Буџетскиот дефицит на Северна Македонија во првите девет месеци од 2026 година достигна 39,7 милијарди денари, односно приближно 645 милиони евра, што претставува значително зголемување во споредба со истиот период минатата година. Најновите податоци за извршувањето на Буџетот покажуваат дека државните расходи растат побрзо од приходите, што создава дополнителен притисок врз јавните финансии.

Според податоците на Министерството за финансии, буџетскиот дефицит во периодот јануари–септември 2026 година изнесувал 39,7 милијарди денари, наспроти 28,6 милијарди денари во истиот период од 2025 година.

Тоа претставува зголемување од 11,1 милијарди денари, односно приближно 38,8% на годишно ниво.

Овие показатели упатуваат на зголемување на разликата меѓу вкупните буџетски приходи и расходи, и покрај растот на приходната страна на државната каса.

Буџетските приходи достигнаа 261,1 милијарда денари

Во периодот од јануари до септември годинава, вкупните консолидирани буџетски приходи достигнале 261,1 милијарда денари, во споредба со 243,7 милијарди денари во истиот период минатата година.

Станува збор за зголемување од 17,4 милијарди денари, или приближно 7,1%.

Растот на приходите покажува дека државата наплатила повеќе средства во споредба со претходната година, но овој пораст не бил доволен за да го следи зголемувањето на расходите.

Динамиката на буџетските приходи е особено важна за финансиската стабилност, бидејќи од нивната реализација зависи способноста на државата да ги финансира тековните обврски, јавните услуги и планираните инвестиции.

Расходите пораснаа за 28,4 милијарди денари

На расходната страна е забележано уште поголемо зголемување.

Вкупните буџетски расходи во првите девет месеци од 2026 година достигнале 300,7 милијарди денари, наспроти 272,3 милијарди денари во истиот период од 2025 година.

Тоа претставува раст од 28,4 милијарди денари, односно приближно 10,4%.

Со оглед на тоа што расходите пораснале побрзо од приходите, разликата меѓу нив дополнително се продлабочила.

Податоците укажуваат на потребата од внимателно следење на реализацијата на Буџетот во последното тримесечје од годината.

Сепак, без детална анализа на структурата на расходите не може да се утврди кои буџетски категории најмногу придонеле за зголемувањето.

И во септември е регистриран поголем буџетски минус

Зголемувањето на буџетскиот дефицит е забележливо и на месечно ниво.

Само во септември 2026 година, буџетскиот дефицит изнесувал 1,5 милијарди денари, додека во истиот месец минатата година бил 278 милиони денари.

Ова покажува значително зголемување на месечниот буџетски минус во споредба со септември 2025 година.

За споредба, на крајот од целата 2025 година буџетскиот дефицит изнесувал 41,8 милијарди денари, нешто помалку од 41,9 милијарди денари во 2024 година.

Со дефицит од 39,7 милијарди денари заклучно со септември, буџетскиот минус за првите девет месеци од 2026 година веќе се приближува до износот евидентиран за целата претходна година.

Сепак, ова не значи дека конечниот годишен дефицит задолжително ќе биде повисок, бидејќи буџетските приходи и расходи можат значително да варираат во последните месеци од годината.

Што значи зголемениот дефицит за економијата?

Зголемувањето на буџетскиот дефицит е значаен показател за состојбата на јавните финансии и потребите за финансирање на државата.

Кога буџетските расходи ги надминуваат приходите, разликата мора да се финансира преку расположливите финансиски средства или преку задолжување.

Поголемите потреби за финансирање можат да влијаат врз управувањето со јавниот долг и идните трошоци за сервисирање на државните обврски.

За домашниот финансиски сектор, буџетските движења се релевантни и поради улогата на државните хартии од вредност на финансискиот пазар.

Истовремено, за компаниите и граѓаните е важно како се распределуваат јавните средства и дали буџетската потрошувачка придонесува за економски раст, подобра инфраструктура и квалитетни јавни услуги.

Најновите податоци покажуваат дека главниот предизвик за јавните финансии во 2026 година е побрзиот раст на расходите во однос на приходите.

Дали овој тренд ќе продолжи до крајот на годината ќе зависи од наплатата на буџетските приходи, динамиката на јавната потрошувачка и евентуалните дополнителни фискални мерки.

Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) донесе нова одлука со која од полноќ значително се намалуваат цените на бензините во Македонија, додека цената на дизел-горивото останува непроменета. Согласно одлуката донесена денес, 26 октомври 2026 година, бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 поевтинуваат за 5 денари по литар, а просечното намалување на малопродажните цени на нафтените деривати изнесува 1,89%.

Новите цени ќе започнат да се применуваат од 27 октомври 2026 година, од 00:01 часот, согласно најновата одлука на Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад.

Бензините поевтини за 5 денари, дизелот без промена

Со новата одлука, максималната малопродажна цена на ЕУРОСУПЕР БС-95 се намалува од 96 на 91 денар за литар, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 поевтинува од 98 на 93 денари за литар.

Цената на ЕУРОДИЗЕЛ БС останува непроменета и ќе изнесува 99 денари за литар.

Екстра лесното масло за домаќинство (ЕЛ-1) поевтинува за 0,50 денари и ќе се продава по максимална цена од 110 денари за литар.

За разлика од бензините и маслото за горење, кај мазутот М-1 НС е утврдено зголемување од 0,694 денари за килограм, со што неговата нова максимална цена изнесува 54,273 денари за килограм.

Станува збор за највисоки дозволени малопродажни цени, што значи дека трговците имаат право да ги продаваат нафтените деривати и по пониски цени од утврдените.

Падот на светските цени на бензините влијаеше врз новата пресметка

Според образложението на Регулаторната комисија за енергетика, новите цени се резултат на движењата на референтните цени на нафтените деривати на светските пазари и промените на девизниот курс.

Во споредба со претходната пресметка, референтните цени на бензините на светскиот пазар се намалиле во просек за 8,12%, односно за 98,65 долари по тон.

Кај дизел-горивото е забележано благо зголемување од 0,404%, додека кај екстра лесното масло за домаќинство намалувањето изнесува 0,074%.

Кај мазутот, пак, референтните цени се зголемиле за приближно 2,06%.

Дополнително влијание врз пресметката имало и движењето на девизниот курс. Просечниот курс на американскиот долар во анализираниот период изнесувал 54,8974 денари, што е за околу 0,33% пониско во споредба со курсот користен во претходната пресметка од 19 октомври.

Намалени акцизи и повластен ДДВ за дизелот

Во најновата пресметка на малопродажните цени се применуваат и посебните даночни мерки предвидени со важечките прописи.

Според РКЕ, применето е намалување на акцизата за 4 денари по литар кај бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98, како и кај ЕУРОДИЗЕЛ БС.

Истовремено, за дизел-горивото се применува повластена стапка на данокот на додадена вредност од 10%.

Овие мерки се дел од факторите што влијаат врз формирањето на крајните малопродажни цени, заедно со меѓународните котации, девизниот курс и останатите пропишани трошоци и надоместоци.

Што значи поевтинувањето за граѓаните и компаниите?

Намалувањето на цените на бензините за 5 денари по литар ќе донесе директно олеснување за граѓаните што користат возила на бензин.

На пример, полнење резервоар со 50 литри бензин ќе чини 250 денари помалку во споредба со претходните максимални малопродажни цени.

За компаниите што користат бензински возила, пониските цени можат да придонесат за намалување на дел од транспортните и оперативните трошоци.

Сепак, дизел-горивото, кое е значајно за товарниот транспорт и логистиката, останува на истото ценовно ниво од 99 денари за литар.

Поради тоа, ефектите од новата одлука нема да бидат подеднакви за сите категории потрошувачи и стопански субјекти.

Новите максимални малопродажни цени стапуваат во примена од вторник, 27 октомври, во 00:01 часот. Со оваа одлука бензините поевтинуваат за 5 денари по литар, додека дизелот останува на 99 денари, а мазутот бележи благо поскапување.

Унгарија би можела до крајот на 2030 година да ги исполни економските и фискалните критериуми за приклучување кон еврозоната, оценува меѓународната кредитна рејтинг-агенција Fitch Ratings. Новиот предлог-буџет за 2027 година и плановите за постепено намалување на буџетскиот дефицит претставуваат важен чекор кон оваа цел, но нивното спроведување ќе биде сериозен предизвик за унгарската влада.

Според оценката на Fitch, предлог-буџетот на Унгарија за 2027 година и среднорочните фискални цели на владата создаваат основа за исполнување на условите за членство во еврозоната до крајот на оваа деценија.

Сепак, агенцијата предупредува дека успехот на фискалната консолидација ќе зависи од способноста на владата да ги спроведе најавените мерки за намалување на расходите и зголемување на буџетските приходи.

Унгарија планира значително намалување на буџетскиот дефицит

Според предлог-буџетот претставен од премиерот Петер Маѓар, унгарската влада планира буџетскиот дефицит во 2027 година да го намали на 4,9% од бруто-домашниот производ (БДП), од очекуваните 7,5% во 2026 година.

Станува збор за амбициозна фискална корекција, која предвидува комбинација од намалување на јавната потрошувачка, зголемување на одредени даноци и спроведување дополнителни мерки за обезбедување буџетски приходи.

Планот предвидува намалување на трошоците во министерствата и државните компании за најмалку 10%.

Истовремено, владата планира промени во даночната политика, вклучувајќи зголемување на корпоративните даноци и намалување на дел од даночните олеснувања за иновации.

Посебно внимание е насочено кон дополнително оданочување на енергетските компании и имотот на побогатите граѓани.

Во буџетските проекции се предвидени и пониски расходи за камати, што би требало да придонесе за постепено подобрување на состојбата на јавните финансии.

Fitch предупредува: Спроведувањето на буџетскиот план ќе биде голем предизвик

Иако предложената фискална стратегија е оценета како чекор во вистинска насока, Fitch предупредува дека нејзината реализација ќе биде сложена.

Агенцијата смета дека исполнувањето на буџетските цели за 2027 година ќе претставува важен тест за кредибилитетот на владината стратегија за фискална консолидација.

Според владините проекции, буџетскиот дефицит треба да се намали на 4% од БДП во 2028 година, а потоа постепено да се спушти на 2,8% во 2030 година.

Проценките на Fitch се нешто повнимателни.

Агенцијата очекува дефицитот во 2027 година да изнесува 5,4% од БДП, што е повисоко од владината цел од 4,9%.

Сепак, и Fitch предвидува постепено намалување на буџетскиот дефицит, кој до 2030 година би можел да се спушти под границата од 3% од БДП.

Токму ова ниво е еден од клучните фискални критериуми за пристапување кон еврозоната.

Јавниот долг би можел да достигне 77,7% од БДП

Покрај буџетскиот дефицит, значаен предизвик за Унгарија останува и високото ниво на јавниот долг.

Според Fitch, јавниот долг би можел да достигне највисоко ниво од 77,7% од БДП во 2027 и 2028 година.

Неговото понатамошно движење ќе зависи од повеќе фактори, меѓу кои економскиот раст, девизниот курс на унгарската форинта и трошоците за финансирање.

Повисокото ниво на задолженост може да го ограничи фискалниот простор на владата, особено во услови на повисоки каматни стапки и зголемени потреби за рефинансирање.

Во моментов, Fitch го оценува кредитниот рејтинг на Унгарија со BBB, со негативни изгледи, што укажува на ризици поврзани со идното движење на јавните финансии и економските показатели.

Агенцијата истовремено посочува дека економскиот раст на Унгарија од 2023 година заостанувал зад растот на други земји со споредлив кредитен рејтинг.

Владата очекува забрзување на економскиот раст

Унгарската влада прогнозира економски раст од 2,7% во 2027 година, со постепено забрзување на над 3% до крајот на 2030 година.

Слична динамика на економскиот раст предвидува и Fitch.

Посилната економска активност би можела да придонесе за зголемување на даночните приходи и подобрување на односот меѓу јавниот долг и БДП.

Сепак, остварувањето на овие проекции ќе зависи од домашните економски услови, инвестициската активност и движењата на европските и меѓународните пазари.

Намалувањето на дефицитот не е доволно за воведување на еврото

Иако исполнувањето на фискалните критериуми би претставувало значаен напредок, тоа само по себе не значи дека Унгарија автоматски ќе стане членка на еврозоната.

За воведување на заедничката европска валута, земјата мора да ги исполни и останатите критериуми од Мастрихт.

Тие се однесуваат на стабилноста на цените, долгорочните каматни стапки, јавниот долг, стабилноста на девизниот курс и усогласеноста на националното законодавство со европските правила.

Еден од важните предуслови е учеството во европскиот девизен механизам ERM II во период од најмалку две години пред воведувањето на еврото.

Во текот на овој период се следи стабилноста на националната валута во однос на еврото.

Поради тоа, исполнувањето на фискалните цели до 2030 година не подразбира дека Унгарија ќе го воведе еврото токму во таа година.

Според проценките на консултантската компанија Eurasia Group, реална можност е Унгарија да стане членка на еврозоната во 2032 година.

Воведувањето на еврото би имало пошироко економско значење

Потенцијалното приклучување на Унгарија кон еврозоната би претставувало значајна промена за нејзината економија и финансискиот систем.

Воведувањето на еврото би го елиминирало девизниот ризик во трансакциите меѓу Унгарија и останатите земји од еврозоната и би можело да придонесе за намалување на дел од трансакциските трошоци.

За компаниите што работат на европскиот пазар, заедничката валута може да овозможи попредвидливо финансиско планирање и поедноставување на прекуграничните плаќања.

Од друга страна, членството во еврозоната подразбира и пренесување на надлежностите за самостојно водење на монетарната политика врз Европската централна банка.

Следните неколку години ќе бидат пресудни за европските монетарни амбиции на Унгарија. Иако новата фискална стратегија создава можност за приближување кон критериумите за воведување на еврото, нејзиниот успех ќе зависи од реалното намалување на буџетскиот дефицит, стабилизирањето на јавниот долг и исполнувањето на останатите економски и правни предуслови.