Цените на нафтата на меѓународните пазари продолжија да растат и надминаа 94 долари за барел, достигнувајќи го највисокото ниво во последните три недели. Растот е поттикнат од стравувањата дека застојот во преговорите за завршување на војната на Блискиот Исток може дополнително да го наруши снабдувањето од регионот на Персискиот Залив.

На лондонскиот пазар барел нафта се тргуваше по 94,42 долари, што е раст од 2,80 долари во однос на претходниот период. На американскиот пазар цената се зголеми за 1,84 долари, на 87,67 долари за барел.

На двата пазари цените достигнаа највисоко ниво од 24 јуни и бележат раст петти ден по ред.

Аналитичарот на UBS, Џовани Стауново, оцени дека тензиите на Блискиот Исток и натаму се високи и оставаат простор за нови нарушувања во снабдувањето. Според него, намалениот извоз од регионот повторно го стеснува снабдувањето на глобалниот пазар на нафта.

Дополнително внимание предизвика и одлуката на Обединетите Арапски Емирати да ги суспендираат сите финансиски и економски трансакции со Иран до натамошно известување.

На пазарите се следи и состојбата во Ормускиот Теснец, низ кој пред почетокот на американско-израелскиот напад врз Иран на крајот од февруари дневно се транспортираше околу една петтина од светските испораки на нафта и течен природен гас. Според достапните податоци, сегашниот обем на транспорт е значително под нивото пред војната.

Американското Министерство за енергетика објави дека залихите на дестилирани горива, меѓу кои дизелот и мазутот, минатата недела се намалиле третпат по ред. Истовремено, комерцијалните залихи на сурова нафта неочекувано пораснале за 4,4 милиони барели.

Податоците на ОПЕК покажуваат дека цената на барел од кошницата на нафта на земјите-членки во средата изнесувала 91,27 долари, што е за 2,30 долари повеќе во однос на претходниот ден.

Европскиот повоен економски модел, кој со децении се потпираше на отворена глобална трговија, евтина енергија и стабилен геополитички поредок, повеќе не функционира како порано, порача претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард.

Во обраќањето пред Меѓународниот деловен совет во рамките на Светскиот економски форум во Женева, Лагард оцени дека Европа сега мора посилно да се потпре на сопствениот единствен пазар и на интегриран пазар на капитал за да обезбеди долгорочен економски раст и поголема отпорност.

Според неа, трите клучни столба врз кои се темелеше европската економија по Втората светска војна денес се под силен притисок.

Првиот е глобалната трговија. Европа со децении беше една од најотворените економии во светот и значително профитираше од глобализацијата, но понатамошното ширење на трговијата веќе не може да се смета за сигурно. Само минатата година, според Лагард, во светот биле воведени повеќе од 2.500 трговски ограничувања.

Вториот столб е европската индустриска предност во производството на технологии со средно ниво на сложеност, која долго време била поддржувана и од релативно евтината енергија. Таа предност, сепак, постепено се намалува.

Кина денес директно ѝ конкурира на еврозоната во речиси 40 проценти од секторите во кои Европа има компаративна предност, наспроти околу 25 проценти на почетокот на векот. Истовремено, евтината енергија на која се потпираше европската индустрија станува минато.

Цените на електричната енергија во Европската унија за енергетски интензивните индустрии минатата година во просек биле повеќе од двојно повисоки отколку во САД и околу 50 проценти повисоки отколку во Кина.

Третиот столб, стабилниот геополитички поредок, исто така е сериозно нарушен. Геополитичките тензии сè повеќе ги откриваат критичните зависности и слабостите во синџирите на снабдување, додека Европа се соочува и со зголемени безбедносни закани во сопственото соседство.

Сепак, Лагард нагласи дека Европската унија и натаму располага со значајни предности. ЕУ има најголема мрежа на трговски договори во светот, силни производствени капацитети и интегриран пазар од 27 земји членки со околу 450 милиони потрошувачи.

Според неа, клучната задача е овие предности да се претворат во траен извор на економски раст преку подобро искористување на големината на европскиот пазар.

Меѓу главните проблеми таа ги посочи фрагментираноста на единствениот пазар и недоволно интегрираните пазари на капитал.

Еден од предлозите е воведување на таканаречениот „EU Inc.“, единствен и доброволен правен облик на компанија на ниво на ЕУ, кој би им овозможил на фирмите еднаш да се регистрираат и потоа да работат според исти правила низ целата Унија.

Лагард порача и дека се потребни дополнителни чекори кон создавање единствен европски пазар на капитал. Лидерите на ЕУ се обврзаа до крајот на 2026 година да усвојат пакет мерки со кои треба да се забрза неговото воспоставување.

Американскиот државен долг надмина 40 трилиони долари, покажуваат податоците на Министерството за финансии на САД, што претставува повеќе од двојно зголемување во изминатата деценија.

Во 2016 година вкупниот долг изнесувал нешто помалку од 20 трилиони долари, а неговиот силен раст се поврзува со високата јавна потрошувачка за време на администрациите на Доналд Трамп и Џо Бајден, како и со зголемувањето на каматните стапки.

На 18 август американскиот долг достигнал 40,5 трилиони долари, при што во сумата се вклучени сите државни обврзници и трезорски записи.

Конгресната канцеларија за буџет претходно прогнозираше дека долгот ќе достигне 39,5 трилиони долари дури до крајот на фискалната 2026 година, односно до крајот на септември. Тоа покажува дека задолжувањето расте побрзо од очекуваното.

САД воедно се приближуваат до границата од 41,1 трилион долари, а прогнозите покажуваат дека до 2036 година долгот би можел да се искачи на околу 64 трилиони долари.

Дополнителен притисок претставуваат високите каматни стапки. Приносот на 30-годишните американски државни обврзници оваа недела достигна 5,34 проценти, највисоко ниво во речиси две децении. Ваквите движења се одразуваат и врз цената на хипотекарните и автомобилските кредити, како и врз каматите на кредитните картички.

Просечната каматна стапка на 30-годишните хипотекарни кредити во САД во моментов изнесува 6,67 проценти.

Според податоците на Меѓународниот монетарен фонд, американскиот јавен долг изнесува 125,8 проценти од бруто домашниот производ, што е едно од највисоките нивоа меѓу големите светски економии. За споредба, кај Кина односот изнесува 106,9 проценти, а во Обединетото Кралство 103,6 проценти, додека во Јапонија е над 200 проценти.

Економистите предупредуваат дека не постои точно определено ниво на долг по кое американските јавни финансии автоматски стануваат неодржливи. Клучни фактори остануваат довербата на финансиските пазари и висината на каматните стапки, кои директно влијаат врз трошоците за задолжување и на државата и на приватниот сектор.