Европската централна банка (ЕЦБ) разви два нови индикатори за следење на финансиската ранливост на банките во еврозоната, со цел навремено откривање на потенцијалните ризици и процена на нивната способност да се справат со економски кризи. Новите алатки ќе овозможат почесто следење на стабилноста на банкарскиот сектор, без да се чекаат резултатите од редовните стрес-тестови.

Како што пренесува Cyprus Mail, повикувајќи се на нов работен документ на ЕЦБ, индикаторите ќе се ажурираат квартално, користејќи податоци од стрес-тестовите за солвентност што на секои две години ги спроведуваат Европската централна банка и Европската банкарска агенција (ЕБА).

Целта е супервизорските органи да добијат попрецизна и понавремена слика за тоа колку банките се отпорни на идни загуби и дали можат да останат профитабилни во услови на економско забавување.

Два индикатори за процена на банкарската стабилност

Првиот индикатор, наречен Индекс на ранливост при стрес (Stress Vulnerability Index – SVI), го проценува потенцијалното намалување на капиталот на банките во неповолни економски сценарија. Тој ги зема предвид ризиците од зголемени кредитни загуби, како и промените во ризично пондерираната актива.

Вториот, Индекс на ранливост на профитабилноста (Profitability Vulnerability Index – PVI), се фокусира на способноста на банките да генерираат приходи и самостојно да го зајакнуваат капиталот.

Овој индикатор особено го следи влијанието на економските услови врз нето-каматните приходи, односно разликата меѓу каматите што банките ги наплатуваат од кредитите и трошоците за камати на депозитите и другите извори на финансирање.

Новите индикатори ќе помогнат при одлучувањето за капиталните резерви

Истражувањето на ЕЦБ покажало дека двата индикатори бележеле зголемување за време на глобалната финансиска криза и европската должничка криза. Притоа, индикаторот за ранливост на профитабилноста реагирал поизразено во периоди на силни финансиски потреси.

Според истражувачите, двата индикатори не мора секогаш да се движат во иста насока. Така, ризикот од идни капитални загуби може да се намалува, додека профитабилноста на банките останува слаба. Можно е и обратното – банките да бележат подобри тековни приходи, но истовремено да бидат изложени на поголеми ризици од идно економско забавување.

Токму ваквите разлики можат да им помогнат на регулаторите да проценат кога е потребно воведување или зајакнување на превентивните мерки, кога треба да се задржат постојните капитални резерви и кога може да се пристапи кон нивно намалување.

Во документот се посочува дека, и покрај подобрувањето на профитабилноста, индикаторот за ранливост при стрес останал на релативно покачено ниво. Според авторите, ова укажува на потребата од внимателен пристап кон евентуалното намалување на капиталните заштитни резерви на банките.

Рано предупредување за можни банкарски проблеми

Анализата покажала и силна статистичка поврзаност меѓу двата индикатора и веројатноста банките да имаат потреба од државна финансиска поддршка по глобалната финансиска криза.

Ова се однесува како на програмите за докапитализација на поединечни банки, така и на пошироките национални програми за стабилизација на банкарските системи.

Според истражувачите, ваквите резултати укажуваат дека новите индикатори би можеле да бидат корисни алатки за рано идентификување на ранливи банки и банкарски системи, овозможувајќи им на супервизорските органи навремено да преземат мерки за зачувување на финансиската стабилност.

Квалитетот на кредитното портфолио на македонските банки останува на релативно високо ниво, покажуваат податоците за второто тримесечје од 2026 година, објавени во статистичкиот преглед на Македонската банкарска асоцијација.

Стапката на нефункционални кредити на крајот од јуни 2026 година изнесувала 1,97%, во споредба со 2,45% во истиот период минатата година. Намалувањето од 0,48 процентни поени покажува подобрување на квалитетот на кредитното портфолио во услови на зголемена кредитна активност.

Во истиот период, вкупните кредити на банкарскиот систем се зголемиле од 524,19 милијарди на 592,19 милијарди денари, што претставува раст од приближно 13%.

Оваа комбинација е важна бидејќи банките успеале да го зголемат обемот на кредитирањето, додека учеството на нефункционалните кредити во вкупното портфолио се намалило.

Сепак, намалувањето на процентуалното учество на нефункционалните кредити не мора автоматски да значи еднакво намалување на нивната апсолутна вредност. За подетална оценка потребно е да се следат и износите на проблематичните побарувања, исправките на вредноста, реструктурираните кредити и секторската концентрација на ризиците.

Дополнителен позитивен показател претставува капиталната позиција на банкарскиот систем, со адекватност на капиталот од 19,52% на крајот од второто тримесечје.

За следниот период, особено важно ќе биде дали кредитната експанзија ќе продолжи без значително влошување на квалитетот на новоодобрените кредити.

Редакција Банкарство

Рајфајзен банка Романија (Raiffeisen Bank Romania) котираше нова емисија корпоративни обврзници во вредност од 750 милиони романски леи, односно околу 141 милион евра, на регулираниот пазар на Букурешката берза (BVB). Станува збор за десеттата емисија обврзници на банката што се тргува на романскиот пазар на капитал.

Новата емисија, која од 16 октомври е достапна за тргување под берзанскиот симбол RBRO33, опфаќа вкупно 1.250 обврзници, со номинална вредност од 600.000 леи по обврзница.

Според податоците објавени од Букурешката берза, обврзниците носат фиксна каматна стапка од 7,538 проценти до 2032 година, по што каматата ќе стане променлива и ќе се пресметува врз основа на тримесечната референтна стапка ROBOR, зголемена за 0,85 процентни поени.

Средствата се обезбедени преку институционални инвеститори

Емисијата беше реализирана на 13 август годинава и беше наменета за институционални инвеститори, како дел од стратегијата на банката за зајакнување на капиталната позиција и диверзификација на изворите на финансирање.

Обврзниците се од категоријата приоритетни необезбедени должнички инструменти и се подобни за исполнување на регулаторните барања за минимално ниво на сопствени средства и прифатливи обврски на кредитните институции.

Десетта емисија обврзници на романскиот пазар

Со новото котирање, Рајфајзен банка продолжува да го користи домашниот пазар на капитал како извор за долгорочно финансирање.

Емисијата е дел од меѓународната програма за финансирање EMTN (Euro Medium Term Notes), која овозможува прибирање средства преку издавање среднорочни должнички хартии од вредност.

Рајфајзен банка е меѓу позначајните банкарски институции во Романија, со приближно 2,4 милиони клиенти од редот на физичките и правните лица. Банката е активна и во финансирањето одржливи проекти и во развојот на пазарот на зелени финансиски инструменти.

Новата емисија претставува дополнително проширување на понудата на корпоративни обврзници на Букурешката берза и ја потврдува улогата на пазарот на капитал како алтернативен канал за финансирање на банкарскиот сектор во Романија.