Еврото продолжува да губи вредност во однос на американскиот долар, под притисок на растечките приноси на американските државни обврзници и зголемената неизвесност на европските финансиски пазари. Истовремено, претставници на Европската централна банка (ЕЦБ) оценуваат дека инфлациските притисоци во еврозоната и понатаму главно произлегуваат од поскапувањето на енергенсите, без јасни знаци дека се прелеваат врз платите и пошироките потрошувачки цени.

Во текот на европската трговска сесија во четвртокот, 8 октомври 2026 година, еврото ослабе за 0,16% во однос на американскиот долар, при што валутниот пар EUR/USD се тргуваше околу нивото од 1,1178 долари за едно евро, покажуваат податоците на финансискиот портал FXStreet.

Слабеењето на европската валута доаѓа во период кога доларот добива дополнителна поддршка од растот на приносите на американските државни обврзници, додека инвеститорите внимателно ги следат инфлациските ризици и фискалните предизвици во еврозоната.

Американскиот долар зајакнува, приносите на обврзниците растат

Индексот на американскиот долар (DXY), кој ја мери вредноста на доларот во однос на кошница од шест водечки светски валути, забележа раст од околу 0,2%, достигнувајќи приближно 102,44 поени.

Со тоа, индексот се приближи до годишниот максимум од 102,53 поени, достигнат претходно во текот на неделата.

Дополнителна поддршка за американската валута обезбедува и високиот принос на десетгодишните американски државни обврзници, кој се движи околу 5,36%, близу највисоките нивоа во последните две децении.

Повисоките приноси ги прават американските финансиски инструменти попривлечни за инвеститорите, што ја зголемува побарувачката за долари и создава дополнителен притисок врз еврото.

Фискалните ризици во Франција дополнително го притискаат еврото

Покрај движењата на американскиот пазар, европската валута се соочува и со притисоци поради зголемената загриженост за фискалната состојба на Франција.

Приносот на десетгодишните француски државни обврзници се искачи на приближно 4,96%, а зголемената разлика меѓу приносите на француските и другите државни обврзници во еврозоната дополнително ја засилува неизвесноста на финансиските пазари.

Ваквите движења ја одразуваат поголемата претпазливост на инвеститорите во однос на фискалните ризици и стабилноста на европските јавни финансии.

ЕЦБ: Инфлацијата е поттикната од енергенсите, засега нема секундарни ефекти

И покрај загриженоста поради високите цени на енергијата, претставници на Европската централна банка сметаат дека еврозоната засега успешно го избегнува ширењето на инфлациските притисоци врз останатите сегменти од економијата.

Членот на Управниот совет на ЕЦБ, Емануел Мулен, истакна дека актуелните инфлациски притисоци се целосно поттикнати од енергетскиот шок, без видливи секундарни ефекти.

Сличен став изнесе и гувернерот на Централната банка на Португалија, Алваро Сантос Переира, кој нагласи дека во моментов не се забележуваат секундарни инфлациски ефекти.

Станува збор за ситуација во која почетниот раст на цените, на пример кај нафтата, гасот и електричната енергија, постепено се пренесува врз платите, услугите и поширокиот спектар на производи и услуги, создавајќи подолготраен инфлациски притисок.

Членот на Управниот совет на ЕЦБ, Хозе Луис Ескрива, исто така потврди дека засега нема докази за вакво прелевање, но предупреди дека продолженото задржување на високите цени на енергенсите би можело да ја промени состојбата.

Еврото останува под притисок и од техничките показатели

Техничката анализа на валутниот пар EUR/USD покажува дека европската валута и понатаму се наоѓа во краткорочен надолен тренд.

Според FXStreet, курсот од 1,1178 е значително под 20-периодниот експоненцијален подвижен просек (EMA), кој се наоѓа на нивото од 1,1354.

Истовремено, индексот на релативна сила (RSI) изнесува 21,6 поени, што укажува на состојба на изразена препродаденост на еврото.

Иако ваквите вредности можат да укажуваат на можност за краткорочна стабилизација или закрепнување, аналитичарите оценуваат дека притисокот врз европската валута би можел да продолжи сè додека курсот останува под нивото од 1,1354 долари.

Во фокусот на инвеститорите остануваат инфлацијата и каматните стапки

Понатамошното движење на еврото ќе зависи од развојот на енергетската криза, приносите на државните обврзници, економските показатели од САД и еврозоната, како и од идните одлуки на централните банки.

Особено значајно за Европската централна банка ќе биде дали поскапувањето на енергенсите ќе остане ограничено на директните трошоци или ќе почне да влијае врз растот на платите, услугите и другите потрошувачки цени.

Иако претставниците на ЕЦБ засега не гледаат знаци на пошироко ширење на инфлацијата, продолжените енергетски шокови и неизвесноста на финансиските пазари остануваат сериозен предизвик за европската економија и стабилноста на еврото.

Институтот на овластени ревизори на Република Северна Македонија (ИОРРСМ) годинава одбележува значаен јубилеј – 20 години од своето основање на 27 мај 2006 година.

По повод две децении од своето основање, на 6 октомври 2026 година, ИОРРСМ организираше свечен настан во Филхармонија на Република Северна Македонија, посветен на досегашниот развој на ревизорската професија, нејзината улога во економскиот систем, како и на предизвиците и можностите што ја очекуваат професијата во иднина.

Дваесет години по основањето, јубилејот претставува можност за осврт кон патот кој го помина Институтот, неговиот придонес во развојот и унапредувањето на ревизорската професија, но и кон идните насоки во услови на динамични промени во економијата, технологијата и регулаторното опкружување.

Свечената програма ја отвори претседателот на ИОРРСМ, м-р Ненад Тортевски, со обраќање посветено на значењето на јубилејот и развојот на Институтот во изминатите две децении.

Особено значаен дел од програмата е учеството на г-дин Lee White, Извршен директор на Меѓународната федерација на сметководители (IFAC), кој преку виртуелно обраќање ја презентираше темата Defining forces for the future of the accountancy profession and what IFAC is responding to them, како и г-ѓа Јелена Мисита, претседавач на одборот на IFAC за развој на професионални тела, со презентацијата How a Strong Accountancy Profession Supports Economic Prosperity, посветена на улогата што силната и професионална ревизорска професија ја има во создавањето услови за економски просперитет.

На настанот се одржа панел дискусија на тема Развојот на професијата во Македонија, за да се раскаже приказната што ја создавале различни генерации: генерација која ги поставила темелите, генерација која ја развивала и трансформирала професијата и новата генерација која треба да ја однесе ревизијата во иднината. Се разговараше за развојот на професијата во изминатиот период, актуелните предизвици, како и потребата од понатамошно јакнење на професионалните капацитети и стандарди.

Панел дискусијата ја водеше модераторот проф. д-р. Зорица Божиновска Лазаревска, која што е раководител на катедра за сметководство и ревизија на Економскиот факултет при УКИМ, вклучена од самиот почеток во воспоставувањето на Институтот и професијата, како и претседател на Надзорниот одбор на ИОРРСМ. Како панелисти учетвуваа: г-дин Борислав Атанасовски, кој од самиот почеток е вклучен во воспоставувањето на професијата и Институтот, еден од основачите на едно од првите друштва за ревизија во Македонија Друштво за ревизија “Б и Љ” ДОО Скопје, а сега основач на Друштво за ревизија “Расел Бедфорд Атанасовски” ДОО Скопје и ја извршуваше функцијата претседател на ИОРРСМ во 3 мандати од 2009-2018 година; г-дин Драган Давитков, управувачки партнер во Друштво за ревизија “ПрајсВотерхаусКуперс Ревизија” ДОО Скопје, поранешен член на СУНРРСМ и поранешен член на Управниот одбор на ИОРРСМ и активен учесник во развојот на професијата и развојот на ИОРРСМ; и г-ца Благица Шорева, придружен директор во Друштвото за ревизија “КПМГ Ревизија” ДОО Скопје, претседател на Комисијата за образование, обука и публикации на ИОРРСМ, претставник на помладите членови на ИОРРСМ и зема активно учество во активностите и телата на ИОРРСМ.

Главната порака на панел дискусијата беше да се најде одговор на прашањата: што треба да остане непроменето и да се сочува како наследство кое од претходните генерации ќе се пренесе на следните? Што е она што треба да се менува за да се одговори на предизвиците на новото време?

Во рамки на програмата, 20-годишниот пат на ИОРРСМ беше прикажан и преку видео времеплов, кој ги оживеа значајните моменти од историјата на Институтот и развојот на професијата низ годините. По завршувањето на програмата следуваше свечен коктел.

Јубилејот не е само потсетување на постигнатото, туку и поглед кон иднината. Tехнолошкиот развој, дигитализацијата, вештачката интелигенција, новите регулаторни барања и потребата од континуирано професионално усовршување поставуваат нови предизвици пред професијата и бараат постојано прилагодување и унапредување.

Во изминатите 20 години, ИОРРСМ се развиваше заедно со професијата, градејќи ја својата улога како професионална институција посветена на квалитетот, интегритетот, професионалноста и континуираниот развој на ревизорската професија, рече г-дин Ненад Тортевски.

Одбележувањето на јубилејот беше можност на едно место да се соберат професионалци, претставници на институции, домашни и меѓународни партнери и пријатели на професијата – да се одбележи досегашниот пат, да се споделат искуства и да се испрати порака за заедничка визија за иднината.

ИОРРСМ – 20 години професионализам, интегритет и посветеност кон иднината на ревизорската професија.

Вработените во приватниот сектор и во 2026 година имаат право на регрес за годишен одмор, познат како К-15, а работодавачите се должни да го исплатат најдоцна до 31 декември.

Минималниот износ на регресот за оваа година е околу 19.116 денари, односно најмалку 40 проценти од просечната месечна нето-плата по работник во државата, исплатена во последните три месеци пред месецот на исплатата.

Право на К-15 имаат работниците кои кај истиот работодавач работеле најмалку шест месеци непрекинато во текот на календарската година. Работодавачот може да исплати и повисок износ од законскиот минимум.

Висината на регресот, сепак, не е фиксна за сите работници. Таа зависи од просечната нето-плата во периодот релевантен за исплатата, што значи дека износот може да биде повисок доколку и просечната плата е повисока.

Покрај минималниот износ, постои и можност за исплата на повисок регрес, при што висината зависи од условите и можностите на работодавачот и од важечките правила за даночниот третман на исплатата.

Казни за неисплатен или незаконски вратен К-15

Неисплаќањето на регресот во предвидениот рок претставува прекршување на обврските на работодавачот и може да резултира со соодветни санкции.

Особено важно е што работодавачот не смее да бара од работникот да му го врати исплатениот К-15, без оглед дали тоа би се правело директно или во готовина. Ваквото постапување може да има и посериозни правни последици, во зависност од околностите на случајот.

К-15 е право на работникот, а неговата исплата претставува обврска на работодавачот. Затоа, до крајот на годината компаниите треба да обезбедат навремена исплата на регресот и да ги исполнат условите утврдени со важечките прописи.