Владите на земјите членки на Европската унија во 2025 година издвоија вкупно 130,2 милијарди евра за истражување и развој, што одговара на 0,69 отсто од бруто домашниот производ на ЕУ, покажуваат најновите податоци на Евростат.

Во споредба со 2024 година, кога за оваа намена биле предвидени 127,14 милијарди евра, издвојувањата се зголемени за 2,4 отсто.

Растот е уште поизразен ако се погледне подолг временски период. Во 2015 година буџетските средства за истражување и развој изнесувале 81,14 милијарди евра, што значи дека за една деценија се зголемени за 60,5 отсто.

На ниво на Европската унија, буџетските издвојувања за истражување и развој во 2025 година изнесувале во просек 288,9 евра по жител. Тоа е за 57,7 отсто повеќе во однос на 2015 година, кога просекот бил 183,2 евра по жител.

Меѓу земјите членки убедливо води Луксембург, каде што од државниот буџет биле издвоени 917,2 евра по жител. Следуваат Данска со 627,1 евро и Германија со 553,5 евра по жител.

На дното на листата е Романија со само 18,8 евра по жител. Ниски издвојувања се регистрирани и во Унгарија, со 57,4 евра, како и на Малта, со 73,7 евра по жител.

Податоците се однесуваат на државните буџетски средства за истражување и развој, познати како GBARD, кои ги опфаќаат средствата што владите ги планираат за финансирање научни истражувања, технолошки развој и иновации.

Во споредба со 2015 година, Романија е единствената членка на ЕУ што забележала пад на буџетските издвојувања за истражување и развој по жител. Средствата се намалиле за 9,6 отсто, од 20,8 на 18,8 евра по жител.

Сите останати земји членки забележале раст, кој се движи од 14,7 отсто во Шведска до дури 495,5 отсто во Бугарија. Таму издвојувањата се зголемиле од 15,5 на 92,3 евра по жител.

Најголемиот дел од европските буџети за истражување и развој, односно 37,3 отсто, бил насочен кон општиот развој на знаењето преку јавните универзитетски фондови. Дополнителни 18,4 отсто биле наменети за развој на знаењето од други извори, 9,5 отсто за индустриско производство и технологија, 6,7 отсто за здравството, а 5,8 отсто за истражување и развој во областа на одбраната.

Берзанските индекси на Волстрит во вторникот паднаа втор ден по ред, додека инвеститорите остануваат претпазливи поради растот на цените на нафтата, неизвесноста околу американско-иранските преговори и состојбата во технолошкиот сектор.

Индексот Dow Jones се намали за 0,34 отсто, на 53.791 поен, S&P 500 загуби 0,32 отсто и се спушти на 7.728 поени, додека Nasdaq падна за 0,60 отсто, на 26.445 поени.

S&P 500 бележи пад втор ден по ред, откако во петокот достигна рекордно ниво. Инвеститорите се повнимателни поради отсуството на напредок во преговорите меѓу САД и Иран, како и поради стравувањата дека поскапувањето на енергенсите би можело дополнително да ги засили инфлациските притисоци.

Под притисок во последните денови е и технолошкиот сектор, по силниот раст на акциите во претходните недели. Во понеделникот позначително поевтинија акциите на неколку производители на чипови, додека во вторникот под продажен притисок се најдоа Amazon и Alphabet.

На азиските берзи во средата се тргуваше претпазливо, но поширокиот MSCI индекс на азиско-пацифичките акции околу седум часот беше во плус од 0,5 отсто.

Акциите во Индија, Австралија и Хонгконг забележаа пад меѓу 0,4 и 1,2 отсто, додека берзите во Шангај, Јапонија и Јужна Кореја пораснаа меѓу 0,3 и 4,1 отсто.

Пазарите остануваат чувствителни на сигналите за инфлацијата, каматните стапки и движењата во технолошкиот сектор, по периодот на силен раст на дел од најголемите американски компании.

Компаниите поврзани со вештачката интелигенција и најголемите даватели на облачна инфраструктура оваа сезона предизвикуваат невообичаено силни движења на берзите, нарушувајќи го долгогодишниот образец според кој најголемите осцилации по објавувањето на деловните резултати вообичаено се забележуваа кај помалите компании.

На тоа укажуваат податоците на сервисот за анализа на опции ORATS, според кои најголемите технолошки компании оваа сезона се меѓу главните извори на пазарна нестабилност.

Во првите неколку недели од сезоната на квартални извештаи вниманието традиционално е насочено кон најголемите компании на пазарот, меѓу кои финансиските гиганти JPMorgan Chase и Wells Fargo, компаниите од индексот Dow Jones, како и технолошките лидери Apple, Microsoft, Alphabet и Meta. Помалите компании вообичаено доаѓаат во фокусот нешто подоцна.

Поради пониската ликвидност, помалиот број акции достапни за тргување, послабата застапеност на институционалните инвеститори и помалиот број аналитичари што ги следат, акциите на помалите компании традиционално реагираат многу поостро на деловните резултати.

Овојпат, сепак, пазарната слика е поинаква.

„Помалите компании во последните недели бележат поумерени реакции на деловните резултати, спротивно на првите недели, кога извештаите на компаниите поврзани со вештачката интелигенција и големите даватели на облачна инфраструктура предизвикаа движења поголеми од вообичаеното“, изјави основачот на ORATS, Мет Амберсон.

Некои од најголемите технолошки компании, меѓу кои Amazon, Microsoft, Google и Meta, забележаа силни промени во цените на акциите по објавувањето на кварталните резултати, поголеми од просечните движења во претходните квартали.

Инвеститорите интензивно ги купуваа или продаваа нивните акции во зависност од проценката дали огромните инвестиции во инфраструктура за вештачка интелигенција конечно почнуваат да ги носат очекуваните резултати.

Необични движења се забележани и на пазарот на опции. Според ORATS, кај компаниите што ги објавиле резултатите во првата недела од сезоната на извештаи за вториот квартал, која започна во средината на јули, најголеми просечни добивки донела таканаречената „straddle“ стратегија.

Станува збор за истовремено купување „put“ и „call“ опција, со што инвеститорот се позиционира за силно движење на цената на акцијата без оглед на тоа дали таа ќе расте или ќе паѓа.

Просечниот принос од оваа стратегија во првата недела достигнал дури 23 проценти. За споредба, во првата недела од сезоните на деловни резултати во претходните 12 квартали истата стратегија во просек носела загуба од два проценти.

Добивките потоа постепено се намалувале во втората, третата и четвртата недела. Во четвртата недела од актуелната сезона стратегијата забележала просечна загуба од шест проценти, наспроти историскиот просечен минус од пет проценти.

Најновите податоци покажуваат дека токму најголемите технолошки компании и огромните вложувања во вештачката интелигенција оваа сезона станаа главен двигател на берзанската нестабилност по објавувањето на деловните резултати, пренесува Reuters.