Иуте Македонија целосно ја реализираше својата прва петгодишна корпоративна обврзница во износ од 3 милиони евра за само четири дена. Обврзницата е со фиксна купонска каматна стапка од 8,5 проценти годишно.

Искуството од процесот на издавање на обврзницата беше презентирано на 25-тата годишна конференција на Македонската берза, каде финансиската директорка на Иуте Македонија, Нина Мојсова, говореше за вклучувањето на капиталниот пазар во стратегијата за понатамошен развој на компанијата.

Според Мојсова, успешното излегување на капиталниот пазар не е резултат само на моменталниот интерес на инвеститорите, туку на повеќегодишна подготовка, финансиска дисциплина, управување со ризици, технолошки развој и корпоративно управување.

„Подготвеноста за капиталниот пазар се гради со години. Растот на бизнисот, финансиската дисциплина, управувањето со ризици, технологијата и корпоративното управување ја создаваат основата. Кога ќе излезете пред поширока инвеститорска јавност, расте и нивото на одговорност, транспарентност и дисциплина во управувањето“, истакна Мојсова.

Од компанијата посочуваат дека иако емисијата била реализирана за четири дена, на одлуката на инвеститорите влијаат подолгорочните резултати и развојот на компанијата, нејзината способност да се приспособува на пазарните и регулаторните промени, управувањето со ризиците, како и капацитетите за понатамошен раст.

Кај финтек-компаниите, дополнителен фактор е и технолошката инфраструктура и способноста за скалабилен развој, поради што инвеститорите при носењето одлуки го оценуваат поширокиот развоен пат и долгорочната стратегија на компанијата.

Во Иуте Македонија оценуваат дека успешната реализација на обврзницата покажува дека на домашниот пазар постои инвеститорски интерес за компании со јасна стратегија, финансиски резултати и планови за раст.

Емисијата претставува нов чекор во развојот на Иуте Македонија и, според компанијата, треба да придонесе за поголема видливост пред домашната и регионалната инвеститорска јавност, како и да отвори дополнителни можности за финансирање на идниот раст.

Од компанијата додаваат дека капиталниот пазар во иднина ќе има поголема улога во нивната стратегија, при што довербата од инвеститорите ја зголемува и обврската за поголема транспарентност, дисциплина и остварување на планираните резултати.

iute Macedonia и Mitra подготвија специјални попусти на избрани производи во рамки на MitraFest 7, а понудата важи до 30 септември 2026 година.

Во промотивната понуда се вклучени повеќе производи од категоријата бела техника, електроника и паметни уреди, меѓу кои Tesla Classic инвертер клима од 12.000 BTU, Xiaomi Robot Vacuum 5 Pro, Xiaomi Electric Scooter Elite со три подароци, како и Tesla 65-инчен QLED 4K Google TV.

Купувачите можат да ја искористат опцијата iute Flexi и избраните производи да ги плаќаат до 36 рати.

Промотивната понуда е временски ограничена и важи до 30.09.2026 година.

Вештачката интелигенција, алтернативните податоци и кредитите вградени директно во дигитални платформи сè побрзо го менуваат начинот на кој банките и финансиските компании проценуваат кој може да добие заем. Токму овие теми ќе бидат во фокусот на MicroBalkans 2026 – „Lending Reimagined“, што на 24 и 25 септември во Скопје ќе собере повеќе од 200 претставници од финансискиот сектор од 15 европски земји.

Но, бројките покажуваат дека ова веќе не е само разговор за иднината. Според најновите податоци што Европската централна банка ги објави на 22 септември, повеќе од 90% од банките под нејзин директен надзор веќе интегрираат вештачка интелигенција во работењето, а 85% користат и генеративна AI. Кај 64% од банките AI се користи за спречување измами и сајбер-криминал.

Претходна детална анализа на ЕЦБ од март годинава покажа дека околу 30% од големите банки во еврозоната веќе користат AI и за credit scoring, односно за процена на кредитоспособноста на клиентите. Речиси 90% тогаш пријавиле некаков вид употреба на AI, а инвестициите во дигитални технологии во 2025 година надминале 4 милијарди евра.

Токму тука се отвора и прашањето за alternative data. Наместо процената да се темели само на класична кредитна историја, плата или финансиски извештаи, новите модели можат да анализираат трансакции, дигитални плаќања, податоци од платформи и деловни активности. IFC во свој извештај од 2026 година оценува дека ваквите податоци можат подобро да ја прикажат економската активност на лица и мали компании кои имаат ограничена или воопшто немаат традиционална кредитна историја.

Ова е особено важно за малите компании. Според извештајот „Financing SMEs and Entrepreneurs 2026“ на OECD, микро, малите и средните претпријатија претставувале најголем сегмент кај fintech-компаниите во анализираните податоци – околу 57% од базата на клиенти и 55% од приходите во 2023 година.

Паралелно расте и embedded lending – модел во кој кредитот се нуди директно во продавница, e-commerce платформа, деловен софтвер или друга дигитална услуга, без клиентот прво да оди во банка. Според проценките на Grand View Research, европскиот пазар на embedded lending би можел да порасне од околу 7,6 милијарди долари во 2026 година на 66,1 милијарди долари во 2033 година, што би значело просечен годишен раст од 36,2%.

И OECD го забележува истиот тренд кај поширокиот пазар на embedded finance. Во Европа тој генерирал проценети 20 до 30 милијарди евра во 2023 година, или околу 3% од вкупните банкарски приходи, а обемот на овој вид финансиски услуги во претходната деценија растел трипати побрзо од директно дистрибуираните кредити. OECD посочува дека електронската идентификација, алтернативните податоци и AI можат дополнително да го автоматизираат кредитното скорирање и да ги намалат трошоците.

Во пресрет на MicroBalkans, претседателот на Групацијата на небанкарски финансиски институции Никола Јошевски изјави дека AI и анализата на податоци можат значително да ги подобрат процената на ризикот, откривањето измами, кредитното скорирање и брзината на одлучување, особено кај клиенти и мали компании со ограничена кредитна историја. Истовремено, тој предупредува дека со поголемото потпирање на алгоритми стануваат поважни приватноста, безбедноста, пристрасноста на моделите и можноста да се објасни зошто одреден клиент добил или не добил кредит.

Токму затоа програмата во Скопје е поставена многу попрактично од класична fintech-конференција. Еден од панелите ќе анализира што реално функционира во дигиталното кредитирање на Западен Балкан, вклучително и credit scoring кога нема доволно податоци или развиен Open Banking. Друг панел ќе отвори прашања за процена на малите компании без ревидирани финансиски извештаи, преку алтернативни податоци, парични текови и индустриски показатели, а предвидена е и дискусија за целосно дигитален „кредит за пет минути“.

Оттука, клучното прашање на MicroBalkans 2026 нема да биде дали AI ќе влезе во кредитирањето – тој процес веќе е започнат. Прашањето е дали банките и небанкарските финансиски компании во регионот ќе можат да ја искористат технологијата за побрзо и попрецизно кредитирање, без притоа да ја загрозат заштитата на клиентите и квалитетот на процената на ризикот.