Брокер на американскиот министер за одбрана Пит Хегсет наводно се обидел да вложи значителни средства во акции на одбранбени компании непосредно пред почетокот на војната со Иран, објави Financial Times. Пентагон остро ги отфрли овие наводи.

Според извештајот, брокер од Морган Стенли во февруари контактирал со BlackRock во врска со можност за повеќемилионска инвестиција во фондот iShares Defense Industrials Active ETF. Фондот, со вредност од околу 3,1 милијарда долари, вклучува акции од водечки компании како RTX Corp, Lockheed Martin и Northrop Grumman.

Сепак, според истите информации, инвестицијата не била реализирана, бидејќи фондот во тој момент не бил достапен за клиентите на Морган Стенли. Не е познато дали подоцна била направена друга инвестиција поврзана со одбранбениот сектор.

Во меѓувреме, фондот забележал пад од 12,4 проценти во последниот месец, период што се поклопува со почетокот на воените дејствија.

Главниот портпарол на Пентагон, Шон Парнел, ги отфрли наводите како „целосно лажни и измислени“, нагласувајќи дека ниту Хегсет ниту негови претставници контактирале со BlackRock. Тој побара од Financial Times да го повлече текстот, оценувајќи го како неоснована клевета.

Воените операции на САД против Иран влегуваат во петтата недела, без знаци за деескалација. Според The Washington Post, Пентагон се подготвува за потенцијални копнени операции, додека Доналд Трамп предупреди на можни напади врз клучната иранска инфраструктура доколку не се отвори Ормускиот Теснец и не се постигне мировен договор.

По повеќемесечни политички несогласувања во рамки на Европскиот парламент, законодавната рамка за дигиталното евро влегува во завршна фаза на преговори. Последните случувања покажуваат дека европратениците успеале да ги приближат ставовите околу клучните прашања, со што проектот е значително поблиску до формално усвојување.

Ова произлегува од нацрт-законскиот текст за дигиталното евро, во кој увид имал Euronews.

Дигиталното евро е замислено како електронска форма на готовина што би ја издавала Европската централна банка. Тоа би функционирало паралелно со постојните форми на пари, готовината и дигиталните услуги на комерцијалните банки.

Според актуелниот предлог, корисниците би користеле дигитален паричник што ќе овозможува плаќања преку интернет, но и офлајн трансакции, дури и без пристап до мрежа. Овој модел има за цел да ја комбинира практичноста на дигиталните решенија со достапноста на готовината.

Сепак, проектот се соочува со сериозни предизвици. Најголемите дилеми се поврзани со приватноста и финансиската стабилност. Иако предлогот предвидува трансакциите да не бидат следливи, дел од јавноста и натаму изразува загриженост за заштитата на податоците.

Од друга страна, комерцијалните банки предупредуваат на можни системски ризици, стравувајќи дека граѓаните би можеле да ги пренасочат средствата во дигитално евро, што би ја намалило депозитната база и способноста за кредитирање.

Дел од европратениците, пак, го доведуваат во прашање и самиот концепт, укажувајќи на развојот на европски платни решенија како Wero.

Во меѓувреме, геополитичките тензии дополнително ја зголемуваат важноста на проектот. Европската унија настојува да ја намали зависноста од американските платни системи како Visa и Mastercard, со што би го зајакнала својот монетарен суверенитет.

Значаен напредок во преговорите е постигнат откако главниот известувач Фернандо Наварете го ублажи својот претходен став дигиталното евро да биде ограничено само на офлајн употреба. Со постигнатиот компромис, отворен е простор за поширока примена што ги вклучува и онлајн трансакциите.

Лидерите на земјите членки на ЕУ поставија амбициозна цел, усвојување на законодавната рамка до крајот на годината, а почеток на примена на дигиталното евро се планира за 2029 година.

Сепак, пред конечната одлука остануваат да се усогласат уште две клучни прашања: максималниот износ што корисниците ќе можат да го чуваат во дигиталниот паричник и моделот на компензација за комерцијалните банки што ќе учествуваат во системот.

Како што истакна Пасквале Тридико, известувач за дигиталното евро во групата Левица, политичкиот застој е надминат и проектот повторно добива на интензитет.

Дигиталното евро сè повеќе се профилира како стратешки проект на Европската унија, кој оди подалеку од техничките аспекти на плаќањата и има за цел да ја зајакне финансиската автономија и да го модернизира монетарниот систем.

Доколку биде усвоен според планот, Европа до крајот на деценијата би можела да добие сопствена дигитална валута, со значајни импликации за банкарскиот сектор, потрошувачите и глобалниот финансиски систем.

На 16 април 2026 година, на Економскиот факултет при УКИМ во Скопје ќе се одржи еднодневна обука посветена на „Механизмот за јаглеродно гранично прилагодување (ЦБАМ) и македонската индустрија: регулаторни обврски, финансиски импликации и стратегии за декарбонизација“.

Настанот, кој ќе се реализира во периодот од 10:00 до 12:30 часот во салата за состаноци на факултетот, има за цел да ги доближи клучните аспекти на европскиот механизам за јаглеродно прилагодување и неговото влијание врз домашната економија и индустрија.

Во рамки на обуката ќе бидат обработени регулаторните и финансиските аспекти на ЦБАМ, предизвиците со кои се соочува индустријата, како и стратегиите за декарбонизација. Посебен акцент ќе биде ставен и на улогата на банките во финансирањето на зелената транзиција, како и на интерактивна студентска активност преку користење на CO₂ калкулатор.

Како говорници се најавени Златко Ветеровски, експерт за царинска политика од Царинската управа, Марија Дуковска-Павловска, генерален директор на Макстил, како и Добринка Стефанова, директор на одделот за одржлив развој во ПроКредит банка Скопје. Модератор на настанот ќе биде проф. д-р Елена Макревска Дисоска од Економскиот факултет – Скопје.

Организаторите ги повикуваат сите заинтересирани да се регистрираат за учество преку онлајн формулар.