Кредитните услови на пазарите за финансирање со хартии од вредност и вонберзански деривати деноминирани во евра продолжиле благо да се олеснуваат четврти квартал по ред. Истовремено, зголемена е побарувачката за финансирање обезбедено со акции и други видови колатерал, покажуваат резултатите од септемвриското истражување на Европската централна банка (ЕЦБ).

Истражувањето SESFOD, објавено на 7 октомври 2026 година, го опфаќа периодот од јуни до август, кој бил одбележан со неизвесност поради конфликтот на Блискиот Исток и нестабилните цени на енергенсите.

Во јуни, Европската централна банка ги зголеми клучните каматни стапки за 25 базични поени, додека во јули ги задржа непроменети.

Според резултатите, кредитните услови благо се олесниле за сите категории договорни страни, продолжувајќи го трендот забележан во претходните три истражувања.

Олеснувањето главно се однесувало на ценовните услови, додека неценовните услови благо се подобриле за банките и дилерите, незначително се заостриле за хеџ-фондовите, а останале непроменети за другите категории учесници.

Како причини за поповолните ценовни услови, дел од испитаниците ги навеле ликвидноста и функционирањето на пазарите, конкуренцијата меѓу финансиските институции и финансиската состојба на договорните страни.

Учесниците во истражувањето очекуваат дополнително благо олеснување на кредитните услови за сите категории договорни страни во следните три месеци.

Истовремено, употребата на финансиска потпора кај хеџ-фондовите благо се зголемила, додека обемот, времетраењето и зачестеноста на споровите околу вреднувањето меѓу договорните страни останале непроменети.

Зголемена побарувачка за финансирање обезбедено со акции

Во сегментот на трансакции за финансирање со хартии од вредност, побарувачката за средства обезбедени со повеќето видови колатерал се зголемила, при што најголем раст е забележан кај акциите.

Нето 27 отсто од испитаниците пријавиле зголемена побарувачка за финансирање обезбедено со акции.

Стапките и распоните на финансирање се зголемиле за најповластените клиенти кај сите видови колатерал. Кај просечните клиенти, зголемувања биле забележани само кај домашните државни обврзници, другите државни обврзници и конвертибилните хартии од вредност.

Истовремено, намалени се процентуалните одбитоци при вреднувањето на колатералот, познати како haircuts, кај повеќето видови обврзници и хартиите од вредност обезбедени со актива.

Кај одредени видови колатерал се зголемиле и максималниот износ на расположливото финансирање и рокот на неговото достасување.

Користењето централни договорни страни за клиринг покажало мали и различни промени, додека ликвидноста и функционирањето на пазарите благо се влошиле кај акциите и неколку категории корпоративни обврзници.

Обемот, времетраењето и зачестеноста на споровите поврзани со вреднувањето на колатералот останале непроменети.

Намалени почетните маржи кај дел од финансиските деривати

Кај вонберзанските деривати (OTC) кои не се предмет на централен клиринг, барањата за почетна маржа благо се намалиле кај девизните деривати, дериватите поврзани со каматни стапки и акции, како и кај неколку видови кредитни деривати.

Максималната изложеност и роковите на достасување на трансакциите во најголем дел останале непроменети.

Ликвидноста и условите за тргување се влошиле кај дериватите поврзани со акции и суровини, додека благо подобрување било забележано кај кредитните деривати поврзани со државни должници.

Истовремено, зголемен е обемот, времетраењето и зачестеноста на споровите околу вреднувањето кај повеќе видови деривати, особено кај кредитните деривати.

Условите во новите или повторно договорените рамковни договори благо се олесниле во одредени области, додека практиката на обезбедување нестандарден колатерал останала непроменета.

Во истражувањето учествувале 26 големи банки

Истражувањето SESFOD Европската централна банка го спроведува четири пати годишно, со цел да ги следи промените во кредитните услови на пазарите за финансирање со хартии од вредност и вонберзански деривати деноминирани во евра.

Секое истражување опфаќа тримесечен период што завршува во февруари, мај, август или ноември.

Септемвриското истражување за 2026 година се заснова на квалитативни информации за промените во периодот од јуни до август, добиени од 26 големи банки, од кои 14 се банки од еврозоната, а 12 се банки со седиште надвор од еврозоната.

Деталните резултати, временските серии и дополнителните податоци се достапни на интернет-страницата на Европската централна банка и преку нејзиниот портал за податоци.

Стопанска банка АД – Скопје го промовира Кредитот за млади без обезбедување, наменет за лица на возраст од 18 до 35 години, со кој младите добиваат можност за финансиска поддршка во остварувањето на своите планови и стекнувањето нови искуства.

Без разлика дали станува збор за првото самостојно патување, продолжување на образованието, студии или стекнување нови знаења и вештини, кредитот е наменет за младите кои сакаат да инвестираат во себе и во својата иднина.

Под мотото „Некои искуства се само момент. Други стануваат дел од тебе“, Стопанска банка ја нагласува важноста на искуствата што придонесуваат за личен и професионален развој, охрабрувајќи ги младите да ги препознаат и искористат можностите што им се отвораат.

Со Кредитот за млади без обезбедување, Банката нуди финансиско решение за реализација на различни животни планови, ставајќи го акцентот на вложувањето во знаење, нови вештини и искуства што можат да отворат нови перспективи.

Повеќе информации за Кредитот за млади без обезбедување и условите за негово користење се достапни на официјалната веб-страница на Стопанска банка АД – Скопје, www.stb.com.mk.

Халкбанк АД Скопје ја реновираше и модернизираше „Халк Читална“ на Економскиот факултет при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, со донација во вредност од околу 30.000 евра.

Целта на донацијата е да се обезбедат подобри услови за учење, истражување и академски развој на студентите, преку создавање пофункционален и попријатен простор за нивните секојдневни активности.

Во рамки на реновирањето биле поставени нови енергетски ефикасни прозорци и нови теписони, со што читалната добила обновен и посовремен изглед.

Од Халкбанк посочуваат дека со оваа донација продолжуваат со поддршката на младите и образованието, како и со вложувањата во создавање услови во кои студентите ќе можат непречено да учат, да истражуваат и да ги развиваат своите идеи.

„Оваа донација е уште еден чекор во нашата поддршка на младите, образованието и создавањето услови во кои знаењето и идеите можат да растат“, наведуваат од Халкбанк.