Народната банка на Република Северна Македонија подготвува сет на нови мерки со кои ќе се олеснат условите за добивање станбен кредит за граѓаните што за првпат купуваат дом, додека паралелно ќе се заострат критериумите за лицата кои купуваат недвижности како форма на инвестиција. Ова го најави гувернерот Трајко Славески по средбата со директорот на Агенцијата за катастар на недвижности, истакнувајќи дека јавноста може да ги очекува мерките во рок од една до две недели.

Поддршка за младите семејства и поединци

Главната цел на овие мерки, според гувернерот Славески е да им се помогне на младите брачни парови и самци кои се соочуваат со енормно високи цени на становите, особено во Скопје, кои не одговараат на нивните примања.

„Ова што се случува на пазарот на станови, посебно во неколку градови, најмногу во главниот град, ги става во многу незавидна ситуација младите брачни парови или самци кои сакаат да го решат станбеното прашање. Цените се премногу високи од аспект на заработката. Ние не сакаме овој тренд да продолжи и мислам дека како Народна банка имаме инструменти со кои тоа ќе го постигнеме“, изјави гувернерот.

Разлика меѓу кредити за живеење и инвестиција

Тој потенцираше дека и во меѓународната практика постои јасна разлика меѓу кредитирањето за сопствено живеење и кредитирањето за инвестиција. Лицата кои купуваат недвижност за живеење претставуваат значително помал ризик за банките.

„Ако сте го ставиле под хипотека сопствениот дом, ќе направите сè за да се вклопите во своите доходи и да не доцните со отплатата. Ризикот е многу помал во споредба со оние кои позајмуваат пари за објекти што се користат за издавање или препродажба“, додаде Славески.

Апел до банките и контрола на изјавите

Гувернерот упати апел до банките да обрнат поголемо внимание на изјавите што ги даваат кредитобарателите при аплицирање за станбен кредит. Податоците покажуваат дека кај 73 отсто од становите купени со кредит е наведено дека се наменети за живеење, но тоа никој не го проверува.

„Во многу држави банките следат дали кредитобарателот навистина се вселил во објектот. Доколку се открие дека е дадена лажна изјава, тоа се третира како тешка измама, а банката има право веднаш да побара враќање на кредитот“, истакна гувернерот.

Можен поврат на ДДВ за прв дом

На новинарско прашање, гувернерот нагласи дека повеќе ја поддржува опцијата за поврат на данокот на додадена вредност (ДДВ) за лицата кои за првпат купуваат стан, како дополнителна стимулација за граѓаните да дојдат до сопствено живеалиште.

Очекувања од новите мерки

Со најавените мерки, Народната банка испраќа јасна порака дека ќе се поддржат оние кои купуваат недвижност за сопствено живеење, а истовремено ќе се намали трендот на шпекулативно купување станови како инвестиција, што во голема мера придонесува за растот на цените.