Американската војска продолжува со поморскиот притисок врз Иран и досега пренасочила вкупно 55 трговски бродови од иранските пристаништа, додека преговорите за повторно отворање на Ормутскиот Теснец остануваат во застој.

Според американската Централна команда, само во текот на минатата недела биле пренасочени уште 20 комерцијални бродови, со што бројката се зголемила од 35 на 55. Американските сили, според соопштението, онеспособиле и два брода и се качиле на уште два со цел да обезбедат почитување на блокадата.

Кризата во Ормутскиот Теснец трае повеќе од пет месеци и има сериозни последици врз глобалната трговија со енергенси. Пред избувнувањето на војната во февруари, низ теснецот поминувала околу една четвртина од светската поморска трговија со нафта и околу една петтина од глобалната трговија со течен природен гас.

Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи во неделата изјави дека нема можност за обновување на преговорите со САД сè додека Вашингтон, според него, продолжува да го прекршува меморандумот од јуни и не обезбеди компензација за тие прекршувања.

Сепак, Арагчи посочи дека посредници сè уште работат на изнаоѓање начин за продолжување на преговорите.

Американскиот претседател Доналд Трамп, кој минатата недела изразуваше оптимизам дека може да биде постигнат договор со Техеран, сега изјави дека е подготвен да почека економскиот притисок врз Иран дополнително да се зголеми. Тој посочи дека САД во моментов водат само ограничени разговори и ја следат економската состојба во земјата.

Иран, пак, поставил повеќе услови за повторно отворање на Ормутскиот Теснец, меѓу кои укинување на американската поморска блокада и санкциите, повлекување на американските сили од регионот, исплата на воени репарации и ослободување на замрзнатите ирански средства.

Паралелно, Иран разговара со Оман за воспоставување посебни транзитни рути низ теснецот. Според Арагчи, овие разговори се во завршна фаза, но договорот не би значел целосно повторно отворање на пловниот пат.

Тензиите дополнително се зголемуваат поради нападите врз бродови. Обединетите Арапски Емирати соопштија дека Иран во саботата истрелал ракета кон танкер во сопственост на ADNOC, додека јеменските Хути ја презедоа одговорноста за напад врз нафтена рафинерија во Саудиска Арабија и цели во пристаништето Ал-Мака во Јемен.

Поради безбедносните ризици, сообраќајот низ Ормутскиот Теснец значително е намален. Според податоци на Kpler, во петокот биле потврдени само осум преминувања, што е за 33 отсто помалку во однос на претходниот ден.

Неизвесноста веднаш се одрази и врз цените на нафтата. Во понеделникот, фјучерсите на Брент пораснаа за речиси еден отсто, до 84,22 долари за барел, додека американската WTI нафта поскапе за 0,6 отсто, на 78,63 долари.

Аналитичарите предупредуваат дека и покрај одреден напредок во дипломатските контакти, длабоката недоверба меѓу Вашингтон и Техеран и натаму остава простор за ново влошување на ситуацијата.

Извор: CNBC

Трговската активност на Македонската берза значително се засили во периодот од 4 до 7 август, кога вкупниот промет достигна 94 милиони денари, што е за 224,44 отсто повеќе во споредба со претходната недела.

Најголем интерес кај инвеститорите имаше за акциите на Комерцијална банка Скопје, со кои беше остварен промет од 58,7 милиони денари. Следуваат Алкалоид со 12,3 милиони денари и Гранит со 4,3 милиони денари.

Меѓу најтргуваните компании се најдоа и ТИТАН УСЈЕ со промет од 3,6 милиони денари и Макпетрол со 3,3 милиони денари.

Во текот на неделата биле реализирани 254 трансакции, преку кои биле истргувани вкупно 11.398 акции и 5.131 обврзница.

Кај движењето на цените, најголем раст забележаа акциите на Стопанска банка Скопје, кои поскапеа за 1,58 отсто. Акциите на Реплек пораснаа за 0,66 отсто, а на Алкалоид за 0,44 отсто.

На спротивната страна, најголем пад имаше кај Макпетрол, чии акции загубија 0,94 отсто од вредноста, додека акциите на Комерцијална банка се намалија за 0,38 отсто.

Според бројот на истргувани акции, најактивна беше Либерти АД Скопје со 4.467 акции, по што следуваа Гранит со 3.000 и Комерцијална банка со 2.237 истргувани акции.

Во анализираниот период беа реализирани и две блок-трансакции. Кај Комерцијална банка беа истргувани 93 акции по цена од 26.250 денари за акција, додека кај Алкалоид беа истргувани 200 акции по цена од 22.500 денари.

Неделните податоци покажуваат значително зголемена активност на домашниот пазар на капитал, при што најголем дел од прометот беше концентриран во акциите на Комерцијална банка.

Цените на електричната енергија на берзите во Југоисточна Европа минатата недела нагло пораснаа, а во одредени периоди надминаа и 700 евра за мегават-час. Причина се значителното намалување на производството од нуклеарните и хидроелектраните, во комбинација со зголемената потрошувачка поради екстремно високите температури.

Според анализата на Balkan Green Energy News, цените на пазарот „ден однапред“ на седум регионални берзи во периодот од 31 јули до 6 август во просек биле за 50 до 100 отсто повисоки во споредба со претходните недели.

Највисоките цени биле забележани во Словенија и Хрватска, а најниските во Грција и Бугарија. Рекордот во анализираниот период бил достигнат на словенечката берза BSP Southpool на 3 август, кога меѓу 20:00 и 20:15 часот цената достигнала 717 евра за мегават-час.

Во анализата биле опфатени берзите BSP Southpool во Словенија, CROPEX во Хрватска, HEnEx во Грција, HUPX во Унгарија, IBEX во Бугарија, OPCOM во Романија и SEEPEX во Србија.

Најголем број ценовни скокови биле регистрирани на 3 и 4 август, особено во вечерните часови меѓу 19:30 и 20:30 часот. Овој период се совпаѓа со наглото намалување на производството од соларните централи по зајдисонце, додека потрошувачката останува висока.

Грција и Бугарија, кои располагаат со значителни соларни и батериски капацитети, во просек имале најниски цени. Грција има околу 9 гигавати соларни капацитети и 1 гигават батериски системи за складирање енергија, додека Бугарија располага со околу 6 гигавати соларна енергија и 3,7 гигавати батериски системи.

Главната причина за поскапувањето, сепак, е сериозната нерамнотежа меѓу понудата и побарувачката. Производството на електрична енергија во повеќе земји нагло се намалило токму во период кога потрошувачката во регионот пораснала за меѓу 5 и 20 отсто.

Нискиот водостој на Дунав ја принудил унгарската нуклеарна електрана Пакш да го намали производството за околу 90 отсто, романската Чернавода за 50 отсто, додека словенечката нуклеарна електрана Кршко го намалила капацитетот за околу 20 отсто.

Дополнителни проблеми има и кај хидроелектраните. Во Србија, ХЕ „Ѓердап 1“ работи со околу 20 отсто од вообичаеното производство, а „Ѓердап 2“ со околу 30 отсто. Црногорската Термоелектрана „Плевља“, пак, неколку дена била надвор од погон.

Во Словенија, нуклеарната електрана Кршко обезбедува меѓу 35 и 38 отсто од производството на електрична енергија и покрива приближно 35 отсто од потрошувачката во земјата. Високата температура на водата во реката Сава неодамна ја принудила централата да го намали производството поради еколошките ограничувања за испуштање загреана вода во реката.

Намаленото производство во Кршко директно ја погодува и Хрватска, која добива половина од произведената електрична енергија од централата. Тоа количество покрива околу 15 до 20 отсто од енергетските потреби на земјата.

Во Романија биле преземени и невообичаени мерки за да се задржи нуклеарната електрана Чернавода во функција, вклучително и потопување баржи со цел да се подигне нивото на водата во Дунав. Електраната обезбедува приближно една петтина од производството на електрична енергија во земјата.

Во Унгарија, нуклеарната електрана Пакш поради недостиг на вода за ладење го намалила капацитетот од 2.000 мегавати на околу 230 мегавати. Во нормални услови, таа обезбедува меѓу 45 и 50 отсто од домашното производство и околу една третина од националната потрошувачка.

Бугарската нуклеарна електрана Козлодуј, иако исто така се наоѓа на Дунав, засега нема проблеми во работењето благодарение на техничкиот систем кој овозможува доволно вода за ладење и при низок водостој.

Во Србија највисоките цени биле регистрирани меѓу 19:00 и 19:30 часот, а најголемиот број ценовни врвови на берзата SEEPEX биле забележани на 3 август.

Грција и Бугарија најголемите скокови на цените ги забележале на 5 август, додека на останатите анализирани пазари највисоките нивоа биле достигнати на 3 или 4 август.

Извор: Seebiz.eu / Balkan Green Energy News