Connect with us

Банки

ЕЦБ предупредува: Климатските промени носат сè поголеми ризици за банките и финансиската стабилност

Објавено

на

Климатските промени, деградацијата на природата и растечката глобална неизвесност создаваат нови ризици за банкарскиот сектор, кои сè потешко можат да се предвидат со традиционалните финансиски модели. Европските банки мора навремено да ја зајакнат својата отпорност, наместо да чекаат кризите да се случат, предупреди Франк Елдерсон, член на Извршниот одбор на Европската централна банка (ЕЦБ) и потпретседател на нејзиниот Надзорен одбор.

Во обраќањето на заедничката конференција на Европската централна банка и Банката на Англија, одржана на 14 октомври 2026 година во Франкфурт, Елдерсон истакна дека светот станува сè покомплексен и меѓусебно поврзан, поради што дури и релативно мали промени можат да предизвикаат несразмерно големи економски и финансиски последици.

Според него, традиционалните модели за процена на ризиците, кои главно се потпираат на историски податоци, веќе не се доволни за соодветно предвидување на последиците од климатските промени и другите глобални предизвици.

Над 70 проценти од каматните приходи се поврзани со јаглеродно интензивни сектори

Елдерсон посочи дека европските банки и супервизорските институции во изминатата деценија постигнале значителен напредок во идентификувањето и управувањето со климатските ризици.

Сепак, изложеноста на банкарскиот сектор на економските активности поврзани со високи емисии на јаглерод останува значителна.

Според податоците што ги изнесе, од 2022 година наваму, просечното учество на каматните приходи што значајните банки под надзор на ЕЦБ ги остваруваат од јаглеродно интензивните сектори постојано надминува 70 проценти.

Ова покажува дека климатската транзиција може да има значајни последици врз кредитните портфолија, профитабилноста и капиталната позиција на банките.

Истовремено, благодарение на подобрените податоци и аналитички алатки, финансиските институции сè попрецизно можат да ги проценат потенцијалните загуби од суши, поплави и други екстремни временски појави.

Климатските ризици можат да бидат поголеми од сегашните процени

Еден од клучните проблеми, според Елдерсон, е што климатските промени можат да предизвикаат последици кои не се опфатени со постојните модели.

Тој предупреди дека одредени критични точки во климатскиот систем, како потенцијалното пропаѓање на амазонските шуми или нарушувањето на атлантската океанска циркулација, можат да предизвикаат големи и тешко предвидливи промени.

Дополнителен ризик претставува истовременото појавување на повеќе екстремни настани, како суши и топлотни бранови, недостиг од вода, нарушувања во земјоделското производство и притисоци врз енергетските системи.

Елдерсон нагласи дека веќе се надминати седум од деветте планетарни граници, што дополнително ја зголемува неизвесноста за идните економски последици.

Како особено загрижувачки податок тој го издвои фактот дека Арктикот се загрева речиси четирипати побрзо од глобалниот просек, додека Европа се загрева приближно двојно побрзо.

Според него, забрзаното затоплување, рекордните температури на океаните и намалената отпорност на екосистемите покажуваат дека климатските и природните кризи во одредени аспекти се развиваат побрзо и поинтензивно од претходните очекувања.

Само околу 15 проценти од банкарските климатски стрес-тестови ги опфаќаат сите ризици што самите банки ги сметаат за значајни

ЕЦБ укажува и на ограничувањата во примената на климатските сценарија и стрес-тестовите.

Елдерсон истакна дека, во рамките на интерните процеси за процена на адекватноста на капиталот, климатските стрес-тестови и анализите на сценарија ги опфаќаат сите фактори на ризик што самите банки ги оценуваат како материјално значајни само во околу 15 проценти од случаите.

Поради тоа, банките не треба механички да ги применуваат постојните климатски сценарија, туку да ги приспособуваат на локалните услови, да ги преиспитуваат нивните претпоставки и да анализираат и екстремни, но реално можни случувања.

Според Елдерсон, сценаријата не треба да се третираат како точни прогнози за иднината, туку како алатка за утврдување на слабостите и за подготовка за различни можни исходи.

Банките мора да инвестираат во отпорност пред да се случи кризата

Пораката на ЕЦБ е дека финансиските институции мора да ја зајакнуваат својата отпорност и на ризици што во моментот не можат целосно да се идентификуваат или измерат.

Тоа подразбира одржување доволно капитал и ликвидност, зајакнување на оперативните капацитети, поголема стратешка флексибилност и подобро управување со кредитните и инвестициските портфолија.

Банките треба редовно да ја проверуваат сопствената подготвеност за непредвидени шокови и да ги приспособуваат деловните модели на променливото ризично опкружување.

Елдерсон посочи дека инвестициите во приспособување кон климатските промени и намалување на нивните последици се важен дел од долгорочното управување со ризиците.

Вештачката интелигенција и квантните компјутери носат дополнителна неизвесност

Покрај климатските ризици, ЕЦБ предупредува и на предизвиците што произлегуваат од геополитичките тензии, демографските промени и брзиот технолошки развој.

Особено внимание се посветува на вештачката интелигенција, која го менува опкружувањето на кибернетските ризици, како и на квантните компјутери, чиј развој во иднина би можел да ја загрози безбедноста на денес шифрираните чувствителни информации.

Овие ризици, заедно со климатските промени, можат да влијаат врз одржливоста на деловните модели на банките, поради што е потребно сеопфатно унапредување на системите за управување со ризици.

Елдерсон потсети дека зголемената неизвесност е еден од заедничките предизвици опфатени со супервизорските приоритети на европскиот банкарски надзор за периодот 2026–2028 година.

Главниот заклучок од неговото обраќање е дека финансиската стабилност во иднина нема да зависи само од способноста на банките да ги пресметаат познатите ризици, туку и од нивната подготвеност да се справат со непредвидливи кризи.

За ризиците што се познати, задачата е тие да се измерат; за ризиците чие влијание останува неизвесно, потребна е подготовка; а за ризиците што сè уште не можат да се предвидат, неопходно е градење отпорност, порача Елдерсон.

Банки

Ова се 100-те најбезбедни банки во светот за 2026 година – европските банки доминираат на листата

Објавено

на

Европските банки повторно доминираат на листата на 100 најбезбедни банки во светот за 2026 година, објавена од меѓународниот финансиски магазин Global Finance. Првите 12 места им припаѓаат на европски финансиски институции, додека германската развојна банка KfW ја задржа лидерската позиција 17-та година по ред.

Според 35. годишно рангирање на Global Finance, европските банки заземаат 17 од првите 25 позиции и повеќе од половината места меѓу 50-те најбезбедни банки во светот.

Листата опфаќа финансиски институции од 28 земји, територии и административни области, а Франција има најголем број претставници, со десет банки. Следуваат Германија, Јужна Кореја и Соединетите Американски Држави со по осум банки, додека Канада има седум претставници.

Германската KfW е најбезбедна банка во светот 17 години по ред

На првото место повторно се наоѓа германската KfW, која ја задржува титулата најбезбедна банка во светот 17-та година по ред.

Втора на листата е швајцарската Zuercher Kantonalbank, додека третото место го зазема холандската BNG Bank.

Меѓу десетте најбезбедни банки се и германските Landwirtschaftliche Rentenbank, L-Bank и NRW.BANK, холандската Nederlandse Waterschapsbank, норвешката Kommunalbanken, швајцарската Basler Kantonalbank и шведската Swedish Export Credit.

На 11. и 12. место се шведските Svenska Handelsbanken и Swedbank, со што европските институции ги заземаат сите први 12 позиции.

Првата банка надвор од Европа е Royal Bank of Canada, која се наоѓа на 13. место. Следуваат Commonwealth Bank of Australia на 14. позиција, финската Nordea Bank на 15. и сингапурската DBS Bank на 16. место.

Меѓу првите 20 се и сингапурските Oversea-Chinese Banking Corporation и United Overseas Bank, шведската SEB и јужнокорејската Korea Development Bank.

Франција има најмногу банки меѓу 100-те најбезбедни

Иако Германија има најсилна застапеност на самиот врв, Франција е земјата со најголем број банки на целата листа.

Меѓу француските институции се HSBC Continental Europe на 40. место, BNP Paribas на 49. и Credit Agricole на 50. позиција.

На листата се и Caisse des Depots et Consignations, Banque Federative du Credit Mutuel, Credit Mutuel Arkea, SFIL, Groupe BPCE, Societe Generale и Agence France Locale.

Од другите големи европски банки, швајцарската UBS е рангирана на 24. место, холандската Rabobank на 42., данската Danske Bank на 43., шпанската Banco Santander на 67., а германската Deutsche Bank на 80. место.

Австриската Erste Group Bank се наоѓа на 85. позиција, додека чешката Komercni Banka е рангирана на 92. место.

Американските банкарски гиганти подалеку од врвот

Интересно е што некои од најголемите американски банкарски институции се наоѓаат значително подолу на листата во споредба со европските банки.

JPMorgan Chase го зазема 66. место, Bank of America е на 76. позиција, додека Bank of New York Mellon е рангирана на 55., а State Street на 57. место.

Меѓу американските претставници се и Agribank на 46., CoBank на 59., Farm Credit Bank of Texas на 63. и Northern Trust на 74. место.

Во Азија, меѓу најдобро рангираните се трите сингапурски банки DBS Bank, Oversea-Chinese Banking Corporation и United Overseas Bank, кои ги заземаат 16., 17. и 18. место.

Кинеските банки се застапени во долниот дел од листата, при што China Development Bank е на 77. место, Industrial and Commercial Bank of China на 98., Agricultural Bank of China на 99. и China Construction Bank на 100. позиција.

Финансиската стабилност и управувањето со ризиците се клучни критериуми

Рангирањето на Global Finance се заснова на процена на долгорочните кредитни рејтинзи за обврски во странска валута, доделени од меѓународните рејтинг-агенции Moody’s, Standard & Poor’s и Fitch.

Анализата ги опфаќа 500-те најголеми банки во светот, а конечната листа ги издвојува институциите со највисоки оценки според применетата методологија.

Основачот и уреднички директор на Global Finance, Џозеф Џарапуто, истакна дека во услови на континуирана економска неизвесност, геополитички тензии и брзи промени во финансискиот сектор, финансиската сила, стабилноста и дисциплинираното управување со ризиците остануваат клучни показатели за квалитетот на банкарските институции.

Според него, рангирањето за 2026 година ги препознава банките што покажале финансиска сила и долгорочна отпорност, неопходни за справување со новите ризици и за одржување на довербата на клиентите и финансиските пазари.

Меѓу најбезбедните 100 банки нема банка од Македонија

На овогодишната листа на 100 најбезбедни банки во светот нема банка од Северна Македонија.

Од земјите во поширокиот регион се издвојуваат австриската Erste Group Bank на 85. место и чешката Komercni Banka на 92. позиција.

Сепак, отсуството од оваа листа само по себе не претставува показател дека одредена банка е небезбедна, бидејќи рангирањето се однесува на ограничен круг од најголемите светски банки и се темели на конкретни меѓународни кредитни рејтинзи.

Покрај глобалната листа, Global Finance објавува и посебни рангирања на 50-те најбезбедни комерцијални банки во светот, најбезбедните банки на пазарите во развој, како и рангирања по земји и региони, вклучително и Централна и Источна Европа.

Најновата листа уште еднаш ја потврдува силната позиција на европските банки во глобалниот финансиски систем, особено на германските, швајцарските, холандските и скандинавските институции, кои доминираат на врвот според кредитната сигурност и долгорочната финансиска стабилност.

Продолжи со читање

Банки

Унибанка на 26 октомври ќе исплати полугодишна камата од 6 отсто годишно на перпетуалните обврзници

Објавено

на

Универзална Инвестициона Банка АД Скопје (Унибанка) најави дека на 26 октомври 2026 година ќе изврши исплата на полугодишна камата на имателите на перпетуални обврзници од третата емисија, со каматна стапка од шест проценти на годишно ниво.

Како што информираат од банката, станува збор за перпетуалните обврзници со ИСИН MKBLBA200037 и берзанска шифра UNIPO3.

Право на исплата на каматата ќе имаат сите лица кои заклучно со 23 октомври 2026 година ќе бидат регистрирани во книгата на иматели на перпетуални обврзници во Централниот депозитар за хартии од вредност.

Од банката појаснуваат дека тргувањето со овие обврзници на 21 и 22 октомври ќе се реализира со пресметана акумулирана камата.

Тоа значи дека купувачите при порамнувањето на трансакциите на 26 и 27 октомври ќе треба на продавачите да им ја исплатат чистата цена на обврзниците, зголемена за износот на акумулираната камата.

Сепак, купувачите кои ќе ги стекнат обврзниците преку овие трансакции нема да имаат право на претстојната исплата на полугодишната камата, бидејќи нивната регистрација во Централниот депозитар за хартии од вредност ќе биде извршена на 26, односно 27 октомври, по утврдениот датум за стекнување на правото.

Од Унибанка нагласуваат дека пресечниот датум за утврдување на имателите кои имаат право на камата е 23 октомври, додека самата исплата ќе се реализира на 26 октомври 2026 година.

Продолжи со читање

Банки

Светска банка мобилизира над 1,2 милијарди долари приватен капитал во Србија

Објавено

на

Групацијата на Светска банка мобилизирала повеќе од 1,2 милијарди долари, односно околу 1,07 милијарди евра приватен капитал во Србија во фискалната 2026 година, што претставува зголемување од над 50 проценти во споредба со фискалната 2022 година.

Според соопштението на Светска банка, објавено на 13 октомври, резултатите се однесуваат на фискалната година што заврши на 30 јуни 2026 година и укажуваат на зголемениот интерес на приватните инвеститори за финансирање развојни проекти во Србија.

Во изминатите пет години, Групацијата на Светска банка мобилизирала повеќе од пет милијарди долари комерцијално финансирање за проекти во јавниот и приватниот сектор во Србија.

Од институцијата оценуваат дека овие резултати го потврдуваат потенцијалот на земјата да привлече дополнителен приватен капитал за реализација на своите развојни приоритети, со поддршка на финансиските инструменти, експертизата и механизмите за финансирање на Светска банка.

Силен раст на приватните инвестиции во Европа и Централна Азија

Резултатите во Србија се дел од поширокиот тренд на значително зголемување на мобилизацијата на приватен капитал во регионот на Европа и Централна Азија.

Според податоците на Светска банка, во фискалната 2026 година во овој регион биле мобилизирани 21,3 милијарди долари приватен капитал, во споредба со околу четири милијарди долари пред четири години.

Ова претставува повеќе од петкратно зголемување на мобилизираниот приватен капитал, што укажува на значително проширување на улогата на приватното финансирање во поддршката на развојните проекти.

Рекордни 112 милијарди долари приватен капитал на глобално ниво

Групацијата на Светска банка во септември соопшти дека во фискалната 2026 година на глобално ниво мобилизирала 112 милијарди долари приватен капитал, што претставува највисок износ во нејзината историја.

Според институцијата, станува збор за повеќе од тројно зголемување во споредба со нивото од 35 милијарди долари забележано четири години претходно.

Кога мобилизираниот приватен капитал ќе се додаде на сопственото финансирање на Групацијата на Светска банка, вкупниот износ на финансирање и мобилизирани средства за економиите во развој во фискалната 2026 година надминува 200 милијарди долари.

Овие податоци ја истакнуваат сè поголемата улога на меѓународните финансиски институции во привлекувањето приватен капитал и обезбедувањето финансиска поддршка за развојните потреби на земјите.

Приватниот капитал како поддршка на развојните проекти

Мобилизацијата на приватен капитал претставува важен дел од активностите на Групацијата на Светска банка, која преку своите финансиски инструменти и експертиза настојува да поттикне дополнителни инвестиции во јавниот и приватниот сектор.

Во рамките на Групацијата функционираат Меѓународната финансиска корпорација (IFC), Мултилатералната агенција за гарантирање инвестиции (MIGA), Меѓународниот центар за решавање инвестициски спорови (ICSID), како и Светска банка, во чиј состав се Меѓународната банка за обнова и развој (IBRD) и Меѓународната асоцијација за развој (IDA).

Со повеќе од пет милијарди долари мобилизирано комерцијално финансирање во изминатите пет години, Србија бележи значителен обем на финансиска поддршка преку инструментите на Групацијата на Светска банка, додека растот на регионално и глобално ниво укажува на сè поголемото значење на приватниот капитал во финансирањето на економскиот развој.

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange