Македонските компании достигнале високо ниво на основна дигитална поврзаност, но значително помал дел од нив ја користат интернет-инфраструктурата како канал за продажба на производи и услуги. Ова го покажуваат податоците на Државниот завод за статистика за користењето информатичко-комуникациски технологии во деловните субјекти во 2026 година, објавени на 9 октомври.

Според статистичките показатели, 99,5 проценти од деловните субјекти користеле компјутер во своето работење, додека 97,9 проценти имале пристап до интернет. Широкопојасна фиксна интернет-конекција имале 93,6 проценти од деловните субјекти со десет или повеќе вработени.

Сепак, кога станува збор за електронската трговија, сликата е значително поинаква. Само 17,3 проценти од деловните субјекти примиле нарачки за стоки или услуги преку веб-продажба, што покажува дека технолошката поврзаност не е доволен услов за развој на дигиталните продажни канали.

Оваа разлика претставува значајна можност за банките, платежните институции и компаниите што развиваат финансиски технологии. Голем број деловни субјекти веќе ја имаат основната техничка инфраструктура, но нивното вклучување во електронската трговија бара дополнителни решенија за наплата, управување со нарачки, испорака и корисничка поддршка.

За малите и средните компании, еден од предизвиците е интеграцијата на платежните услуги со постојните продажни процеси. Прифаќањето картични плаќања преку интернет може да бара договор со банка или платежен давател, техничка интеграција и управување со поврати и рекламации.

Развојот на плаќања директно од банкарска сметка, познати како A2A плаќања, би можел да создаде дополнителна алтернатива за трговците, особено доколку новите инфраструктури за инстант плаќања овозможат едноставна интеграција со електронските продавници.

Во Македонија веќе се развиваат решенија поврзани со КИБС Инстант и мобилната апликација СТРЕЛА, додека паралелно се работи и на регионална инфраструктура за инстант плаќања преку иницијативата TIPS Clone.

Нивната потенцијална примена во електронската трговија би можела да придонесе за побрза наплата и поголем избор на платежни методи, но економската исплатливост ќе зависи од тарифите, техничката достапност и меѓусебната поврзаност на системите.

Истовремено, од 1 март 2026 година во Македонија се применуваат правилата за засилена автентикација при одредени електронски плаќања, што претставува важен елемент во заштитата на корисниците од неовластени трансакции.

За банките и платежните институции, следниот предизвик ќе биде развојот на решенија што истовремено обезбедуваат сигурност и едноставно корисничко искуство, бидејќи сложените платежни процедури можат да претставуваат дополнителна пречка при купувањето преку интернет.

Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека идниот раст на дигиталните плаќања нема да зависи само од воведувањето нови технологии, туку и од способноста тие да станат достапни и економски оправдани за поголем број македонски компании.

Компанијата АЛТА Ритејл (ALTA Retail) успешно го заврши преземањето на ИДЕА Маркети (Idea Marketi) и нејзините поврзани компании, откако беа исполнети сите услови предвидени со купопродажната документација и беа добиени потребните регулаторни одобренија. Со оваа трансакција, АЛТА Група дополнително ја зацврстува својата позиција на српскиот малопродажен пазар.

Преземањето, покрај ИДЕА Маркети, ги опфаќа и компаниите Enna Fruit Grocka Belgrade, Super Kartica Belgrade, M-Profil SPV Belgrade и mStart Business Solutions Belgrade.

Со оваа инвестиција, АЛТА Група ја продолжува својата долгорочна развојна стратегија насочена кон зајакнување на домашната економија, проширување на деловните капацитети и вложување во компании кои имаат значајно влијание врз секојдневниот живот на граѓаните и развојот на српскиот пазар.

По завршувањето на аквизицијата, портфолиото на АЛТА Ритејл опфаќа развиена малопродажна мрежа на брендовите ИДЕА, Рода и Меркатор, која е присутна во повеќе од 80 градови и општини низ Србија и брои над 300 продажни објекти.

Во рамките на преземањето влегуваат и компаниите кои обезбедуваат клучна поддршка за функционирањето и натамошниот развој на малопродажниот систем. Enna Fruit Grocka е специјализирана за логистика и дистрибуција на свежо овошје и зеленчук, Super Kartica управува со една од најразвиените програми за лојалност на српскиот пазар, M-Profil SPV се занимава со управување со недвижности, додека mStart Business Solutions обезбедува напредни информатички и дигитални решенија.

Со преземањето, АЛТА Ритејл станува одговорна за натамошниот развој на деловен систем кој вработува повеќе од 6.500 лица, соработува со над 600 добавувачи и голем број домашни производители, а секојдневно опслужува милиони потрошувачи.

Од компанијата најавуваат дека во наредниот период приоритет ќе бидат подобрувањето на оперативната ефикасност, дополнителните инвестиции во модернизација и технологија, зајакнувањето на соработката со домашните производители и унапредувањето на корисничкото искуство.

„Со оваа трансакција отвораме ново развојно поглавје за брендовите кои уживаат исклучителна доверба кај граѓаните на Србија. Нашата визија е јасна – инвестираме во луѓето, ги модернизираме процесите и воведуваме нови технологии со цел дополнително да ја зголемиме конкурентноста на целиот систем. Притоа, со целосна почит ќе ги зачуваме идентитетот и вредностите што ИДЕА, Рода и Меркатор ги граделе со децении“, изјави Бранислава Косовац, извршна директорка на АЛТА Ритејл.

Таа нагласи дека компанијата цврсто верува во потенцијалот на домашниот капитал, знаењето и долгорочните инвестиции.

„На ова преземање му пристапуваме со јасна намера дополнително да ги зајакнеме оперативните капацитети, да го подобриме искуството на потрошувачите и да обезбедиме стабилен раст во годините што следуваат. Ова е инвестиција чие значење ги надминува деловните рамки на една компанија, бидејќи нејзиното влијание го чувствуваат вработените, партнерите, локалните производители и потрошувачите ширум Србија“, истакна Косовац.

АЛТА Група, која има искуство во финансискиот сектор, платежните услуги и управувањето со сложени деловни системи, со оваа аквизиција продолжува да ја проширува и диверзифицира својата деловна структура.

Од групацијата посочуваат дека преземањето претставува дел од долгорочната определба за инвестирање во одржливиот развој на српската економија и дополнително зајакнување на позицијата на АЛТА како една од водечките домашни и регионални деловни групации.

Градежниот сектор во Македонија покажува зголемена активност според бројот на новоиздадени одобренија за градење, при што во август 2026 година биле издадени вкупно 333 одобренија, што претставува раст од 18,9 проценти во споредба со истиот месец минатата година.

Според податоците на Државниот завод за статистика, објавени на 8 октомври, предвидената вредност на градежните работи достигнала 21,78 милијарди денари, што е за 315,5 проценти повеќе во однос на август 2025 година.

Сепак, ваквиот висок процент не треба да се толкува како рамномерен раст на сите сегменти од градежништвото. Државниот завод за статистика објаснува дека значителното зголемување на предвидената вредност произлегува од одобрението за изградба на автопатот А4, на делницата Блаце, Скопје, кое има големо влијание врз вкупниот износ.

Од вкупно 333 издадени одобренија, 224 се однесуваат на високоградба, 18 на нискоградба и 91 на реконструкции. Според структурата на инвеститорите, кај 231 објект инвеститори се физички лица, додека кај 102 објекта станува збор за деловни субјекти.

Особено значаен е податокот дека во рамките на издадените одобренија е предвидена изградба на 1.030 станови, со вкупна корисна површина од 80.530 квадратни метри.

Овој показател претставува важен сигнал за потенцијалната идна понуда на станбени недвижности, но не значи дека сите планирани станови ќе бидат изградени или понудени на пазарот во ист временски период.

Помеѓу издавањето одобрение, започнувањето на изградбата и завршувањето на објектот може да помине подолг период, а динамиката зависи од финансиската конструкција, пазарната побарувачка, трошоците за градење и административните постапки.

За банкарскиот сектор, зголемената градежна активност може да има двојно значење. Од една страна, градежните компании можат да имаат поголема потреба од инвестициски кредити и финансиски гаранции, додека од друга страна, поголемата понуда на станови може да влијае врз побарувачката за станбени кредити.

Во вториот квартал од 2026 година, според Државниот завод за статистика, градежништвото забележало реален раст од 21,9 проценти, што покажува дека секторот веќе има значаен придонес во економската активност.

Сепак, за проценка на идните движења на цените на недвижностите потребно е да се следат и бројот на завршени станови, реалните продажни трансакции, кредитните услови и расположливиот доход на домаќинствата.

Растот на одобренијата е показател за инвестициските намери, но конечниот ефект врз пазарот ќе зависи од тоа колкав дел од најавените проекти навистина ќе биде реализиран.