Цените на нафтата бележат раст во средата поради зголемената загриженост од можни прекини во снабдувањето, додека тензиите на Блискиот Исток дополнително се заоструваат поради конфликтот меѓу Саудиска Арабија и јеменските Хути, кои имаат поддршка од Иран.

Цената на фјучерсите на суровата нафта од типот „брент“, со испорака во декември, се зголеми за 0,61 отсто, достигнувајќи 106,33 долари за барел. Истовремено, американската нафта WTI, со испорака во ноември, поскапе за 0,63 отсто, на 94,73 долари за барел.

Тензиите меѓу Саудиска Арабија и Хутите дополнително се засилија по смртоносниот напад врз главниот аеродром во Ријад, за кој се наведува дека го извршиле јеменските бунтовници поддржани од Техеран.

Според известувањето на „Ал Џезира“, коалицијата предводена од Саудиска Арабија возвратила со напади врз енергетски терминали и резерви на гориво на Хутите во Јемен. Портпарол на коалицијата изјавил дека биле преземени мерки на претпазливост за да се избегнат цивилни жртви и колатерална штета.

Паралелно со овие случувања, продолжуваат и тензиите меѓу САД и Иран, особено околу контролата на Ормускиот Теснец, кој претставува една од најважните светски транспортни рути за нафта.

Американската Централна команда (CENTCOM) ги отфрли тврдењата на командантот на морнарицата на иранската Револуционерна гарда дека Ормускиот Теснец е под иранска контрола и дека секој американски воен брод што ќе се приближи до областа ќе биде потопен.

Од CENTCOM преку платформата X порачаа дека американските сили и нивните регионални партнери имаат јасна контрола врз теснецот.

Нафтата би можела да поскапи за дополнителни 20 до 25 долари за барел доколку продолжи ескалацијата на конфликтот со Иран, оцени познатиот инвеститор и менаџер на хеџ-фонд Пол Тјудор Џонс, во емисијата „Squawk Box“ на телевизијата CNBC.

Џонс, кој е основач и главен инвестициски директор на компанијата Tudor Investment, изјави дека очекува натамошен раст на цените на нафтата.

„Се обложувам на раст на цените на нафтата. Оптимист сум во тој поглед и мислам дека таа би можела да поскапи за уште 20 или 25 долари“, изјави Џонс.

Тој додаде дека, доколку постоела можност за брзо смирување на ситуацијата, тоа веројатно ќе се случело пред изборите на средината од претседателскиот мандат во САД.

Денешниот редакциски преглед на Bankarstvo.mk ги издвојува најважните потврдени финансиски информации достапни при утринската подготовка на пакетот. Во фокусот се растот на банкарскиот сектор, новите податоци за пензиските фондови, промените во раководството на НЛБ Банка и показателите што ја отсликуваат состојбата на македонската економија.

1. Македонските банки управуваат со речиси 955 милијарди денари

Банкарскиот сектор на крајот од јуни 2026 година достигнал вкупна актива од 954,94 милијарди денари, што претставува годишен раст од приближно 11,2 проценти. Истовремено, кредитната активност се зголемила за околу 13 проценти, додека добивката во првата половина од годината се намалила за 8,4 проценти.

2. НЛБ Банка со продолжување на мандатите на двајца членови на Управниот одбор

Народната банка издала претходни согласности за повторно именување на Кирил Бухов и Драгиша Тадиќ во Управниот одбор на НЛБ Банка Скопје. Новите четиригодишни мандати ќе започнат во јануари 2027 година, со што се обезбедува продолжување на нивниот ангажман во раководната структура на банката.

3. Пензиските фондови управуваат со 223,4 милијарди денари

Последните објавени податоци на МАПАС покажуваат дека нето средствата во задолжителните и доброволните пензиски фондови достигнале приближно 3,63 милијарди евра. Ова ја потврдува значајната улога на капитално финансираното пензиско осигурување во акумулацијата на долгорочен финансиски капитал.

4. Конечните податоци покажуваат повисока вредност на БДП за 2024 година

Државниот завод за статистика објави дека конечната номинална вредност на БДП во 2024 година изнесувала 1.031,68 милијарди денари, што е за 67,59 милијарди денари повеќе од претходната прелиминарна проценка. Ревизијата е важна за статистичката основа врз која се пресметуваат повеќе економски и фискални показатели.

5. Расте бројот на одобренија за градење, планирани се 1.030 станови

Во август 2026 година биле издадени 333 одобренија за градење, што претставува годишен раст од 18,9 проценти. Во рамките на одобрените проекти е предвидена изградба на 1.030 станови, што претставува важен показател за потенцијалната идна понуда на станбени недвижности.

Цените на бензините и дизелот остануваат непроменети, додека мазутот поскапува за 2,145 денари за килограм, одлучи денеска Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ). Новите цени ќе важат од полноќ, односно од 00:01 часот на 14 октомври 2026 година.

Според најновата одлука на РКЕ, малопродажните цени на нафтените деривати во просек се зголемуваат за 0,87 отсто во однос на цените утврдени со претходната одлука од 5 октомври.

Цената на ЕУРОСУПЕР БС-95 останува 98,50 денари за литар, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 и понатаму ќе се продава по највисока цена од 100,50 денари за литар.

Непроменета останува и цената на ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V), која изнесува 97 денари за литар, како и цената на екстра лесното масло за домаќинство (ЕЛ-1), која изнесува 108,50 денари за литар.

Единствено поскапување има кај мазутот М-1 НС, чија цена се зголемува за 2,145 денари за килограм и ќе изнесува 51,742 денари за килограм.

Во образложението на одлуката, РКЕ наведува дека референтните цени на светските пазари бележат намалување кај бензините за 1,561 отсто, кај дизелот за 1,479 отсто и кај екстра лесното масло за 1,462 отсто. Наспроти тоа, референтната цена на мазутот е зголемена за 4,079 отсто.

Истовремено, курсот на доларот во однос на денарот е зголемен за околу 1,2931 отсто во споредба со претходната пресметка, што исто така влијае врз формирањето на цените.

Во новата пресметка е задржана повластената стапка на ДДВ од 10 отсто за дизелот, согласно одлуката на Владата од 9 октомври. Продолжува и примената на намалената акциза за четири денари по литар кај двата вида бензин и дизелот.

Од РКЕ посочуваат дека трговците на големо и мало можат да ги продаваат нафтените деривати и по цени пониски од утврдените максимални малопродажни цени.

Одлуката е донесена денеска, 13 октомври, а ќе почне да се применува од 14 октомври 2026 година.