На големите компании во Европската Унија од 19 јули им е забрането да уништуваат непродадена облека, модни додатоци и обувки. Истите правила за средните компании ќе почнат да се применуваат од 2030 година.

Новите мерки се дел од Регулативата за екодизајн и одржливи производи, која формално стапи во сила во 2024 година. Целта е да се спречи непотребното уништување вредни производи и ресурсите употребени за нивното производство.

Според Европската комисија, фрлањето нова и употреблива стока значи губење суровини, вода, енергија и труд, а истовремено предизвикува емисии на стакленички гасови што можат да се избегнат.

Компаниите отсега ќе треба непродадената стока да ја понудат со попуст, да ја пласираат на алтернативни пазари, да ја донираат на хуманитарни организации или да ја преработат за повторна употреба.

Уништувањето ќе биде дозволено само во одредени случаи, на пример кога производите се небезбедни, оштетени, фалсификувани или ги прекршуваат правата од интелектуална сопственост. Тоа ќе биде дозволено и кога хуманитарните организации ќе одбијат да ја примат понудената донација.

За да се спречат злоупотреби, компаниите ќе мора да доставуваат докази за уништувањето и во своите годишни извештаи да објавуваат што уништиле, на кој начин и поради кои причини. Документацијата ќе мора да се чува пет години заради евентуални инспекции.

Националните власти ќе ја контролираат примената на правилата и ќе можат да изрекуваат парични казни за компаниите што нема да ги почитуваат.

Според податоците на Европската агенција за животна средина, меѓу четири и девет проценти од текстилните производи што се нудат на пазарот во ЕУ се уништуваат пред воопшто да бидат употребени. Станува збор за приближно 264.000 до 594.000 тони текстил годишно.

Новите правила ќе важат и за големите модни компании како LVMH, Prada, Chanel и Inditex. Мерката би можела особено да влијае врз производителите на луксузна стока, кои ќе треба да избираат меѓу повисоки трошоци за чување залихи, продажба преку контролирани канали со попуст или намалување на производството.

Според податоците на консултантската компанија Bain и италијанското здружение Altagamma, во текот на минатата година околу 40 проценти од луксузната стока била продадена со попуст, поради послабата побарувачка и зголемените залихи.

Експертите очекуваат новите правила да ја забрзаат употребата на вештачката интелигенција за следење на залихите во реално време, предвидување на побарувачката и подобра координација меѓу продажните места.