Анализи
Колку готовина треба да имате дома во криза: Европските банки со нови препораки
Банките во Европа сè почесто предупредуваат на важноста на готовината како резервно средство за плаќање во услови на растечки економски и геополитички ризици, сајбер-закани и можни прекини во функционирањето на клучната инфраструктура. Иако дигиталните плаќања доминираат, централните банки нагласуваат дека токму готовината може да обезбеди непречено извршување на основните трансакции во кризни ситуации.
Шведската централна банка на почетокот на март препорача граѓаните да чуваат околу 100 евра готовина по возрасно лице, што би било доволно за основни трошоци во период од една недела доколку дојде до прекин на електронските плаќања. Препораката е дел од пошироки европски напори за зголемување на отпорноста на платните системи во услови на сè понепредвидливи кризни сценарија.
Експертите советуваат домаќинствата да не се потпираат исклучиво на дигитални решенија, туку да користат повеќе начини на плаќање, физички картички, мобилни апликации и, по можност, услуги од различни банки. Ваквата диверзификација треба да го намали ризикот од целосен застој во случај на пад на еден систем.
Во земји како Шведска, каде дигиталните плаќања се доминантни, регулаторите предупредуваат и на потребата од одржување на инфраструктурата за готовина, како банкомати и системи за нејзин транспорт и прифаќање. Според нив, редовната употреба на готовина е клучна за нејзината достапност во вонредни околности.
Паралелно, се развиваат и технолошки решенија кои би овозможиле ограничени картични плаќања и во услови на прекин на комуникациските мрежи, со цел да се обезбеди купување на основни производи како храна, лекови и гориво.
Податоците на Европската централна банка покажуваат дека готовината и натаму е најчесто користено средство при физички купувања, со удел од околу 52 проценти во 2024 година, иако тој процент постепено се намалува.
Од ЕЦБ препорачуваат домаќинствата да имаат резервни 70 до 100 евра готовина, оценувајќи дека таа е „критична компонента“ за подготвеност во кризни ситуации. Во последните години, особено за време на пандемијата и почетокот на војната во Украина, е забележано зголемување на побарувачката за готовина, бидејќи граѓаните ја доживуваат како сигурен и веднаш достапен облик на средства.
Слични предупредувања доаѓаат и од нордиските земји, кои укажуваат на ранливоста на електронските плаќања при сајбер-напади или инфраструктурни прекини.
Од друга страна, Народната банка на Србија соопшти дека нема потреба граѓаните да создаваат дополнителни резерви на готовина, нагласувајќи дека банкарскиот систем функционира стабилно и дека пристапот до готовина и банкарски услуги е непречен.
Во Словенија, пак, се истакнува дека иако електронските плаќања се во пораст, готовината и натаму има значајна улога, особено во вонредни услови. Земјата дури и уставно го заштити правото на плаќање со готовина, нагласувајќи ја нејзината важност како сигурно средство за плаќање и чување вредност.
Сите овие ставови укажуваат дека, и покрај дигитализацијата, готовината останува важен елемент на финансиската стабилност, особено во услови на криза.
Анализи
Златото стагнира, но аналитичарите очекуваат продолжување на растот
Цената на златото во текот на денот се движеше без поголеми промени, задржувајќи се во близина на неодамнешните нивоа по претходниот раст. Според аналитичарите, благородниот метал моментално прави пауза додека се обидува да создаде нов позитивен импулс за продолжување на нагорниот тренд.
Техничката слика и натаму останува позитивна, бидејќи краткорочниот корективен растечки тренд сè уште доминира на пазарот. Дополнителна поддршка за цената обезбедува движењето над 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што се смета за позитивен сигнал меѓу инвеститорите.
Индикаторите за релативна сила исто така продолжуваат да испраќаат позитивни сигнали, што ги засилува очекувањата за натамошен раст и тестирање на нови нивоа на отпор во блиска иднина.
Во меѓувреме, и еврото бележи позитивно движење во однос на американскиот долар. Валутниот пар EUR/USD зајакна по пробивањето на значајна краткорочна линија на надолен тренд, што укажува на зголемен интерес за купување и намален притисок од продавачите.
Дополнителна поддршка за растот на еврото дава и техничката формација „двојно дно“, како и тргувањето над 50-дневниот експоненцијален подвижен просек. Аналитичарите оценуваат дека овие сигнали отвораат простор за натамошно зајакнување на европската валута и достигнување на повисоки нивоа на отпор во наредниот период.
Анализи
Цената на нафтата падна под 80 долари за барел поради очекувањата за договор меѓу САД и Иран
Цените на нафтата на светските пазари забележаа пад од повеќе од пет проценти и се спуштија под границата од 80 долари за барел, откако се појавија сигнали дека САД и Иран би можеле уште оваа недела да постигнат договор за непречен транспорт на нафта низ Ормутскиот Теснец.
Според податоците на пазарите, референтната нафта Брент се тргуваше по цена од околу 78,5 долари за барел, додека американската сурова нафта WTI се движеше околу 75,5 долари за барел.
Падот на цените во голема мера го избриша неодамнешниот раст предизвикан од тензиите и конфликтите на Блискиот Исток, бидејќи инвеститорите очекуваат наскоро да се нормализира извозот на енергенси од земјите во Персискиот Залив.
Според медиумските извештаи, Вашингтон и Техеран планираат во петок да потпишат меморандум за разбирање со кој ќе се овозможи безбеден премин на танкерите низ Ормутскиот Теснец, една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта.
Аналитичарите оценуваат дека дополнителните количини на нафта од регионот, заедно со зголемените извозни квоти на групата ОПЕК+ и растот на производството во Обединетите Арапски Емирати, би можеле значително да ја зголемат понудата на глобалниот пазар.
Дополнителен притисок врз цените создаваат и очекувањата дека Иран ќе го зголеми извозот кон Кина, најголемиот светски увозник на нафта, чии резерви се намалени во последните месеци.
Во исто време, американските стратешки резерви на нафта се наоѓаат на најниско ниво во последните 43 години, што внимателно го следат инвеститорите и енергетските компании.
Трговците на пазарот проценуваат дека евентуалната стабилизација на состојбите на Блискиот Исток би можела дополнително да ги намали цените на нафтата доколку најавениот договор меѓу САД и Иран биде реализиран.
Анализи
Волстрит со силен раст: Dow Jones и Nasdaq поставија нови рекорди
Американските берзански индекси забележаа значителен раст на почетокот на скратената трговска недела, поттикнати од силниот скок на акциите на SpaceX и најавите за мировен договор меѓу САД и Иран.
Индексот Dow Jones порасна за 468,77 поени или 0,92 проценти и тргувањето го заврши на рекордни 51.671,03 поени. Во текот на денот индексот достигна и нов историски максимум. S&P 500 се зголеми за 1,65 проценти на 7.554,29 поени, додека технолошкиот Nasdaq Composite скокна за 3,07 проценти и затвори на рекордни 26.683,94 поени, што претставува негов најдобар дневен резултат од крајот на март.
Меѓу најголемите добитници беше SpaceX, чии акции пораснаа за речиси 20 проценти, надоврзувајќи се на растот од 19 проценти регистриран во петокот.
Позитивното расположение на пазарите беше дополнително поттикнато откако американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека е постигнат договор за ставање крај на конфликтот меѓу САД и Иран. Според најавите, меморандумот за разбирање треба формално да биде потпишан во петок во Швајцарија.
Инвеститорите позитивно реагираа и на информацијата дека ќе биде повторно отворен Ормускиот Теснец, еден од најважните светски коридори за транспорт на нафта. Очекувањата за нормализирање на сообраќајот придонесоа за пад на цените на нафтата, при што американската сурова нафта поевтини за околу 4,9 проценти и се спушти на 80,75 долари за барел.
Аналитичарите оценуваат дека пониските цени на енергенсите би можеле да го намалат инфлаторниот притисок и да ги олеснат одлуките на Федералните резерви во пресрет на состанокот на Комитетот за операции на отворениот пазар (FOMC).
И покрај неодамнешната неизвесност предизвикана од судирите меѓу Израел и Хезболах во Либан, пазарите во моментов се фокусирани на можноста за стабилизација на состојбите на Блискиот Исток и намалување на ризиците за глобалната економија.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


