Анализи
63.2% од Македонците купуваат онлајн, но дали се подготвени за е-трговија со вештачка интелигенција?
Според податоците презентирани во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година, изработен од страна на Асоцијацијата за е-трговија, 63.2% од интернет корисниците во земјата купувале онлајн во 2024 година, што ја позиционира Македонија меѓу водечките пазари во регионот по учество на онлајн купувачи, но се уште е под европскиот просек. Ова е силен сигнал за растечка побарувачката, но, извештајот покажува дека растот на е-трговијата не е доволен сам по себе.
Клучното прашање е дали економијата е подготвена за следната фаза, а тоа е е-трговија поддржана од вештачка интелигенција (ВИ)? Вештачката интелигенција сè побрзо го менува начинот на кој функционираат бизнисите и пазарите на труд, а е-трговијата е меѓу секторите каде овие промени се највидливи. Од персонализирани понуди и паметен дигитален маркетинг, до оптимизација на логистика, управување со залихи и откривање измами овозможено од алатки на вештачката интелигенција која станува клучен двигател на конкурентноста во онлајн трговијата.
Во таа насока во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година анализиран е AI Preparedness Index (AIPI) – индекс кој го воведе Меѓународниот монетарен фонд во 2023 година и кој ја мери подготвеноста на земјите да ја применуваат вештачката интелигенција на одржлив и инклузивен начин. AIPI ги оценува земјите преку четири клучни столба:
● дигитална инфраструктура,
● иновации и економска интеграција,
● човечки капитал и политики на пазарот на труд,
● регулатива и етика.
Со резултат од 0,48, Северна Македонија значително заостанува не само зад просекот на ЕУ, но и зад балканските пазари, односно подобар AIPI има само од Босна и Херцеговина. Европските лидери како Данска, Холандија и Естонија покажуваат подготвеност со индекс над 0.76. Ова укажува дека бизнис-екосистемот сè уште нема доволно капацитет целосно да ја искористи вештачката интелигенција во е-трговијата за персонализација, автоматизација, анализа на податоци, логистика и управување со ризици.
Главните ограничувања се поврзани со дигиталната инфраструктура, иновативниот капацитет и интеграцијата во глобалната дигитална економија, иако постојат позитивни сигнали во делот на човечкиот капитал и адаптацијата на пазарот на труд.

„Е-трговијата во Северна Македонија бележи силен раст, но следната фаза мора да биде фокусирана на квалитет, доверба и одржлив развој, не само на квантитет. Вештачката интелигенција не е технологија на иднината, таа е реалност денес што го менува начинот на кој функционира дигиталната економија. Нашата задача е да им помогнеме на е-трговците, институциите и потрошувачите да бидат подготвени за оваа трансформација, преку приближување на клучните трендови и континуирана едукација, иницијативи и кампањи“, изјави претседателката на Асоцијацијата за е-трговија во Северна Македонија, Нина Ангеловска Станков.
Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 годинајасно укажува дека идниот раст на е-трговијата во земјата зависи од подготвеноста на македонските е-трговци да ја искористат таа трансформација за одржлив раст, поголема конкурентност и подобра заштита на потрошувачите.
Инаку, Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година е изработен од Асоцијацијата за е-трговија (АЕТМ) и беше традиционално презентиран на 8-та регионална конференција за е-трговија. Како седмо издание од серијата, оваа публикација по втор пат е објавена на англиски јазик и со проширен фокус кој го опфаќа целиот регион на Западен Балкан: Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Северна Македонија и Србија.
Повеќе информации за „Прегледот на е-трговијата во Западен Балкан 2025“, како и можност за преземање и читање на извештајот, се достапни на следниот линк: https://ecommerce.mk/analizi-i-izveshtai/
Анализи
Цената на бакарот стана показател за следниот тарифен потег на Трамп
Разликата во цената на бакарот меѓу американскиот COMEX и Лондонската берза за метали сè повеќе се користи како показател за очекувањата на инвеститорите околу можните нови американски царини за рафиниран бакар, објави CNBC.
Бакарот, кој често се смета за важен показател за состојбата на глобалната економија поради неговата широка употреба во градежништвото, електрониката и транспортот, бележи силен раст повеќе од една година. Минатата недела фјучерсите достигнаа рекорд од речиси 6,90 долари за фунта.
Историски, разликата меѓу американските COMEX фјучерси и цените на Лондонската берза за метали се користела од трговци, банки, хеџ-фондови, производители и потрошувачи за арбитража и заштита од ценовен ризик. Сега, според аналитичарите на Societe Generale, таа разлика сè повеќе ја одразува веројатноста за воведување нови американски царини.
САД веќе применуваат царина од 50 отсто за увоз на одредени полуготови производи од бакар и други производи што го содржат овој метал. Министерството за трговија препорачало постепено воведување универзална царина од 15 отсто за рафиниран бакар од 1 јануари 2027 година, која би се зголемила на 30 отсто од 1 јануари 2028 година.
Според пресметките на Societe Generale, сегашната разлика меѓу COMEX и цената на бакарот испорачан од Лондонската берза имплицира веројатност од 14,6 отсто за воведување царина од 15 отсто во јануари 2027 година. Веројатноста за царина од 30 отсто до јануари 2028 година се проценува на 37 отсто.
Очекувањата за можни царини веќе влијаат и врз физичките текови на бакарот. САД во јули увезле повеќе од 200.000 метрички тони бакар, што е највисоко месечно ниво во последните 12 години.
Аналитичарите посочуваат дека американските власти се сè позагрижени поради зависноста од увоз на рафиниран бакар, особено во услови на растечка побарувачка поврзана со инфраструктурата за вештачка интелигенција, модернизацијата на електричните мрежи и одбранбената индустрија.
Натали Скот-Греј од StoneX оценува дека конечната одлука на САД за царините е најважниот фактор што во моментов може да го придвижи пазарот на бакар. Доколку бидат воведени пошироки царини, тие би можеле дополнително да ја ограничат понудата надвор од САД, додека отсуството на нови давачки би можело да ја намали сегашната ценовна разлика меѓу американскиот и лондонскиот пазар.
Од ING оценуваат дека поголемата премија на COMEX краткорочно останува позитивен фактор за цената на бакарот, особено во услови на ограничена понуда од рудниците и засилена конкуренција меѓу САД и Кина за достапните количини метал. Истовремено, неизвесноста околу тарифите се очекува да ја задржи високата нестабилност на пазарот.
Анализи
Волстрит во зелено: S&P 500 урна рекорд, технолошките компании го предводеа растот
Американскиот берзански индекс S&P 500 го заврши тргувањето во четврток на ново рекордно ниво, поттикнат од силниот раст на технолошките компании и податоците за производствените цени во САД.
S&P 500 порасна за 0,65 отсто, на 7.798,99 поени, надминувајќи го претходниот рекорд забележан минатиот петок. Nasdaq се зголеми за 0,81 отсто, на 26.803,03 поени, додека Dow Jones Industrial Average забележа раст од 0,13 отсто, на 53.839,99 поени.
Технолошките компании беа меѓу главните двигатели на растот. Акциите на производителот на мемориски чипови Sandisk скокнаа за 13,7 отсто, Micron Technology за 4,2 отсто, Meta Platforms за 2,8 отсто, а Microsoft за речиси еден отсто.
Инвеститорите во последните недели позитивно реагираат на силните деловни прогнози на големите технолошки компании, меѓу кои Microsoft и Amazon. Тоа придонесе за намалување на загриженоста околу високите инвестиции во инфраструктура поврзана со вештачката интелигенција.
„Технолошкиот бум поттикнат од резултатите на компаниите поврзани со вештачката интелигенција продолжува. Ова е бум на заработката, а не балон“, оцени Џеј Хетфилд, извршен директор на Infrastructure Capital Advisors.
Од почетокот на годината S&P 500 има раст од околу 14 отсто, додека Nasdaq е зголемен за приближно 15 отсто.
Дополнителна поддршка за пазарот дадоа податоците според кои производствените цени во САД во јули останале непроменети. Цените на стоките се намалиле, додека трошоците за услугите забележале само благ раст.
Истовремено, бројот на Американци кои поднеле барање за надомест за невработеност умерено се зголемил, што укажува на релативно стабилен пазар на труд.
Пазарните учесници проценуваат дека веројатноста Федералните резерви да ги задржат каматните стапки непроменети на состанокот во септември изнесува околу 63 отсто.
На пазарот на енергенси, цената на нафтата Брент падна за околу два отсто, на 87,07 долари за барел.
Меѓу поединечните компании, акциите на Netflix пораснаа за 5,4 отсто откако милијардерот и инвеститор Бил Акман објави дека преку Pershing Square стекнал удел во стриминг-компанијата.
Dell Technologies забележа раст од 2,1 отсто, а HP од 6,9 отсто, откако кварталните резултати на кинески Lenovo ги надминаа очекувањата.
Од друга страна, акциите на Cisco Systems паднаа за 8,4 отсто, бидејќи прогнозата за приходите, иако позитивна, не ги исполни високите очекувања на инвеститорите. Акциите на модната групација Tapestry, сопственик на брендот Coach, се намалија за повеќе од 16 отсто по прогнозата за скромен годишен раст на приходите.
На S&P 500 бројот на акции што поскапеа беше околу 1,7 пати поголем од бројот на оние што загубија вредност. Обемот на тргување на американските берзи изнесуваше околу 16,1 милијарда акции, под просекот од 17,5 милијарди во претходните 20 трговски дена, пренесува Reuters.
Анализи
Еврото напредува во однос на доларот, но позитивниот моментум слабее
Валутниот пар евро/долар забележа раст во последното интрадневно тргување, поттикнат од позитивни сигнали кај индикаторите за релативна сила, но техничката слика покажува дека нагорниот моментум почнува да слабее.
Според анализата на Economies.com од 14 август, индикаторите навлегле во изразено прекупена зона во однос на движењето на цената на валутниот пар. Тоа укажува на брзо слабеење на позитивниот моментум, додека истовремено се појавуваат првични сигнали за надолен пресврт.
Дополнителен притисок врз евро/долар создава и приближувањето до отпорот кај 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, односно EMA50.
Според техничката анализа, ова ги ограничува шансите за продолжување на растот во блиска иднина и отвора можност неодамнешните добивки да бидат делумно изгубени доколку се засили продажниот притисок.
-
Интервјуапред 2 месециДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Продуктипред 1 месецИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециХалкбанк носи пристап до Истанбулската берза и до нови можности за раст на капиталот
-
Останатопред 2 месециОд јули почнува исплатата на К-15, минималниот износ е 19.116 денари
-
Кариерапред 2 месециАЛТА Банка објави оглас за вработување на референт за работа со благајна
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка објави оглас за вработување во Тетово
-
Банкипред 2 месециНов банкомат на Халкбанк пред МНТ инспириран од театарската сцена
-
Банкипред 1 месецИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули





