Анализи
Колку готовина треба да имате дома во криза: Европските банки со нови препораки
Банките во Европа сè почесто предупредуваат на важноста на готовината како резервно средство за плаќање во услови на растечки економски и геополитички ризици, сајбер-закани и можни прекини во функционирањето на клучната инфраструктура. Иако дигиталните плаќања доминираат, централните банки нагласуваат дека токму готовината може да обезбеди непречено извршување на основните трансакции во кризни ситуации.
Шведската централна банка на почетокот на март препорача граѓаните да чуваат околу 100 евра готовина по возрасно лице, што би било доволно за основни трошоци во период од една недела доколку дојде до прекин на електронските плаќања. Препораката е дел од пошироки европски напори за зголемување на отпорноста на платните системи во услови на сè понепредвидливи кризни сценарија.
Експертите советуваат домаќинствата да не се потпираат исклучиво на дигитални решенија, туку да користат повеќе начини на плаќање, физички картички, мобилни апликации и, по можност, услуги од различни банки. Ваквата диверзификација треба да го намали ризикот од целосен застој во случај на пад на еден систем.
Во земји како Шведска, каде дигиталните плаќања се доминантни, регулаторите предупредуваат и на потребата од одржување на инфраструктурата за готовина, како банкомати и системи за нејзин транспорт и прифаќање. Според нив, редовната употреба на готовина е клучна за нејзината достапност во вонредни околности.
Паралелно, се развиваат и технолошки решенија кои би овозможиле ограничени картични плаќања и во услови на прекин на комуникациските мрежи, со цел да се обезбеди купување на основни производи како храна, лекови и гориво.
Податоците на Европската централна банка покажуваат дека готовината и натаму е најчесто користено средство при физички купувања, со удел од околу 52 проценти во 2024 година, иако тој процент постепено се намалува.
Од ЕЦБ препорачуваат домаќинствата да имаат резервни 70 до 100 евра готовина, оценувајќи дека таа е „критична компонента“ за подготвеност во кризни ситуации. Во последните години, особено за време на пандемијата и почетокот на војната во Украина, е забележано зголемување на побарувачката за готовина, бидејќи граѓаните ја доживуваат како сигурен и веднаш достапен облик на средства.
Слични предупредувања доаѓаат и од нордиските земји, кои укажуваат на ранливоста на електронските плаќања при сајбер-напади или инфраструктурни прекини.
Од друга страна, Народната банка на Србија соопшти дека нема потреба граѓаните да создаваат дополнителни резерви на готовина, нагласувајќи дека банкарскиот систем функционира стабилно и дека пристапот до готовина и банкарски услуги е непречен.
Во Словенија, пак, се истакнува дека иако електронските плаќања се во пораст, готовината и натаму има значајна улога, особено во вонредни услови. Земјата дури и уставно го заштити правото на плаќање со готовина, нагласувајќи ја нејзината важност како сигурно средство за плаќање и чување вредност.
Сите овие ставови укажуваат дека, и покрај дигитализацијата, готовината останува важен елемент на финансиската стабилност, особено во услови на криза.
Анализи
Смртоносни бури во Чиле ја зголемија цената на бакарот
Цената на бакарот продолжува да расте поради нарушувањата во рударското производство во Чиле, предизвикани од обилни снежни врнежи, поплави и силни ветрови.
Екстремното време во изминатата недела однесе 13 животи и го отежна работењето на неколку големи рударски компании, меѓу кои „Англо Американ“, „Антофагаста“, „Лундин мајнинг“ и државната компанија „Коделко“.
„Антофагаста“ привремено ги запре ископувањето и преработката во рудникот Лос Пеламбрес, додека компанијата „Барик“ евакуираше дел од вработените. Во рудникот Касеронес, кој го управува „Лундин мајнинг“, повторното започнување на производството би можело да трае две до три недели поради оштетени далноводи.
Чиле произведува повеќе од една петтина од бакарот во светот, поради што секое подолготрајно нарушување може дополнително да ја намали понудата и да ги зголеми цените.
Бакарот минатиот месец достигна рекордни 6,70 долари за фунта, односно 13.643 долари за метрички тон. Аналитичарите предупредуваат дека глобалниот пазар веќе се соочува со ограничена понуда, неизвесност околу американските царини и намалена достапност на отпаден бакар во Кина.
Побарувачката, пак, расте поради употребата на бакарот во електричните мрежи, паметните телефони, електричните возила, апаратите за домаќинство и центрите за податоци за вештачка интелигенција.
Според експертите, последиците од бурите засега се ограничени и привремени, но нови прекини во производството би можеле да предизвикаат дополнителен раст на цените. Околу 64 отсто од видливите светски залихи на бакар во моментов се наоѓаат во САД.
Анализи
Третина од граѓаните на Хрватска не можат да си дозволат една недела одмор
Речиси една третина од граѓаните на Хрватска не можат финансиски да си дозволат една недела годишен одмор надвор од својот дом, покажуваат најновите податоци на Евростат.
Во 2025 година, 32,6 отсто од населението во Хрватска немало можност да плати седумдневен одмор, што е над просекот на Европската Унија од 27,5 отсто. Во споредба со 2024 година, уделот на граѓаните на ЕУ кои не можат да си дозволат одмор е зголемен за 0,5 процентни поени, но е за 7,7 процентни поени понизок отколку пред десет години.
Најтешка е состојбата во Романија, каде што 61,4 отсто од граѓаните не можат да си дозволат една недела одмор. Следуваат Грција со 46,6 отсто, како и Бугарија и Унгарија со по 39,1 отсто.
На спротивниот крај се Луксембург со 10,6 отсто, Шведска со 12,4 отсто и Холандија со 12,8 отсто. Во Словенија, уделот на граѓани кои не можат да си дозволат одмор изнесува 15,2 отсто.
Податоците покажуваат и дека во 2024 година околу 65 отсто од населението во ЕУ на возраст над 15 години остварило најмалку едно туристичко патување со ноќевање. Во Хрватска тој процент изнесувал речиси 54 отсто.
Околу 71 отсто од сите патувања биле во рамките на матичните држави, додека 29 отсто биле во странство. Вкупниот број патувања во 2024 година се зголемил за четири отсто во однос на претходната година и бил за пет отсто повисок од нивото во 2019 година, пред пандемијата.
Можноста за заминување на одмор сè повеќе се смета за показател на животниот стандард, особено во услови на високи трошоци за домување, храна и услуги, кои ја намалуваат куповната моќ на домаќинствата.
Извор: Bankar.me
Анализи
Златото повторно добива нагорен импулс, клучен отпор на 4.100 долари
Цената на златото повторно бележи позитивно движење, додека инвеститорите го следат обидот за пробивање на силното ниво на отпор од 4.100 долари.
Според техничката анализа на Economies.com, златото во последното дневно тргување се движело променливо, но продолжило да се задржува над 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, кој во моментов служи како поддршка за цената.
Ова ја зголемува веројатноста за продолжување на корективниот нагорен тренд, особено доколку цената успее стабилно да го надмине отпорот од 4.100 долари.
Сепак, техничките индикатори покажуваат дека златото се наоѓа во зона на прекумерна купеност, при што се појавуваат сигнали за можно краткорочно намалување, поголема нестабилност или повлекување на дел од инвеститорите поради наплата на добивката.
И покрај тоа, изгледите остануваат позитивни сè додека цената се одржува над подвижниот просек и продолжува да врши притисок врз клучното ниво на отпор.
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Нина Ангеловска Станков: Во политиката аргументот не е крај на разговорот – туку негов почеток
-
Интервјуапред 2 месеци„Ништо случајно“: Нина Ангеловска за бизнисот, животните лекции и патот кој ја обликувал нејзината кариера
-
Интервјуапред 2 месециФиломена Пљакоска Аспровска во FinSight: Дали мобилниот телефон ќе стане нашиот единствен паричник?
-
Банкипред 2 месециНа музиката ѝ е место и меѓу банкарските шалтери – Young Dadi со ексклузивен popup настап за клиентите на Халкбанк
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата: Бензините поевтинија, дизелот поскапе
-
Интервјуапред 1 месецДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Банка вработува банкарски советник во Штип, рокот за пријавување е 10 јуни
-
Продуктипред 4 неделиИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство

