Фискалната стабилност, рационалното трошење на јавните средства и спроведувањето структурни реформи се меѓу главните предуслови за одржлив економски раст во период на зголемени глобални ризици. Овие прашања беа во фокусот на пленарната сесија на Годишните средби на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) и Светската банка во Бангкок, на која присуствуваше министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска.

На собирот беше посочено дека светската економија и покрај бројните предизвици продолжува да покажува отпорност, но зачестените економски потреси дополнително го стеснуваат просторот за фискални интервенции. Инфлацијата и понатаму претставува сериозен предизвик за повеќе економии, поради што се нагласува потребата од внимателно креирање и спроведување на макроекономските политики.

Димитриеска-Кочоска истакна дека одговорното управување со државните финансии останува еден од главните приоритети на економската политика, особено во услови на неизвесни глобални движења.

Според министерката, активностите се насочени кон постепена фискална консолидација, подобрување на ефикасноста на јавните расходи и спроведување реформи со кои ќе се зголемат продуктивноста и конкурентноста на домашната економија. Посебен акцент се става на создавањето поволни услови за нови инвестиции и обезбедувањето долгорочен економски раст од кој придобивки ќе имаат граѓаните и бизнис-секторот.

На завршната пленарна сесија свои обраќања имаа генералната директорка на ММФ, Кристалина Георгиева, претседателот на Групацијата на Светската банка, Аџај Банга, како и претседателот на Годишните средби и гувернер на Централната банка на Парагвај, Карлос Карваљо Спалдинг.

Во текот на престојот во Бангкок, македонската министерка оствари повеќе билатерални средби со високи претставници на меѓународните финансиски институции.

Со регионалната потпретседателка на Светската банка за Европа и Централна Азија, Антонела Басани, потпретседателот на Меѓународната финансиска корпорација (ИФЦ), Алфонсо Гарсија Мора, и извршниот директор на Светската банка, Јуџин Ругенат, разговарала за продолжување на реформските процеси, реализација на стратешки инвестиции и зајакнување на улогата на приватниот сектор во економскиот развој.

На агендата биле и разговори со заменик-генералниот директор на ММФ, Бо Ли, директорот на ММФ за Европа, Матеуш Шчурек, како и со претставниците на Фондот, Јерун Клик и Марникс ван Рај.

Во центарот на овие средби биле плановите за среднорочна фискална консолидација, одржувањето на буџетската дисциплина и реформите насочени кон поголема отпорност на јавните финансии. Истовремено, се разговарало и за можностите за поддршка на инвестициите и стимулирање на економската активност.

Годишните средби на ММФ и Светската банка претставуваат можност за размена на ставови меѓу креаторите на економските политики и претставниците на меѓународните финансиски институции, особено во период кога глобалните економски движења имаат значително влијание врз националните економии.

Главната порака од состаноците во Бангкок е дека одржливите јавни финансии, континуираното спроведување на реформите и внимателното управување со економските ризици остануваат важни фактори за долгорочна стабилност и конкурентност.

Македонскиот банкарски сектор продолжува да се оценува како стабилен и добро капитализиран, а податоците и оценките на меѓународните финансиски институции укажуваат на значајна отпорност на системот во услови на економска неизвесност.

Според извештајот на Меѓународниот монетарен фонд од 2026 година, капиталната адекватност на банкарскиот систем на крајот на 2025 година изнесувала околу 19,5%, додека учеството на нефункционалните кредити во вкупните кредити било 2,2%.

Во извештајот на Фич, чии наоди Народната банка ги претстави на крајот на септември, се наведува дека банкарскиот сектор останува стабилен, со солидна ликвидност и капитална позиција. За второто тримесечје од 2026 година е посочена капитална адекватност од 19,5%, додека нефункционалните кредити се на ниво од околу 2%.

Овие показатели се особено значајни во период кога кредитната активност расте со двоцифрени стапки. Силниот кредитен раст може да придонесе за зголемување на приходите на банките, но истовремено бара внимателно управување со ризиците и одржување соодветни капитални резерви.

Капиталната адекватност покажува во која мера банките располагаат со регулаторен капитал во однос на ризично пондерираната актива. Ниското учество на нефункционалните кредити, пак, укажува на релативно поволен квалитет на кредитното портфолио.

Сепак, агрегатните показатели не значат дека сите банки имаат идентична финансиска позиција. За целосна оцена потребна е анализа на капиталот, ликвидноста, профитабилноста и кредитниот ризик на секоја банка одделно. 

Редакција Банкарство

Еврото се најде под притисок во однос на американскиот долар, додека инвеститорите внимателно ги следат економските показатели од САД и очекувањата за идната монетарна политика на Федералните резерви (ФЕД). Зајакнувањето на доларот е поттикнато од очекувањата дека инфлациските притисоци во американската економија би можеле да се задржат, што би создало простор за дополнително зголемување на каматните стапки.

Според податоците објавени на 15 октомври 2026 година, курсот на еврото во однос на доларот (EUR/USD) изнесува 1,1209 долари, додека во претходниот ден во попладневните часови бил забележан курс од 1,1127 долари. Иако овие податоци укажуваат на краткорочно закрепнување на еврото, аналитичарите предупредуваат дека американската валута би можела повторно да зајакне во наредните денови.

Клучно влијание врз движењето на девизните курсеви се очекува да имаат податоците за инфлацијата на производствените цени (PPI) и продажбата на мало во САД за септември.

Економистите на полската банка PKO BP оценуваат дека доколку податоците потврдат продолжување на силните инфлациски притисоци и висока потрошувачка активност во американската економија, доларот би можел дополнително да зајакне на меѓународните девизни пазари.

Дополнителен фактор што го поддржува доларот се очекувањата за монетарната политика на Федералните резерви. Инвеститорите сè повеќе ја разгледуваат можноста за уште едно зголемување на каматните стапки до крајот на годината, што би ја зголемило привлечноста на американската валута.

Посилниот долар вообичаено создава притисок врз еврото и останатите валути, особено во услови на зголемена неизвесност на глобалните финансиски пазари.

Во наредниот период, насоката на движење на курсот евро–долар во голема мера ќе зависи од новите американски економски показатели и од сигналите на ФЕД во врска со каматните стапки. Доколку американската економија продолжи да покажува отпорност, а инфлацијата остане висока, доларот би можел да продолжи да зајакнува, создавајќи дополнителен притисок врз европската валута.