Анализи
ММФ под притисок поради критики и потреба од реформи
Годинешните Пролетни состаноци на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) се одржуваат во услови на зголемена економска неизвесност и засилени критики за улогата и пристапот на оваа институција. Дел од критичарите сметаат дека Фондот со своите политики на штедење придонесува за продлабочување на сиромаштијата и забавување на економскиот раст, додека од друга страна има забелешки дека се оддалечува од својата основна мисија, а тоа е одржување на макроекономската стабилност.
Иако не сите критики се целосно оправдани, и самиот ММФ признава дека се потребни реформи. Истражувањата на институцијата веќе укажуваат на потребата од промени, но нивната примена се одвива бавно.
Анализите на Фондот уште од 2016 година покажуваат дека намалувањето на јавната потрошувачка во време на криза може да ја зголеми нееднаквоста и да го наруши економскиот раст. Причината за тоа се таканаречените фискални мултипликатори, односно ефектот што државната потрошувачка го има врз бруто-домашниот производ. Според податоци на Светската банка, вложувањата во социјална заштита имаат значителен економски ефект, при што секој потрошен долар може да генерира повеќекратно поголема вредност во економијата.
Сепак, мерките на штедење и натаму остануваат клучен дел од програмите на ММФ, што често доведува до раст понизок од проекциите. Во такви услови, земјите кои ги спроведуваат препораките на Фондот неретко се соочуваат со потреба од дополнително финансирање.
Во меѓувреме, директорката на ММФ, Кристалина Георгиева, повика на поголемо оданочување на богатите како поефикасен начин за финансирање на буџетите и намалување на нееднаквоста. Спротивно на тоа, регресивните даноци, како ДДВ, можат да ја ослабат потрошувачката и да го успорат растот. И покрај овие сознанија, ваквите даночни политики сè уште се дел од препораките за многу земји.
Дополнителен проблем е недоволното земање предвид на политичките и локалните специфики. Голем дел од експертите на ММФ признаваат дека токму политичките фактори се главна пречка за спроведување на реформите, но институцијата сè уште главно се потпира на економисти, без доволно политичка експертиза.
Како пример за вакви слабости се наведува Египет, кој по повеќе програми со ММФ останува значително задолжен, со намалени социјални трошоци и зголемени даноци. Истовремено, клучни структурни проблеми, како влијанието на воените компании врз економијата, долго време не биле адресирани.
Според анализата, долгорочната макроекономска стабилност зависи од одржлив и инклузивен раст, што бара пофлексибилни политики, со повеќе јавни инвестиции, социјална заштита и прогресивно оданочување.
Тековниот преглед на програмите на ММФ се смета за можност за напуштање на застарените политики и воведување пристап заснован на докази. Во време на растечка економска нестабилност, експертите предупредуваат дека оваа шанса не смее да биде пропуштена.
Анализи
„Форбс“ ја објави листата на најмлади милијардери: Европа доминира со наследени семејни богатства
Американскиот магазин Forbes ја објави листата на најмлади милијардери во светот за 2026 година, а меѓу нив доминираат наследници на големи семејни империи од Европа, особено од Германија и Италија.
Според анализата базирана на податоци на „Форбс“ и визуелизација на Џули Писли за Visual Capitalist, најголем дел од милијардерите помлади од 30 години не се основачи на стартапи, туку наследници на богатства стекнати низ генерации.
На врвот на листата се браќата Клементе и Лука Дел Векио, наследници на италијанскиот гигант Essilor Luxottica, со проценето богатство од по 6,8 милијарди долари. Веднаш зад нив се членовите на германското семејство фон Баумбах, поврзани со фармацевтската компанија Boehringer Ingelheim, секој со богатство од околу 6,6 милијарди долари.
Меѓу најмладите милијардери се и:
- Кевин Давид Леман од Германија, наследник на синџирот дрогерии dm-drogerie markt, со 4,9 милијарди долари.
- Александра Андресен од Норвешка, наследничка на инвестициската компанија Ferd, со богатство од 2,5 милијарди долари.
- Реми Дасо од Франција, наследник на Dassault Aviation, со 2,4 милијарди долари.
Од друга страна, само мал број млади милијардери успеале самостојно да изградат богатство, најчесто преку технолошки компании и вештачка интелигенција.
Меѓу нив е 29-годишниот Александер Ванг, основач на AI-компанијата Scale AI, со богатство од 3,2 милијарди долари. На листата се и тројцата 22-годишни коосновачи на Mercor – Адарш Хиремат, Брендан Фуди и Сурја Мидха – секој со проценети 2,2 милијарди долари.
„Форбс“ наведува дека наследеното богатство убедливо доминира меѓу најмладите милијардери, што покажува дека статусот милијардер сè повеќе се поврзува со долгорочно семејно сопствеништво и акумулација на капитал низ генерации, а сè помалку исклучиво со претприемништво и стартап-култура.
Анализата покажува и силно европско присуство на листата. Германија и Италија имаат најголем број млади милијардери, што е резултат на влијанието на повеќегенерациските индустриски и бизнис династии во Европа.
За разлика од Европа, во САД милијардерската сцена многу повеќе е обликувана од технолошки компании основани од претприемачи, каде богатството често се создава во рамки на една генерација.
Анализи
Романија со највисока инфлација во Европа, Северна Македонија меѓу првите 10
Инфлацијата во Европа постепено се намалува во однос на рекордните нивоа од претходните години, но растот на цените и натаму останува висок во голем дел од европските држави.
Според најновите податоци за 2026 година, објавени од Евростат и Парламентот на Обединетото Кралство, Романија има највисока годишна инфлација во Европа од 9 проценти.
На второто место е Косово со 6,5 проценти, додека Бугарија е трета со 6,2 проценти. Меѓу земјите со највисока инфлација се и Хрватска, Луксембург, Исланд, Литванија и Северна Македонија, која бележи стапка од 4,9 проценти.
Во првите 15 земји според инфлацијата се и Грција, Грузија, Белгија, Словачка, Ирска, Норвешка и Шпанија.
Анализата покажува дека најсилните ценовни притисоци и натаму се присутни во Југоисточна Европа. Во Романија, покрај растот на цените на храната и горивата, инфлацијата дополнително е поттикната и од поскапувањето на кириите.
Во Бугарија, инфлацијата стана чувствително политичко прашање по воведувањето на еврото во јануари 2026 година, бидејќи дел од граѓаните стравуваа дека влезот во еврозоната ќе предизвика дополнителен раст на цените.
Од друга страна, само неколку европски земји успеваат да ја задржат инфлацијата блиску до целта од 2 проценти. Меѓу нив се Чешка и Шведска со 1,5 проценти, Данска со еден процент и Швајцарија со само 0,6 проценти инфлација.
Интересно е што ниту една од овие држави не го користи еврото како национална валута.
Швајцарија во моментов има една од најниските стапки на инфлација во светот, а земјата успеала да избегне и дефлација, односно негативна инфлација.
Во меѓувреме, најголемите европски економии и натаму се соочуваат со инфлација над таргетот на централните банки. Франција има инфлација од 2,5 проценти, Германија 2,9 проценти, а Обединетото Кралство 3,3 проценти.
Економистите оценуваат дека растот на цените на енергенсите, поврзан со геополитичките конфликти како војните во Иран и Украина, и натаму врши силен притисок врз трошоците за живот низ Европа.
Анализи
Цената на златото покажува нови негативни сигнали
Цената на златото бележи ограничен и претпазлив раст во текот на последното внатредневно тргување, додека краткорочниот корективен надолен тренд и натаму доминира на пазарот.
Негативниот притисок останува присутен бидејќи цената се движи под ЕМА50, што продолжува да ги ограничува шансите за посилно закрепнување и ја поддржува актуелната негативна перспектива.
Во меѓувреме, индикаторите за релативна сила почнаа да испраќаат нови негативни сигнали, откако достигнаа нивоа на прекумерна купеност во однос на движењето на цената.
Тоа доведе до формирање на негативна дивергенција, што дополнително го засилува продажниот притисок и ја зголемува веројатноста златото повторно да го продолжи падот во блиска иднина.
-
Кариерапред 2 месециАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Интервјуапред 2 месециИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка го продолжи промотивниот период до 30 јуни 2026 година за најповолниот потрошувачки кредит на македонскиот пазар
-
Останатопред 1 месецУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Анализипред 2 месециРеалната нето плата во Северна Македонија порасна за 4,9% во јануари
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Шпаркасе Банка АД Скопје: Отворена позиција за работа со мали и средни претпријатија



