Connect with us

Анализи

Од нафта до играчки: како војната ги поскапува секојдневните производи

Објавено

на

Воениот конфликт на Блискиот Исток веќе доведе до поскапување на горивото и авионските билети, но економските последици се шират многу подлабоко – директно во секојдневните трошоци на граѓаните. Сè повеќе производи, од облека до детски играчки, стануваат поскапи бидејќи нивното производство е тесно поврзано со нафтата.

Плишаните играчки зависат од нафта

Иако на прв поглед изгледа нелогично, дури и детските играчки се дел од овој ланец. Компанија од САД веќе регистрира зголемување на цените на материјалите за 10 до 15 проценти само неколку недели по почетокот на конфликтот.

Причината е што најголем дел од играчките се изработуваат од материјали како полиестер и акрил – производи добиени од петрохемикалии, односно директни деривати на нафта.

Економија изградена врз деривати од нафта

Петрохемикалиите се користат во производство на повеќе од 6.000 производи, меѓу кои: електроника, козметика и детергенти, текстил и обувки, медицинска опрема и амбалажа.

Тоа значи дека современата економија не зависи од нафтата само како гориво, туку и како клучна суровина.

Како се создава ефектот на поскапување

Во рафинериите, нафтата се разложува на компоненти како етилен, пропилен и бензен – основа за пластика, најлон и полиестер. Иако околу 85 проценти од нафтата се користи како гориво, останатите 15 проценти имаат огромно влијание врз производството.

Кога цената на нафтата расте, тоа брзо се прелева во цените на материјалите, а потоа и во финалните производи.

Трошоците за материјали ја туркаат инфлацијата

Според консултантската компанија Kearney, материјалите сочинуваат околу 27 до 30 проценти од трошоците за производство на облека, додека трудот учествува со 10 до 30 проценти.

Последиците се шират и во здравството

Поскапувањето не застанува кај потрошувачките производи. Во секторот на медицинска опрема, компаниите најавуваат зголемување на цените до 15 проценти, додека нивните трошоци веќе пораснале за околу 20 проценти.

Производителите се обидуваат да го ублажат ударот преку зголемување на залихите, одложување на поскапувањата и барање нови добавувачи, но ефектот е ограничен.

Инфлацијата добива ново лице

Оваа ситуација покажува дека инфлацијата повеќе не е само резултат на монетарната политика или побарувачката. Сè повеќе таа е последица на: геополитички случувања, нарушени синџири на снабдување и структурата на глобалното производство.

Од нафта до плишани играчки – економскиот ланец е цврсто поврзан, а секое нарушување на неговиот почеток има широки и долготрајни последици.

Анализи

Финска со највисока стапка на невработеност меѓу земјите на ОЕЦД

Објавено

на

Финска во мај 2026 година имала највисока стапка на невработеност меѓу земјите членки на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), покажуваат податоците на организацијата.

Просечната стапка на невработеност во земјите на ОЕЦД во мај изнесувала 4,9 отсто, но разликите меѓу државите остануваат значителни.

Во Финска невработеноста достигнала 10,8 отсто, со што земјата се најде пред Шпанија, каде што стапката изнесувала 10,3 отсто. Следуваат Чиле со 9,2 отсто, Шведска со 8,8 отсто, Франција и Турција со по 8,2 отсто, Грција со 8,1 и Колумбија со 8 отсто.

Меѓу земјите со повисока невработеност се и Литванија со 7 отсто, Данска и Луксембург со по 6,9 отсто, Канада и Костарика со по 6,6 отсто, Латвија со 6,5 и Естонија со 6,4 отсто.

Состојбата на финскиот пазар на труд е особено тешка за младите. Стапката на невработеност кај лицата помлади од 25 години во Финска достигнала 23 отсто.

Европските земји доминираат во горниот дел од листата, при што повеќе економии бележат стапки над просекот на ОЕЦД. Шпанија со децении има една од највисоките стапки на невработеност меѓу земјите членки, додека Франција и Шведска се соочуваат со послаба побарувачка за работна сила во услови на забавување на економскиот раст.

На спротивниот крај од листата е Јапонија со најниска стапка на невработеност од 2,5 отсто. Следуваат Мексико со 2,7 отсто, Јужна Кореја и Израел со по 2,8 отсто и Чешка со 2,9 отсто.

Во Соединетите Американски Држави невработеноста изнесувала 4,2 отсто и останала под просекот на ОЕЦД, додека во Канада била 6,6 отсто.

Просечната стапка од 4,9 отсто покажува дека пазарите на труд во земјите на ОЕЦД во целина остануваат релативно стабилни, и покрај забавувањето на глобалниот економски раст и продолжената економска неизвесност.

Извор: Bankar.me

Продолжи со читање

Анализи

Просечната нето-плата во мај достигна 49.544 денари, за 8,2 отсто повеќе од лани

Објавено

на

Просечната месечна исплатена нето-плата по вработен во мај 2026 година изнесувала 49.544 денари, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика.

Во споредба со мај 2025 година, просечната нето-плата е зголемена за 8,2 отсто, додека во однос на април годинава бележи раст од 1,6 отсто.

Најголем придонес во годишното зголемување има растот на платите во секторот снабдување со вода, отстранување отпадни води, управување со отпад и санација на околината, каде што просечната нето-плата е повисока за 11,9 отсто.

Следуваат секторите уметност, забава и рекреација со раст од 11,3 отсто и транспорт и складирање со зголемување од 10,9 отсто.

Во споредба со претходниот месец, најголемо зголемување на просечната нето-плата е регистрирано во трговијата на големо и мало и поправката на моторни возила и мотоцикли, за 6,3 отсто.

Во рударството и вадењето камен платите пораснале за 5,8 отсто, а во секторот транспорт и складирање за 5,7 отсто.

Просечната нето-плата во периодот од јануари до мај 2026 година изнесувала 47.905 денари и била за 7,8 отсто повисока во споредба со истиот период минатата година.

Реалната нето-плата, со вклучено влијание на инфлацијата, во мај била за 3,2 отсто повисока на годишно ниво.

Продолжи со читање

Анализи

Горивата во ЕУ и натаму поскапи од лани, најголем раст во Бугарија

Објавено

на

Цените на горивата за личен превоз во Европската Унија во јуни 2026 година биле за 13,7 отсто повисоки во споредба со истиот месец минатата година, покажуваат податоците на Евростат.

Иако цените продолжиле да растат на годишно ниво, поскапувањето било значително побавно отколку во претходните месеци. Во април годишниот раст изнесувал 20,8 отсто, а во мај 20,7 отсто.

Најголемо годишно зголемување на цените на горивата во јуни било регистрирано во Бугарија, каде што тие поскапеле за 26 отсто. Следуваат Литванија со 23,5 отсто, Романија со 23,1 отсто, Финска со 22 отсто и Луксембург со 20,7 отсто.

Најмал раст е забележан во Унгарија, од 2,3 отсто, и во Полска, од 5,8 отсто. Во останатите земји членки поскапувањето се движело од 7,9 отсто во Шпанија до 18,6 отсто во Кипар.

Сепак, на месечно ниво е забележано намалување на цените. Во јуни дизелот во ЕУ поевтинил во просек за 6,4 отсто во споредба со мај, додека цената на бензинот се намалила за 4,2 отсто.

Цените на дизелот паднале во сите земји членки. Најголемо намалување било регистрирано во Чешка, од 11,3 отсто, потоа во Полска од 9,7 отсто и во Бугарија од 9,4 отсто.

Најмало намалување на дизелот имало во Унгарија, од 0,6 отсто, Италија од 1,4 отсто и Словенија од 1,6 отсто.

Кај бензинот, Кипар и Италија биле единствените земји во кои цените се зголемиле меѓу мај и јуни, за 0,7, односно 0,5 отсто. Во сите други земји бил забележан пад, а најголем во Шведска од 7,8 отсто, Белгија од седум отсто и Полска од 6,6 отсто.

Месечното поевтинување на бензинот и дизелот во најголем дел од земјите членки укажува на постепено стабилизирање на пазарот по периодот на силен раст на цените. Натамошните движења, сепак, ќе зависат од глобалните енергетски и геополитички околности.

Извор: Finansije.hr

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange