Претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, ги повика европските носители на одлуки итно да развијат домашна дигитална платна инфраструктура, предупредувајќи дека речиси секоја картична или мобилна трансакција на европските граѓани денес поминува низ системи под контрола на американски или кинески компании.

Неколку дена по нејзината порака, на 2 февруари, Европската иницијатива за плаќања (EPI) и сојузот EuroPA потпишаа договор за изградба на паневропска интероперабилна платна мрежа која би опфатила околу 130 милиони корисници во 13 земји. Срцето на системот е дигиталниот паричник Wero, замислен како европска алтернатива на Visa, Mastercard и PayPal.

Проблем за кој ретко се зборува

Секојпат кога жител на ЕУ плаќа со картичка, онлајн или дели сметка преку апликација, податоците за трансакцијата, кој што купил, каде, кога и за колку – поминуваат низ инфраструктура во сопственост на компании како Visa, Mastercard, PayPal и слични.

Картичните плаќања сочинуваат околу 56% од сите безготовински трансакции во ЕУ, додека Visa и Mastercard заедно годишно обработуваат околу 24 трилиони долари трансакции ширум светот.

Лагард во интервју отворено изјави дека Европа мора да има „дигитални плаќања под сопствена контрола“. Во геополитичка средина во која ЕУ настојува да ја намали зависноста од САД во областа на енергетиката, одбраната и трговијата, платните системи останаа речиси незабележана стратешка ранливост.

Искуството на Русија дополнително ја засили загриженоста. По западните санкции во 2022 година и исклучувањето од системите Visa и Mastercard, домашните плаќања во таа земја беа сериозно нарушени. Прашањето што сега се поставува во Брисел гласи: Што ако ЕУ еден ден биде изложена на сличен притисок?

Wero – европски одговор

EPI, конзорциум од 16 големи банки и платни процесори, меѓу кои BNP Paribas, Deutsche Bank и Worldline, го лансираше Wero во јули 2024 година.

Минатата година е забележан континуиран пад на бројот на невработени лица, покажуваат податоците на Агенцијата за вработување на Македонија (АВРСМ). Во ноември 2025 година, како невработени биле евидентирани 90.278 лица, додека категоријата „други лица кои бараат работа“ броела 42.614 граѓани.

Трендот на намалување е стабилен, во октомври невработеноста изнесувала 94.729 лица, а во август 95.032 лица. Најмногу невработени се регистрирани во Скопје (20.160), следат Тетово (11.807), Куманово (8.930), Гостивар (6.508) и Прилеп (5.379).

Министерот за економија и труд, Бесар Дурмиши, истакна дека новиот Закон за работно ангажирање, кој стапи на сила од 1 јануари 2026 година, ќе ја поддржи тенденцијата на раст на вработеноста и регулација на повремените и сезонските ангажмани.

Според Државниот завод за статистика, во 2024 година во земјава имало околу 694.000 вработени, од кои околу 85.000 биле неформално ангажирани, што укажува на потребата од системски решенија за целосна формализација и регулација на пазарот на труд.

Останува уште еден ден за јавно гласање во рамки на E-commerce Awards 2025 – изборот на најдобрите е-трговци во Македонија, во организација на Асоцијацијата за е-трговија на Македонија. Граѓаните имаат можност да ги поддржат своите омилени е-продавници денес, до крајот на денот, преку официјалната веб-страница на изборот.

E-commerce Awards претставува значајна иницијатива за македонската е-трговија, бидејќи преку транспарентен и структуриран процес се истакнуваат најдобрите практики, се наградуваат квалитетот и иновациите, и се придонесува кон јакнење на довербата кај онлајн купувачите. Ваквиот тип на избори имаат важна улога во развојот на секторот, поттикнувајќи здрав натпревар и континуирано унапредување на услугите.

Овогодинашното издание бележи висок интерес од јавноста, со над 50.000 гласови дадени од повеќе од 4.500 гласачи, додека во трката за признанијата се вклучени 217 номинирани е-трговци, кои се натпреваруваат во 18 категории.

Јавното гласање претставува клучен сегмент од изборниот процес и учествува со 60% во конечниот резултат, додека преостанатите 40% ќе бидат утврдени од страна на стручната жири-комисија во финалната фаза. По затворањето на гласањето, најдобро рангираните номинации во секоја категорија ќе продолжат во финалниот круг на оценување, а победниците на E-commerce Awards 2025 ќе бидат прогласени на свечена гала манифестација која традиционално ќе се одржи во март 2026 година.

Ова е последна можност јавноста директно да влијае врз изборот на најдобрите е-трговци и да даде поддршка на компаниите кои со својата работа придонесуваат кон квалитетна, сигурна и професионална онлајн трговија.

Гласањето е бесплатно и се врши преку официјалната веб-страница на изборот:
https://ecommerceawards.mk/

Ова издание на E-commerce Awards 2025 се реализира со поддршка на Halkbank, Diners
Club, Eurolink и Halk Insurance.

Сите детали за правилата и процесот на изборот се достапни во официјалниот правилник на веб-страницата на E-commerce Awards или преку овој линк.