Управата за јавни приходи соопшти дека реформите што се спроведуваат во институцијата во изминатите две години не се само национален процес, туку се дел и од европската даночна агенда.

Во објавата на УЈП, посветена на периодот од јули 2024 до јуни 2026 година, се наведува дека институцијата остварила значајни резултати во областа на меѓународната соработка и институционалната афирмација.

Како едно од најзначајните признанија се истакнува претседателството со Интра-европската организација на даночни администрации, IOTA, за периодот 2026-2027 година. Претходно, УЈП била и член на Извршниот совет на IOTA за периодот 2025-2026 година.

Од Управата посочуваат и дека преку програмата „Fiscalis“ добиле признание како една од најактивните даночни администрации меѓу земјите кандидати и потенцијални кандидати за членство во Европската Унија.

УЈП за првпат била поканета и активно учествувала и на европскиот самит на даночни администрации TADEUS, што, според институцијата, претставува уште една потврда за зголемената меѓународна видливост.

Во изминатиот период, Управата ја зајакнала и соработката со даночните администрации во регионот и пошироко, преку потпишување меморандуми и институционални поврзувања за размена на искуства и добри практики.

УЈП била домаќин и на два меѓународни настани со учесници од повеќе европски даночни администрации: Заедница на практики организирана од ММФ и работилница организирана од IOTA.

Од институцијата наведуваат дека нивната долгорочна цел е УЈП да биде активен учесник во креирањето политики на европските даночни администрации.

Истражувачи од Виенскиот универзитет за економија и бизнис, со помош на вештачка интелигенција, анализирале кои фактори најмногу ја предвидуваат склоноста кон корупција кај јавните службеници низ светот. Според резултатите, личните ставови кон демократијата, конкуренцијата и лидерството се поважни показатели од образованието или приходите.

Досегашните истражувања за причините за корупцијата најчесто се фокусирале на институционални, демографски и културни фактори, како и на разликите меѓу државите. Но, прашањето колку индивидуалните вредности и ставови влијаат врз подготвеноста на државните службеници да оправдаат коруптивно однесување досега ретко било систематски анализирано.

Истражувачите Мориц Шмид и Јирген Вилемс од Виенскиот универзитет за економија испитувале во која мера склоноста кон корупција може да се предвиди врз основа на личните ставови на службениците и кои фактори имаат најголемо влијание.

„Нашите резултати ја доведуваат во прашање широко распространетата претпоставка дека приходите или образованието се најдобрите показатели за склоност кон корупција. Наместо тоа, најважни се вредностите и ставовите“, вели Мориц Шмид од Институтот за јавен менаџмент и управување.

Особено значајно е што, според анализата, силната ориентација кон демократски вредности е поврзана со помала склоност кон корупција.

Истражувањето се заснова на податоци од 18.000 јавни службеници од 90 земји, кои одговарале на прашања поврзани со културни вредности и ставови за семејството, религијата, општествената толеранција и довербата во институциите.

Податоците не се однесуваат на реални случаи на корупција, туку на ставовите на испитаниците за тоа дали сметаат дека се оправдани практики како давање мито, затајување данок или незаконско користење државни бенефиции.

„Коруптивното однесување е многу тешко да се набљудува на индивидуално ниво. Затоа ги користиме ставовите како мерлив показател за склоност кон корупција“, објаснува Шмид.

Покрај класичните регресивни модели, истражувачкиот тим применил и повеќе методи на објасниво машинско учење. Овие модели не само што овозможиле поголема прецизност во предвидувањето, туку и систематско споредување на значењето на повеќе од 100 потенцијални фактори што можат да влијаат врз склоноста кон корупција кај јавните службеници.

Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска оцени дека јавните финансии во првата половина од 2026 година остануваат стабилни, а приходната страна на Буџетот се реализира според очекувањата. Во обраќањето на комисиската расправа за ребалансот на Буџетот во Собранието, таа посочи дека најголемиот дел од приходите се резултат на редовната економска активност.

Според податоците што ги презентираше Министерството за финансии, вкупните буџетски приходи во периодот јануари-јуни изнесуваат 169,9 милијарди денари, односно околу 170 милијарди денари. Тоа претставува раст од 8,6 проценти во споредба со истиот период лани, додека реализацијата на планот надминува 45 проценти.

Даночните приходи достигнале 96,7 милијарди денари. Најголем удел има данокот на додадена вредност, од кој се собрани 43,3 милијарди денари, што претставува околу 44,7 проценти од вкупните даночни приходи. Од данокот на личен доход се реализирани 17,5 милијарди денари, од данокот на добивка 13,8 милијарди денари, а од акцизи 13,9 милијарди денари.

Податоците покажуваат дека приходите од данокот на личен доход се зголемени за 11,7 проценти, од данокот на добивка за 14,5 проценти, од ДДВ за 16,4 проценти, додека увозните давачки бележат раст од 8,3 проценти.

Димитриеска-Кочоска оцени дека ваквите движења се потврда дека економската активност продолжува, компаниите работат, платите растат, а институциите ја спроведуваат политиката за подобра наплата и намалување на сивата економија.

Во првите шест месеци од годината, социјалните придонеси достигнале 58,8 милијарди денари, што е раст од 7,5 проценти во однос на истиот период минатата година. Овие средства, како што беше посочено, се еден од најважните извори за финансирање на пензискиот и здравствениот систем.

На расходната страна, Буџетот е реализиран во износ од 205,9 милијарди денари, главно за исполнување на законските обврски кон граѓаните, стопанството, општините и кредиторите.

Во првата половина од 2026 година бил извршен поврат на средства по основ на солидарниот данок во износ од 1,2 милијарди денари. За исплата на пензии се издвоени 58,1 милијарди денари, а за здравствениот систем 25,5 милијарди денари. За социјална заштита на најранливите категории се исплатени 7,6 милијарди денари.

Кон општините се трансферирани 15,1 милијарди денари блок-дотации за образование, детска заштита, култура, противпожарна заштита и други пренесени надлежности. Дополнително, општините добиле и 2,4 милијарди денари средства од ДДВ.

Министерката нагласи дека државата редовно ги сервисирала обврските кон домашните и странските кредитори. За камати се исплатени 12 милијарди денари, додека за отплата на главнина по основ на домашен и надворешен долг се сервисирани 60,7 милијарди денари.

Според Димитриеска-Кочоска, финансиската дисциплина и навременото сервисирање на долгот се важни за зачувување на довербата кај инвеститорите, меѓународните финансиски институции и кредитните агенции.

Таа додаде дека политиката на расходната страна останува насочена кон навремена исплата на законските обврски, дисциплинирано управување со јавните средства и финансирање на развојните приоритети.

Како еден од најзначајните показатели за развојната политика на Владата, министерката ја издвои реализацијата на капиталните расходи, кои во првата половина од годината достигнале 19,4 милијарди денари. Тоа е раст од 53,5 проценти во споредба со истиот период минатата година.

Според неа, ова значи дека државата вложува повеќе во патишта, железници, комунална инфраструктура, училишта, градинки, здравствени установи, водоводи, канализации, енергетски проекти и локален развој.

За изградба на Коридорите 8 и 10-д до крајот на мај се реализирани 6,3 милијарди денари, а за инфраструктурни проекти во општините се реализирани дополнителни 2,1 милијарди денари.