Народната банка ги заврши првите две фази од проектот финансиран од Европската Унија, насочен кон зајакнување на капацитетите во областа на екстерните статистики, платежната статистика и платните системи.

Проектот предвидува воспоставување современ дигитален склад на податоци, кој треба да овозможи побрза обработка, подобра анализа и поголема достапност на статистичките информации за институциите и за јавноста.

Во првата фаза била направена анализа на постојната состојба и била подготвена функционална спецификација, додека во втората фаза е изработен дизајнот на ИТ-решението и нацрт-документацијата. Во следниот период треба да продолжат развојот, тестирањето и имплементацијата на новото системско решение.

Од Народната банка посочуваат дека новиот систем ќе придонесе за целосна дигитализација и оптимизација на работните процеси, зголемување на оперативната ефикасност и обезбедување поквалитетни, посеопфатни и полесно достапни статистички податоци.

Според институцијата, поддршката од Европската Унија е важна и за исполнување на обврските во процесот на европска интеграција, како и за понатамошно усогласување со статистичките стандарди и практики на ЕУ.

Покрај воспоставувањето на новиот склад на податоци, проектот опфаќа и воведување на меѓународниот стандард ISO 20022 во Македонскиот интербанкарски платен систем, МИПС. Од Народната банка оценуваат дека тоа е уште еден значаен чекор во модернизацијата на домашниот платен систем и неговото усогласување со европските и светските стандарди.

Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, не ја исклучи можноста предвреме да ја напушти функцијата, во период кога во Франција се засилуваат политичките подготовки за претседателските избори во 2027 година.

Лагард, чиј мандат на чело на ЕЦБ завршува во октомври 2027 година, во интервју за францускиот весник „Les Echos“ изјави дека предвремено заминување е „можно“. Нејзините коментари доаѓаат во пресрет на претседателската трка во Франција, во која актуелниот претседател Емануел Макрон нема право повторно да се кандидира.

„Сметам дека европски глас мора да се слушне во француската претседателска дебата“, изјави Лагард. Таа додаде дека, доколку во кампањата се појави перспектива што би ја намалила улогата на Франција во Европа, ќе биде потребно да се објасни зошто таквиот пат би бил болен за земјата и за нејзините граѓани.

На прашањето дали би размислила лично да се вклучи во претседателската кампања, со поддршка за некој кандидат или со сопствена кандидатура, Лагард одговори дека ќе си „постави некои прашања“.

Според анкетите, лидерот на крајнодесничарската партија Национален собир, Жордан Бардела, во моментов е фаворит за наследник на Макрон. Бардела најавува преиспитување на позицијата на Франција во Европската Унија и тврди дека Европската комисија и ЕУ треба повторно да бидат „во служба на нациите“.

Првиот круг од претседателските избори во Франција треба да се одржи во април 2027 година, а доколку ниту еден кандидат не освои повеќе од 50 проценти од гласовите, ќе следува втор круг меѓу двајцата најдобро пласирани кандидати.

Лагард, сепак, нагласи дека на краток рок останува посветена на својата функција во Европската централна банка. „Мојот мандат завршува во октомври 2027 година. Мојата мисија е да ја одржам ценовната стабилност. Бидејќи повторно сме во период на турбуленции, сметам дека капетанот на бродот на ЕЦБ мора да остане на бродот“, изјави таа.

„Ефикасноста на монетарната политика е тесно поврзана со развиеноста на финансиските пазари, поради што реформите коишто континуирано ги спроведува Народната банка претставуваат важна основа за зачувување на стабилноста и поттикнување одржлив развој на финансискиот систем“, пишува вицегувернерот Игор Величковски во своето обраќање во билтенот на Македонската банкарска асоцијација (МБА), во коешто се осврнува на клучните активности што ги презеде Народната банка во изминатиот период со цел зајакнување на преносните механизми на монетарната политика, како и на новините во платниот систем, кој претставува клучен сегмент од современата финансиска инфраструктура.

„Со измените во оперативната монетарна рамка, усвоени кон крајот на минатата година се забележлува подобрување на функционирањето на меѓубанкарскиот пазар на пари, каде што пократката рочност на основниот монетарен инструмент придонесе за подинамично управување со ликвидноста и формирање на пазарните каматни стапки блиску до нивото на референтната стапка на Народната банка. Ова дополнително ја зајакнува ефикасноста на монетарната политика, особено во услови на зголемена неизвесност“, истакнува Величковски.

Тој во своето обраќање нагласува дека изминатите неколку години претставуваат период на суштински реформи во областа на платежните услуги и платните системи. Народната банка спроведе реформи што ја зголемија конкуренцијата, ја подобрија заштитата на корисниците и ја зајакнаа безбедноста на плаќањата. Со усогласувањето со европските стандарди и пристапувањето кон СЕПА, се овозможија побрзи и поевтини плаќања во евра, а во моментов Народната банка е насочена кон воспоставување на новиот систем за инстант плаќања заснован врз клонот на ТИПС, кој се развива во рамките на иницијативата на Европската централна банка за земјите од Западен Балкан.

„Овој систем ќе овозможи извршување на плаќањата во денари во реално време, 24 часа дневно, седум дена во неделата, поставувајќи нови стандарди за брзина, достапност и корисничко искуство. Истовремено, тој ќе создаде основа за регионално поврзување на платните системи и постепена интеграција со европската платежна инфраструктура, овозможувајќи така побрзи и поефикасни прекугранични плаќања во евра со земјите од Западен Балкан и Европската Унија“, нагласува вицегувернерот Величковски, посочувајќи дека новата инфраструктура ќе поттикне и развој на иновативни решенија за поедноставно иницирање на плаќањата преку мобилни апликации, што ќе овозможи поекономично прифаќање на плаќањата на продажните места, како и побрзо располагање со средствата од страна на трговците.

Вицегувернерот Величковски потенцира дека постигнатите резултати се засноваат врз заедничките напори на Народната банка и Министерството за финансии како регулатори, на банките, останатите даватели на платежни услуги и другите релевантни институции, како и на континуираната координација меѓу сите засегнати страни. Партнерскиот пристап претставува силна основа врз која се надградуваат тековните реформи и развојните проекти, коишто и во наредниот период ќе бидат насочени кон понатамошна модернизација, европска интеграција и унапредување на платежните услуги во интерес на граѓаните и компаниите.