Македонската економија се соочува со значителни промени во увозните цени на рафинираните нафтени производи, при што последните податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека во август 2026 година ценовниот индекс во оваа категорија бил за 74,8 проценти повисок во споредба со истиот месец минатата година.

Податоците, објавени на 9 октомври, покажуваат и месечно зголемување од 17,2 проценти во однос на јули, што укажува на забрзување на ценовните движења во статистичкиот оддел што ги опфаќа коксот и рафинираните нафтени производи.

Особено изразено зголемување е забележано кај горивата за млазни мотори од бензински тип или керозин, каде што увозните цени на месечно ниво пораснале за 27,5 проценти.

Овие показатели не треба да се поистоветуваат со цените на бензинот и дизелот на домашните бензински станици, бидејќи станува збор за статистички индекс на увозните цени во конкретен производствен оддел, а не за индекс на малопродажните цени на сите горива.

Сепак, ваквите движења се релевантни за македонската економија, особено за компаниите што зависат од увозни енергенти и имаат високо учество на транспортните и енергетските трошоци во своето работење.

Потенцијалното влијание може да биде изразено во транспортот, логистиката, индустријата и дел од услужните дејности, но конечниот ефект ќе зависи од структурата на потрошувачката, договорените набавни цени и можноста компаниите да ги пренесат повисоките трошоци врз своите клиенти.

Од аспект на инфлацијата, движењата на увозните цени претставуваат показател што треба да се следи заедно со домашните потрошувачки цени. Нивното зголемување не значи дека инфлацијата автоматски ќе порасне во ист процент, бидејќи меѓу увозната цена и конечната малопродажна цена постојат повеќе фактори, меѓу кои даноците, маржите, девизниот курс и временското приспособување на цените.

За банкарскиот сектор, повисоките енергетски трошоци можат да бидат релевантни при проценката на кредитната способност на компаниите, особено кај оние што работат со ниски профитни маржи и имаат ограничен простор за зголемување на продажните цени.

Доколку повисоките трошоци се задржат подолг период, дел од компаниите би можеле да имаат зголемени потреби од обртни средства, што потенцијално би влијаело врз побарувачката за краткорочно банкарско финансирање.

Сепак, за да се утврди дали станува збор за траен тренд или за привремено ценовно поместување, потребно е да се следат следните месечни статистички објави и движењата на меѓународните енергетски пазари.

Редакција Банкарство

Денешниот финансиски преглед на Bankarstvo.mk ги издвојува најважните показатели што ја отсликуваат состојбата на домашниот банкарски сектор, инвестициите и економијата. Во фокусот се различната динамика на депозитите кај граѓаните и компаниите, разликите во каматните стапки, берзанските движења и податоците за дигитализацијата на македонскиот бизнис.

1. Граѓаните имаат речиси 455 милијарди денари депозити

Депозитите на домаќинствата на крајот од јуни 2026 година достигнале 454,99 милијарди денари, што претставува приближно две третини од вкупната депозитна база на македонските банки. Во вториот квартал, средствата на домаќинствата се зголемиле за 6,33 милијарди денари.

2. Денарското штедење носи повисока просечна камата

Просечната каматна стапка на денарските депозити на крајот од јуни изнесувала 2,61 процент, додека кај девизните депозити достигнала 1,68 проценти. Разликата од 0,93 процентни поени е важна за граѓаните кои ја планираат валутната структура на своите заштеди.

3. МБИ10 достигна 9.069,84 поени

Македонската берза на 13 октомври забележа раст на индексот МБИ10 од 0,37 проценти, со вкупен промет од 7,15 милиони денари. Најтргувана беше акцијата на Алкалоид, која учествуваше со речиси половина од дневниот промет.

4. Само 17,3 проценти од компаниите примаат веб-нарачки

Иако речиси сите деловни субјекти во Македонија имаат интернет-пристап, значително помал дел од нив реализираат продажба преку веб-канали. Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека постои голем простор за понатамошен развој на електронската трговија и дигиталните плаќања.

5. Увозните цени на рафинираните нафтени производи бележат силен раст

Во август 2026 година, индексот на увозните цени во статистичкиот оддел за кокс и рафинирани нафтени производи бил за 74,8 проценти повисок во споредба со истиот месец минатата година. Ваквото движење претставува значаен показател за потенцијалните трошочни притисоци врз дел од македонските компании.

Повеќе на www.bankarstvo.mk

Цените на нафтата бележат раст во средата поради зголемената загриженост од можни прекини во снабдувањето, додека тензиите на Блискиот Исток дополнително се заоструваат поради конфликтот меѓу Саудиска Арабија и јеменските Хути, кои имаат поддршка од Иран.

Цената на фјучерсите на суровата нафта од типот „брент“, со испорака во декември, се зголеми за 0,61 отсто, достигнувајќи 106,33 долари за барел. Истовремено, американската нафта WTI, со испорака во ноември, поскапе за 0,63 отсто, на 94,73 долари за барел.

Тензиите меѓу Саудиска Арабија и Хутите дополнително се засилија по смртоносниот напад врз главниот аеродром во Ријад, за кој се наведува дека го извршиле јеменските бунтовници поддржани од Техеран.

Според известувањето на „Ал Џезира“, коалицијата предводена од Саудиска Арабија возвратила со напади врз енергетски терминали и резерви на гориво на Хутите во Јемен. Портпарол на коалицијата изјавил дека биле преземени мерки на претпазливост за да се избегнат цивилни жртви и колатерална штета.

Паралелно со овие случувања, продолжуваат и тензиите меѓу САД и Иран, особено околу контролата на Ормускиот Теснец, кој претставува една од најважните светски транспортни рути за нафта.

Американската Централна команда (CENTCOM) ги отфрли тврдењата на командантот на морнарицата на иранската Револуционерна гарда дека Ормускиот Теснец е под иранска контрола и дека секој американски воен брод што ќе се приближи до областа ќе биде потопен.

Од CENTCOM преку платформата X порачаа дека американските сили и нивните регионални партнери имаат јасна контрола врз теснецот.

Нафтата би можела да поскапи за дополнителни 20 до 25 долари за барел доколку продолжи ескалацијата на конфликтот со Иран, оцени познатиот инвеститор и менаџер на хеџ-фонд Пол Тјудор Џонс, во емисијата „Squawk Box“ на телевизијата CNBC.

Џонс, кој е основач и главен инвестициски директор на компанијата Tudor Investment, изјави дека очекува натамошен раст на цените на нафтата.

„Се обложувам на раст на цените на нафтата. Оптимист сум во тој поглед и мислам дека таа би можела да поскапи за уште 20 или 25 долари“, изјави Џонс.

Тој додаде дека, доколку постоела можност за брзо смирување на ситуацијата, тоа веројатно ќе се случело пред изборите на средината од претседателскиот мандат во САД.