Глобалните цени на храната во 2026 година би можеле да се зголемат за 11,8 отсто, додека во 2027 година се очекува раст од 4,8 отсто, покажува анализата на „Оксфорд економикс“.

Најмногу би можеле да поскапат житарките, овошјето, зеленчукот и млечните производи. Особено силен притисок се очекува врз цената на пченицата, што дополнително ќе ги зголеми цените на лебот и пекарските производи.

Високите температури во Европа им нанесуваат штета на земјоделските култури, додека производителите се соочуваат со повисоки трошоци за енергија и вештачки ѓубрива. Состојбата дополнително ја влошуваат војните во Украина и на Блискиот Исток, како и нарушениот транспорт преку Црното и Азовското Море.

Според процените на здружението „Коцерал“, годинава во Европската Унија и Обединетото Кралство се очекува производство од 286,6 милиони тони житарки, во споредба со 310 милиони тони минатата година.

Во јули глобалната цена на дизелот била за 36 отсто повисока во споредба со истиот период лани, додека вештачките ѓубрива годинава би можеле да поскапат за 22 отсто. Земјоделските култури што во голема мера зависат од ѓубрива би можеле да забележат раст на цените од 36 отсто во третиот квартал.

Податоците на Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации покажуваат дека во јули глобалните цени на храната биле за еден отсто повисоки на годишно ниво. Житарките поскапеле за 6,9 отсто, а растителните масла за 17,3 отсто.

Економистот Томас Дворак од „Оксфорд економикс“ оценува дека повисоките цени на суровините постепено ќе се пренесат и врз преработените производи, меѓу кои лебот, сирењето, виното и маслото. Кај овошјето и зеленчукот поскапувањето би можело да се почувствува во следните два до три месеци, додека кај преработената храна ефектот се очекува во период од шест до девет месеци. Цената на месото, според анализата, не би требало да биде погодена во иста мера.

Бројот на банкроти во Европската унија во вториот квартал од 2026 година се зголемил за 5,7 отсто во споредба со првите три месеци од годината, додека бројот на новорегистрирани компании се намалил за 0,5 отсто, покажуваат најновите податоци на Евростат.

Пад на регистрациите на нови компании е забележан во пет од осумте анализирани сектори. Најголемо намалување има во индустријата, од 3,6 отсто, по што следуваат сместувањето и угостителските услуги со пад од 3,4 отсто и образованието и социјалните услуги со 3,2 отсто.

Од друга страна, секторот за информации и комуникации бележи силен раст, со 8,8 отсто повеќе новорегистрирани компании во однос на претходниот квартал. Во градежништвото растот изнесува еден отсто, додека бројот на нови компании во финансиските услуги останал непроменет.

Истовремено, бројот на банкроти се зголемил во пет од осумте набљудувани сектори. Најголем скок е регистриран во образованието и социјалните дејности, каде што банкротите пораснале за 21,1 отсто. Во транспортот растот изнесува 11,4 отсто, а во финансиските услуги 6,8 отсто.

Подобра состојба е забележана во сместувањето и угостителството, каде бројот на банкроти се намалил за 2,6 отсто. Пад има и во градежништвото од 1,7 отсто и во трговијата од 1,2 отсто.

Податоците доаѓаат во период кога европската економија бележи раст. Според прелиминарните проценки на Евростат, бруто домашниот производ во вториот квартал пораснал за 0,5 отсто во ЕУ и за 0,4 отсто во еврозоната во однос на претходниот квартал.

На годишно ниво, економскиот раст изнесувал 1,2 отсто во ЕУ и еден отсто во еврозоната.

Најновите бројки покажуваат дека, и покрај растот на економијата, дел од компаниите продолжуваат да се соочуваат со сериозен притисок, додека новите деловни иницијативи сè повеќе се насочуваат кон информацискиот, комуникацискиот и дигиталниот сектор.

Истражување на Goldman Sachs покажува дека вештачката интелигенција веќе почнува да остава видливи последици врз пазарот на труд во развиените економии, особено во индустриите каде што голем дел од работата може да се автоматизира.

Според анализата, од втората половина на 2022 година во секторите со поголема изложеност на вештачка интелигенција е забележан побавен раст на бројот на слободни работни места. Трендот е особено изразен во Германија, Австралија и САД.

Меѓу најпогодените се повикувачките центри, издавањето на софтвер, менаџмент консалтингот и рекламните услуги, каде што вработеноста значително се намалила во однос на историскиот тренд.

Најголем пад е забележан кај повикувачките центри. Вработеноста во овој сектор во САД е 39 проценти под трендот, во Канада 33 проценти, а во Германија 27 проценти. Според Goldman Sachs, ваквите податоци покажуваат дека притисокот врз работните места поврзан со вештачката интелигенција веќе е видлив во секторите каде што постојат алатки способни да автоматизираат дел од задачите.

Истражувањето покажува и дека најголем притисок чувствуваат работниците кои штотуку ја започнуваат својата кариера. Анализата на повеќе од 800 професии утврдила дека негативното влијание е најизразено кај почетните работни позиции, како и кај професиите со висок ризик од замена со вештачка интелигенција.

На ниво на целиот пазар на труд, изложеност на вештачка интелигенција од 10 проценти била поврзана со намалување на годишниот раст на бројот на вработени за само 0,1 процентен поен во Франција, Канада и САД. Кај почетниците, сепак, влијанието е значително поголемо и се движи од повеќе од 0,6 процентни поени во Австралија до над 0,2 процентни поени во САД.

Goldman Sachs заклучува дека ефектите од вештачката интелигенција врз вработувањето веќе може да се забележат во глобалните податоци, но засега тие се концентрирани во релативно мал број индустрии и категории работници.

Во исто време, употребата на вештачката интелигенција брзо се шири. Врз основа на 11 истражувања, банката проценува дека стапката на користење на ВИ во големите развиени економии во просек изнесува меѓу 15 и 20 проценти.

Франција, САД, Холандија и Велика Британија се меѓу земјите со најголема распространетост на вештачката интелигенција, додека Италија, Јапонија и Нов Зеланд се на долниот дел од листата. Во големите економии во развој, проценетата стапка на употреба се движи меѓу 10 и 15 проценти.

Извор: CNBC