Народната банка на Србија на 27 октомври 2026 година соопшти дека презела мерка насочена кон обезбедување доволна количина странска ефективна валута. Информацијата доаѓа во период кога институцијата објави и посебни соопштенија поврзани со понудата на евра во менувачниците и трансферите на парични средства на финансиските институции.

Според објавите на официјалната веб-страница, српската централна банка истиот ден реагирала на информации во медиумите за достапноста на еврата во менувачниците.

Централната банка објавила и појаснување поврзано со наводите за трансфери на финансиски средства на финансиски институции.

Овие случувања го ставаат вниманието врз функционирањето на менувачкиот пазар и комуникацијата меѓу централната банка, финансиските институции и јавноста.

Девизната готовина е важна за граѓаните што купуваат или продаваат странски валути, за менувачниците и за дел од готовинските трансакции во економијата.

Официјалното објавување мерка за обезбедување готовина само по себе не е доказ за девизна или банкарска криза. За оценка на нејзиниот опфат и ефект потребен е увид во целосниот текст на мерката.

Халкбанк АД Скопје ја промовира детската платежна картичка „Халки“, наменета за деца на возраст од 9 до 15 години, со која најмладите можат постепено да стекнуваат финансиска самостојност и да учат одговорно да располагаат со својот џепарлак. Картичката овозможува плаќања во продавници и на интернет, додека родителите имаат увид во трансакциите и можност да поставуваат лимити на потрошувачката.

Со детската дебитна картичка Mastercard Debit Junior, Халкбанк нуди банкарски производ приспособен за потребите на најмладите корисници, кој истовремено им овозможува на родителите да го следат и контролираат користењето на средствата.

Како што наведува банката во својата објава на социјалните мрежи, целта на производот е децата уште од најрана возраст да почнат да развиваат одговорни финансиски навики и постепено да учат како да управуваат со сопствените пари.

Бесплатна сметка и префрлање џепарлак без провизија

Една од главните поволности на детската картичка е тоа што отворањето, водењето и одржувањето на платежната сметка на малолетното лице се без надоместок.

Родителите можат бесплатно да префрлаат средства од својата сметка на сметката на детето, со што се овозможува едноставно и редовно распределување на џепарлакот.

Според официјалните информации на Халкбанк, картичката се издава на име и презиме на детето и е поврзана со негова платежна сметка.

Со неа може да се плаќа на продажни места, да се извршуваат интернет-плаќања и бесконтактни трансакции, како и да се подига готовина од банкомати.

Банката наведува дека подигањето готовина е без надоместок од банкомати во земјата и странство.

Родителите можат да поставуваат дневни лимити

Посебно внимание е посветено на контролата на трошењето.

Според условите објавени на официјалната веб-страница на банката, стандардниот дневен лимит на детската картичка изнесува 2.000 денари по канал на користење.

Родителот или законскиот старател може да го приспособи лимитот преку електронското или мобилното банкарство, како и преку контакт-центарот на банката.

На овој начин, родителите можат да определат колкав износ детето ќе има на располагање за секојдневните потреби.

Дополнително, банката овозможува следење на трансакциите преку електронското и мобилното банкарство на родителот.

Предвидени се и бесплатни СМС-известувања на телефонскиот број на законскиот застапник или старател, преку кои може да се добиваат информации за извршените плаќања.

Во случај на губење на картичката, родителот има можност да ја блокира преку електронското банкарство.

Дигитални плаќања приспособени за најмладите

Детската платежна картичка поддржува и дигитално користење преку Apple Pay, Google Pay и Fidesmo Pay, согласно условите за користење на соодветните услуги.

Со ова, производот ги вклучува и современите начини на плаќање што сè повеќе се користат во секојдневниот живот.

Картичката е дебитна, што значи дека трошењето е поврзано со расположливите средства на платежната сметка, а не со користење потрошувачки кредит.

Ваквиот пристап им овозможува на децата да се запознаат со основните принципи на безготовинското плаќање, додека родителите ја задржуваат контролата врз користењето на средствата.

Како се аплицира за детската картичка?

Според официјалните услови на Халкбанк, за Mastercard Debit Junior може да се аплицира во филијалите на банката.

За поднесување барање е предвидено присуство на двајцата родители, односно законски застапници или старатели.

Потребната документација вклучува документ за лична идентификација на законските застапници, извод од матичната книга на родените за детето, изјава потпишана од двајцата законски застапници и барање за издавање и користење на картичката.

Банката на својата веб-страница објавува детални информации за карактеристиките, условите и начинот на аплицирање.

Првите финансиски навики започнуваат со џепарлакот

Користењето платежна картичка може да биде практичен начин децата постепено да научат да прават разлика меѓу потребите и желбите, да планираат помали трошоци и да ја разберат вредноста на парите.

Редовниот џепарлак, поставувањето лимити и разговорите за направените трошоци можат да помогнат во развивањето одговорен однос кон личните финансии.

Притоа, важно е финансиската самостојност да се развива постепено и со соодветни насоки од родителите.

Детската картичка претставува алатка за практична финансиска едукација, но не ја заменува потребата од разговор со децата за штедењето, безбедното плаќање и одговорното користење на средствата.

Со платежната картичка „Халки“, Халкбанк им овозможува на децата да ги направат првите чекори во самостојното управување со пари, додека родителите располагаат со алатки за следење и ограничување на потрошувачката.

Штедењето, паметното управување со личниот буџет, инвестирањето и безбедното користење на финансиските услуги ќе бидат во фокусот на едукативната програма што Народната банка ќе ја реализира од 28 октомври до 5 ноември 2026 година. Активностите се организираат по повод Светскиот ден на штедењето, кој се одбележува на 31 октомври, и Деновите на финансиската писменост, со цел граѓаните да стекнат повеќе знаења за донесување одговорни финансиски одлуки.

Народната банка најавува серија едукативни настани преку кои ќе се поттикнуваат финансиската писменост, културата на штедење и подоброто разбирање на банкарските и финансиските услуги.

Посебно внимание ќе им биде посветено на младите, кои преку практични активности ќе имаат можност да се запознаат со основните принципи на управувањето со парите.

Програмата ќе опфати работилници, предавања, квизови, посети на Народната банка и активности за финансиска едукација во училиштата.

Учениците ќе учат за штедење, инвестирање и лични финансии

Еден од главните приоритети на програмата е унапредувањето на финансиските знаења кај учениците од основното и средното образование.

За нив се предвидени едукативни работилници и предавања на кои ќе се обработуваат теми поврзани со парите, штедењето и основните финансиски поими.

Дел од учениците ќе имаат можност да ја посетат Народната банка и непосредно да се запознаат со нејзините функции и улогата што ја има во финансискиот систем.

Во рамките на активностите е планирана и трибина посветена на значењето на штедењето за поединецот и економијата.

На трибината средношколците ќе разговараат за управувањето со личните финансии, инвестирањето и важноста на внимателното планирање на приходите и расходите.

Целта е младите уште во образовниот процес да стекнат основни финансиски вештини што ќе им помогнат при донесувањето идни одлуки за штедење, задолжување и користење финансиски производи.

На 4 ноември виртуелно предавање за финансиската вклученост на жените

Во рамките на програмата, на 4 ноември е предвидено виртуелно предавање на тема „Родова финансиска инклузија“.

Предавањето ќе го одржи Елизабет Наумовски, говорничка од областа на финансиското образование која живее во Канада.

Темата ќе биде посветена на финансиската вклученост и важноста на еднаквиот пристап до финансиски знаења и услуги.

Финансиската инклузија претставува важен предуслов за економска самостојност, бидејќи овозможува граѓаните поинформирано да користат банкарски сметки, платежни услуги, производи за штедење и други финансиски инструменти.

Едукативно видео за СЕПА-плаќањата и трансферите во евра

Посебен дел од активностите ќе биде посветен на современите платежни услуги.

Во соработка со Светската банка, Народната банка ќе објави едукативно видео за испраќање пари преку СЕПА — Единствената европска платежна област.

Видеоматеријалот ќе содржи информации за можностите за прекугранични плаќања и примање средства во евра.

Оваа активност има практично значење за граѓаните и компаниите што извршуваат меѓународни плаќања, особено во услови на модернизација на платежната инфраструктура и поголема поврзаност со европските платежни системи.

Подобрата информираност за достапните платежни услуги може да им помогне на корисниците полесно да ги разберат начините на извршување на трансакциите и условите што ги нудат финансиските институции.

Финансиска едукација и за учениците во руралните средини

Народната банка планира активности и надвор од поголемите урбани центри.

Преку едукативен караван ќе бидат организирани посети на основни училишта во руралните средини.

Учениците ќе имаат можност да научат повеќе за работата на централната банка, улогата на парите и значењето на основните финансиски навики.

Вклучувањето на училиштата во руралните средини има особена важност за проширување на пристапот до финансиска едукација и обезбедување повеќе можности за учениците од различни делови на земјата.

Десетто издание на Деновите на финансиската писменост

Оваа година Народната банка по 14-ти пат го одбележува Светскиот ден на штедењето преку едукативни активности, додека Деновите на финансиската писменост се организираат по десетти пат.

Во програмата учествуваат и други институции од финансискиот сектор, меѓу кои Министерството за финансии, Комисијата за надзор на пазарот на капитал, Агенцијата за супервизија на капитално финансираното пензиско осигурување (МАПАС) и Агенцијата за супервизија на осигурувањето.

Активностите се реализираат во соработка со претставници на приватниот финансиски сектор и граѓанските здруженија.

Заедничката цел е унапредување на финансиската писменост, поголема информираност за финансиските производи и услуги и зајакнување на заштитата на потрошувачите.

Зошто финансиската писменост е важна за секое домаќинство?

Финансиската писменост не се однесува само на познавање економски термини, туку и на практичната способност за управување со расположливите средства.

Планирањето на семејниот буџет, создавањето заштеди, разбирањето на кредитните услови и препознавањето на финансиските ризици се дел од секојдневните одлуки што можат да влијаат врз финансиската сигурност на домаќинствата.

Едукативните активности можат да помогнат граѓаните подобро да ги разберат условите за користење финансиски услуги, трошоците за задолжување и можностите за долгорочно планирање.

Особено значајна е финансиската едукација кај младите, бидејќи стекнувањето добри финансиски навики во рана возраст може да придонесе за поодговорно располагање со парите во иднина.