На големите компании во Европската Унија од 19 јули им е забрането да уништуваат непродадена облека, модни додатоци и обувки. Истите правила за средните компании ќе почнат да се применуваат од 2030 година.

Новите мерки се дел од Регулативата за екодизајн и одржливи производи, која формално стапи во сила во 2024 година. Целта е да се спречи непотребното уништување вредни производи и ресурсите употребени за нивното производство.

Според Европската комисија, фрлањето нова и употреблива стока значи губење суровини, вода, енергија и труд, а истовремено предизвикува емисии на стакленички гасови што можат да се избегнат.

Компаниите отсега ќе треба непродадената стока да ја понудат со попуст, да ја пласираат на алтернативни пазари, да ја донираат на хуманитарни организации или да ја преработат за повторна употреба.

Уништувањето ќе биде дозволено само во одредени случаи, на пример кога производите се небезбедни, оштетени, фалсификувани или ги прекршуваат правата од интелектуална сопственост. Тоа ќе биде дозволено и кога хуманитарните организации ќе одбијат да ја примат понудената донација.

За да се спречат злоупотреби, компаниите ќе мора да доставуваат докази за уништувањето и во своите годишни извештаи да објавуваат што уништиле, на кој начин и поради кои причини. Документацијата ќе мора да се чува пет години заради евентуални инспекции.

Националните власти ќе ја контролираат примената на правилата и ќе можат да изрекуваат парични казни за компаниите што нема да ги почитуваат.

Според податоците на Европската агенција за животна средина, меѓу четири и девет проценти од текстилните производи што се нудат на пазарот во ЕУ се уништуваат пред воопшто да бидат употребени. Станува збор за приближно 264.000 до 594.000 тони текстил годишно.

Новите правила ќе важат и за големите модни компании како LVMH, Prada, Chanel и Inditex. Мерката би можела особено да влијае врз производителите на луксузна стока, кои ќе треба да избираат меѓу повисоки трошоци за чување залихи, продажба преку контролирани канали со попуст или намалување на производството.

Според податоците на консултантската компанија Bain и италијанското здружение Altagamma, во текот на минатата година околу 40 проценти од луксузната стока била продадена со попуст, поради послабата побарувачка и зголемените залихи.

Експертите очекуваат новите правила да ја забрзаат употребата на вештачката интелигенција за следење на залихите во реално време, предвидување на побарувачката и подобра координација меѓу продажните места.

Европската комисија донесе две правно обврзувачки одлуки со кои му наложува на Google да овозможи поголем пристап за конкурентските компании до Android и до податоците од пребарувањето, во рамките на европскиот Закон за дигитални пазари (DMA).

Според одлуката, Google од јануари 2027 година ќе мора да почне да споделува податоци од пребарувањето со други интернет-пребарувачи, додека од јули 2027 година корисниците на Android ќе добијат повеќе можности за користење алтернативни асистенти со вештачка интелигенција.

Целта е конкурентските AI услуги да можат рамноправно да се натпреваруваат со Google Gemini, преку еднаков пристап до клучните функции на Android уредите.

Во моментов, асистентите со вештачка интелигенција од трети компании имаат ограничен пристап до оперативниот систем Android, што, според Европската комисија, ги става во понеповолна положба во однос на услугите на Google. Брисел наведува дека тоа влијае врз околу 60 проценти од корисниците на Android во Европската Унија.

Со новите правила, корисниците ќе можат да изберат друг AI асистент како стандарден, да го активираат со гласовни команди и да му дозволат да извршува задачи во нивно име, како што се резервирање такси, предлагање одговори во апликации за разговор или обезбедување информации за неодамна посетени локации.

Европската комисија нагласува дека мерките содржат заштитни механизми за приватноста на корисниците, безбедноста на уредите и заштитата на податоците.

Со втората одлука, Google ќе биде обврзан да им овозможи на конкурентските пребарувачи пристап до одредени податоци од пребарувањето, со цел да се поттикне развојот на нови и поконкурентни услуги, вклучително и оние насочени кон подобра заштита на приватноста.

Во исто време, на Google ќе му биде дозволено да процени дали споделувањето на податоци со одредена компанија претставува ризик за сајбер-безбедноста или заштитата на податоците. Европската комисија задржува право во иднина да ги измени правилата доколку тоа го наложат условите на пазарот.

Одлуките се правно обврзувачки и Google ќе мора да ги спроведе во предвидените рокови. Мерките се дел од Законот за дигитални пазари, чија цел е да обезбеди пофер конкуренција и да го ограничи влијанието на најголемите дигитални платформи врз европскиот пазар.

Акциите на технолошките компании во Азија во петокот забележаа остар пад, следејќи ја распродажбата на американските производители на чипови и растечката загриженост на инвеститорите околу високите инвестиции во вештачката интелигенција.

Меѓу најголемите губитници беше јапонската SoftBank, чии акции потонаа за повеќе од девет проценти. Силен пад забележаа и производителот на опрема за чипови Tokyo Electron, како и Advantest, кои изгубија околу девет проценти од својата вредност.

Дополнителен удар претрпе и јапонскиот производител на мемориски чипови Kioxia, чии акции паднаа за повеќе од 14 проценти, откако федерална порота во Тексас пресуди компанијата да плати 229 милиони долари отштета поради повреда на патент на американската компанија Viasat.

На Тајван, акциите на TSMC се намалија за 3,6 проценти, иако компанијата претходно објави значително зголемување на добивката, над очекувањата на аналитичарите.

Падот ги зафати и кинеските технолошки гиганти. Акциите на Tencent, Meituan, Kuaishou, Baidu и Alibaba исто така завршија во минус.

Негативното расположение следува по уште една слаба трговска сесија на Волстрит, каде што индексот Nasdaq Composite ослабе за 1,47 проценти, додека VanEck Semiconductor ETF изгуби речиси четири проценти. Акциите на Arm Holdings, Micron Technology, AMD и Broadcom паднаа за повеќе од пет проценти.

Иако TSMC ја зголеми прогнозата за капитални инвестиции за оваа година на меѓу 60 и 64 милијарди долари, инвеститорите се фокусираа на стравувањата дека огромните вложувања во секторот за вештачка интелигенција стануваат сè потешко оправдани.

Според аналитичарот Ендру Џексон од Ortus Advisors, сегашната распродажба повеќе претставува повлекување од акциите кои претходно остварија силен раст, отколку знак за слабеење на долгорочните перспективи на индустријата.

Последниот бран на продажба ја продолжува корекцијата на глобалните акции поврзани со вештачката интелигенција, бидејќи инвеститорите сè повеќе се прашуваат дали сегашните високи пазарни вреднувања можат да се одржат во услови на рекордни инвестиции во AI инфраструктурата.