот за информации и одобрување на патувања (ETIAS). Очекувањата се ETIAS да стане оперативен во последниот квартал на 2026 година, а надоместокот за одобрување патување за државјани на трети земји неодамна беше зголемен од 7 на 20 евра.
(Извор: Банкар.ме)
Анализи
Просечната нето-плата во ноември 2025 година достигна 45.961 денар
Просечната месечна исплатена нето-плата за вработен во ноември 2025 година изнесувала 45.961 денар, што претставува зголемување од 9,4% во однос на истиот месец лани, објави Државниот завод за статистика.
Ваквото зголемување се должи, пред сѐ, на зголемувањето на просечната месечна исплатена нето-плата по вработен во секторите: Административни и помошни услужни дејности за 16.5 %, Дејности на здравствена и социјална заштита за 11.1 % и Трговија на големо и трговија на мало; поправка на моторни возила и мотоцикли за 10.9 %.
Зголемување на просечната месечна исплатена нето-плата по вработен, во однос на претходниот месец, е забележано во секторите: Јавна управа и одбрана; задолжително социјално осигурување за 3.5 %, Административни и помошни услужни дејности за 2.2 % и Трговија на големо и трговија на мало; поправка на моторни возила и мотоцикли за 1.2 %.
Просечната месечна исплатена бруто-плата, во ноември 2025 година изнесувала 69.141 денари.
Останато
Бугарија од денес официјално го прифаќа еврото
Од 1 јануари 2026 година, Бугарија официјално го воведе еврото (€) како своја валута и стана 21-ва земја членка на еврозоната. Овој историски чекор значи дека Бугарија ја заменува својата досегашна национална валута, бугарскиот лев – со единствената европска валута, што е кулминација на долгогодишните напори за интеграција во Европската Унија и зајакнување на економската стабилност.
Во текот на јануари 2026 година, левот ќе продолжи да се прифаќа за плаќања заедно со еврото, но од 1 февруари 2026 евро ќе стане единствено законско средство за плаќање во земјата. Граѓаните ќе можат да ги разменуваат своите левови за евра без надоместок до 30 јуни 2026 година, по фиксниот курс од 1,95583 лева за 1 евро, што е утврден при пристапувањето на еврозоната.
Во рамки на мерките за заштита на потрошувачите, Бугарија влегува и во преоден период до 8 август 2026 година, во кој цените на производите и услугите ќе мора задолжително да бидат истакнати и во левови и во евра. Целта е да се спречат неоправдани поскапувања и да се овозможи полесна адаптација на граѓаните кон новата валута.
Иако приклучувањето кон еврозоната се смета за значаен економски и политички чекор, јавноста во Бугарија е јасно поделена. Дел од граѓаните го поздравуваат воведувањето на еврото како гаранција за поголема финансиска стабилност, пониски трансакциски трошоци и подлабока интеграција во ЕУ, додека други стравуваат од раст на цените, намалување на куповната моќ и губење на националниот валутен идентитет.
Од Европската комисија нагласуваат дека Бугарија ги исполнила сите неопходни критериуми за членство во еврозоната и дека искуствата од другите земји покажуваат дека ефектите врз инфлацијата се ограничени и краткорочни, доколку институциите вршат соодветен надзор.
Со воведувањето на еврото, Бугарија добива и поголемо влијание во европските финансиски институции, вклучително и учество во одлучувањето во рамки на Европската централна банка, што се смета за дополнителен стратешки бенефит.
Анализи
Македонците секојдневно активни на интернет за социјални медиуми, но не и за онлајн купување, е-банкарство и плаќање
Според податоците презентирани во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година изработен од Асоцијацијата за е-трговија, користењето на интернетот во Македонија бележи силен и забрзан раст, односно во 2024 година, дури 91,1% од граѓаните користеле интернет во последните три месеци, што претставува највисок раст во регионот (+6,8 процентни поени) и ја позиционира Македонија веднаш под просекот на ЕУ-27 (92,8%). Овој резултат не е само статистика, тој е јасен сигнал дека дигиталниот потенцијал на пазарот е реален и активен. Сè повеќе граѓани се онлајн, сè почесто и сè подлабоко интегрирани во дигиталниот секојдневен живот.
Дополнително, 96,6% од нив го користат интернетот секојдневно, што ја става земјата над голем број развиени европски економии. Ова покажува дека, еднаш кога пристапот е обезбеден, интернетот станува навика, алатка и простор за комуникација, информирање и купување. Но, високата онлајн активност не значи сама по себе и силна е-трговија.

Имено, иако интернетот е секојдневие за поголемиот дел од граѓаните, само 63,2% од интернет корисниците практикуваат онлајн купување. Во развиените земји како Ирска, Холандија и Норвешка, над 90% од интернет корисниците купуваат онлајн, додека европскиот просек е 76,6%.
Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година укажува и на јасен парадокс: иако граѓаните во Македонија се многу активни онлајн, тоа не секогаш се претвора во економска активност. Користењето на интернет за комуникација односно телефонирање, видео пораки и инстант пораки го прават 97% од македонските корисници, што е повеќе во споредба со европскиот просек од 91,6%. Слично, учеството на социјални мрежи е високо застапено: 84,1% од македонските корисници ги користат, наспроти 70% од европските интернет корисници.
Сепак, кога станува збор за активности клучни за развојот на е-трговијата, Македонија значително заостанува зад Европа. Интернет банкарство користат само 43% од македонските корисници, во споредба со 72,4% на ниво на Европа. За онлајн продажба на производи интернетот го користат 13,8% од македонските корисници, додека европскиот просек изнесува 24,5%. Исто така, користењето на е-пошта е присутно кај 52,9% од македонските корисници, наспроти 86,6% од европските, што укажува на значително заостанување под европскиот просек.

„Фактот дека над 90% од граѓаните се онлајн, а речиси сите користат интернет секојдневно, покажува дека дигиталната основа за е-трговија во Македонија постои. Следниот чекор е таа масовна употреба да се претвори во економска вредност во главно преку градење доверба, зајакнување на дигиталните вештини и поддршка за онлајн бизнисите“, изјави Нина Ангеловска Станков, претседателка на Асоцијацијата за е-трговија во Северна Македонија.
Инаку, Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година е изработен од
Асоцијацијата за е-трговија и беше традиционално презентиран на 8-та регионална конференција за е-трговија. Како седмо издание од серијата, оваа публикација по втор
пат е објавена на англиски јазик и со проширен фокус кој го опфаќа целиот регион на
Западен Балкан: Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Северна Македонија
и Србија.

Повеќе информации за „Прегледот на е-трговијата во Западен Балкан 2025“, како и можност за преземање и читање на извештајот, се достапни на следниот линк: https://ecommerce.mk/analizi-i-izveshtai/
-
Продуктипред 2 месециНова поволност со HalkEZ пакетот за млади: Бесплатни FitKit кредити за секој нов корисник
-
Продуктипред 2 месециГолема наградна игра на НЛБ Банка: Со НЛБ Visa освојте го новиот Opel Frontera Hybrid
-
Продуктипред 2 месециПоволности за потрошувачки кредити во Халкбанк – што треба дазнаете?
-
Продуктипред 1 месецХалкбанк денес официјално стартува со Apple Pay
-
Продуктипред 1 месецПразници со 0% камата – Мастеркард кредитна картичка од ПроКредит Банка
-
Интервјуапред 1 месецИнтервју | СИЛВАНА МИЛЕНКОВА И РАДИСАВ БУЛАТОВИЌ: Најважни се добрата комуникација, емоционалната интелигенција, искреноста и создавање на долгорочни односи на доверба со клиентите
-
Осигурувањепред 2 месециКЗК “удри” по осигурителните компании: Над 17 милиони денари казни за картелско однесување
-
Останатопред 2 месециЗапочна исплатата на повратот од „Мој ДДВ“, средствата до крајот на ноември




