Европската Унија постигна привремен договор за укинување на увозните царини за американска стока, со цел да го спроведе трговскиот договор со САД и да избегне нови царини што ги најави американскиот претседател Доналд Трамп.

Според договорот, ЕУ ќе ги укине царините за американски индустриски производи и ќе овозможи повластен пристап за дел од американските земјоделски производи, додека САД ќе ги задржат царините од 15 проценти за поголемиот дел од стоката што доаѓа од ЕУ.

Трамп претходно се закани со дополнителни царини, вклучително и за автомобилската индустрија, доколку ЕУ до 4 јули не ги исполни преземените обврски.

Со овој чекор дополнително се унапредува рамковниот договор меѓу ЕУ и САД од 2025 година, постигнат во голф-ресортот Тарнбери во Шкотска, каде што преговараа претседателката на ЕК, Урсула фон дер Лајен, и Трамп.

Фон дер Лајен го поздрави напредокот и порача дека е потребно брзо финално одобрување на договорот за да се исполнат обврските преземени минатата година.

Според договорот од Тарнбери, САД применуваат царинска стапка од 15 проценти за најголемиот дел од извозот од ЕУ, меѓу кои автомобили, фармацевтски производи и полупроводници.

За возврат, ЕУ ќе ги укине царините за американска индустриска стока, вклучувајќи машини, хемикалии, опрема и суровини, а ќе одобри и повластени царински квоти за одредени американски земјоделски производи и морска храна.

Договорот беше постигнат по повеќемесечни тензии, при што Трамп инсистираше на реципроцитет поради долгорочниот трговски дефицит на САД со ЕУ. Поддржувачите од двете страни на Атлантикот го оценија како прагматичен чекор што носи стабилност во економските односи вредни 1,3 трилиони долари.

Сепак, договорот предизвика критики, особено во Европа. Противниците тврдат дека договорот е неурамнотежен бидејќи ЕУ прифаќа нулта царина за многу американски производи, додека САД задржуваат царински праг од 15 проценти.

Дел од европратениците и националните лидери, особено од Франција, оценија дека договорот претставува отстапка што може да им наштети на европските извозници, особено во автомобилската индустрија и производството, како и да ја ослабне стратешката автономија на блокот.

Преговорите во Eвропскиот Парламент траеја со месеци, додека пратениците бараа дополнителни заштитни механизми, меѓу кои и можност ЕУ да ги суспендира концесиите доколку САД не ги почитуваат договорените обврски.

На 7 мај, Трамп постави краен рок до 4 јули за ЕУ целосно да го спроведе својот дел од договорот, предупредувајќи дека во спротивно ќе воведе „многу повисоки“ царини за европскиот извоз, вклучително и за автомобилите.

Привремениот договор сега оди кон финално формално одобрување, а конечната одлука во Европскиот парламент се очекува во средината на јуни.

Американските берзански индекси забележаа пад во вторникот, откако растот на приносите на државните обврзници изврши дополнителен притисок врз пазарите, поттикнувајќи загриженост за инфлацијата и можниот удар врз потрошувачката и технолошкиот сектор.

Индексот S&P 500 ослабе за 0,2 проценти, додека Nasdaq Composite падна за 0,4 проценти, при што двата индекса се на пат кон трет последователен ден со загуби. Dow Jones Industrial Average изгуби 107 поени, односно 0,2 проценти.

Дополнителен притисок врз пазарите создаде и пазарот на обврзници. Приносот на 30-годишните американски државни обврзници достигна 5,198 проценти, што е највисоко ниво во последните речиси 19 години.

Растот на каматните стапки следува по серијата економски извештаи објавени минатата недела, кои покажаа повторно засилување на инфлацијата. Во меѓувреме, војната со Иран дополнително ги зголеми цените на нафтата, што ги продлабочи стравувањата кај инвеститорите.

Аналитичарите предупредуваат дека повисоките камати за кредитни картички и хипотеки би можеле да ја ограничат потрошувачката, додека растот на приносите може да го забави долгорочниот економски раст и да ги разоткрие преценетите вредности на дел од технолошките компании, особено производителите на чипови.

„Во моментов на сцена се таканаречените ‘одмаздници на обврзниците’“, изјави Вил Мекгаф, главен инвестициски директор во компанијата Prime Capital Financial.

Терминот „одмаздници на обврзниците“ се користи за големи институционални инвеститори кои продаваат државни обврзници како сигнал дека не се согласуваат со инфлаторната монетарна политика на САД.

Мекгаф оцени дека инвеститорите испраќаат порака дека ФЕД заостанува во борбата против инфлацијата, во пресрет на стапувањето на должност на Кевин Ворш како нов претседател на американската централна банка.

„Постои теорија дека пазарите обично ги тестираат новите претседатели на ФЕД. Ако верувате во тоа, тогаш може да се каже дека ‘одмаздниците на обврзниците’ веќе започнале да го тестираат“, изјави Мекгаф за CNBC.

Американскиот магазин Forbes ја објави листата на најмлади милијардери во светот за 2026 година, а меѓу нив доминираат наследници на големи семејни империи од Европа, особено од Германија и Италија.

Според анализата базирана на податоци на „Форбс“ и визуелизација на Џули Писли за Visual Capitalist, најголем дел од милијардерите помлади од 30 години не се основачи на стартапи, туку наследници на богатства стекнати низ генерации.

На врвот на листата се браќата Клементе и Лука Дел Векио, наследници на италијанскиот гигант Essilor Luxottica, со проценето богатство од по 6,8 милијарди долари. Веднаш зад нив се членовите на германското семејство фон Баумбах, поврзани со фармацевтската компанија Boehringer Ingelheim, секој со богатство од околу 6,6 милијарди долари.

Меѓу најмладите милијардери се и:

• Кевин Давид Леман од Германија, наследник на синџирот дрогерии dm-drogerie markt, со 4,9 милијарди долари.
• Александра Андресен од Норвешка, наследничка на инвестициската компанија Ferd, со богатство од 2,5 милијарди долари.
• Реми Дасо од Франција, наследник на Dassault Aviation, со 2,4 милијарди долари.

Од друга страна, само мал број млади милијардери успеале самостојно да изградат богатство, најчесто преку технолошки компании и вештачка интелигенција.

Меѓу нив е 29-годишниот Александер Ванг, основач на AI-компанијата Scale AI, со богатство од 3,2 милијарди долари. На листата се и тројцата 22-годишни коосновачи на Mercor – Адарш Хиремат, Брендан Фуди и Сурја Мидха – секој со проценети 2,2 милијарди долари.

„Форбс“ наведува дека наследеното богатство убедливо доминира меѓу најмладите милијардери, што покажува дека статусот милијардер сè повеќе се поврзува со долгорочно семејно сопствеништво и акумулација на капитал низ генерации, а сè помалку исклучиво со претприемништво и стартап-култура.

Анализата покажува и силно европско присуство на листата. Германија и Италија имаат најголем број млади милијардери, што е резултат на влијанието на повеќегенерациските индустриски и бизнис династии во Европа.

За разлика од Европа, во САД милијардерската сцена многу повеќе е обликувана од технолошки компании основани од претприемачи, каде богатството често се создава во рамки на една генерација.