Членот на Управниот совет на Европска централна банка, Димитар Радев, предупреди дека инфлациските очекувања во еврозоната може да се зголемат побрзо од очекуваното, што би ја принудило институцијата да реагира со побрзо зголемување на каматните стапки.

Според него, постои ризик ценовните притисоци, поттикнати од растот на цените на енергијата, да се покажат подолготрајни. Во таков случај, централната банка ќе мора навремено да интервенира за да спречи продлабочување на инфлацијата.

Растот на цените на енергијата, поврзан со тензиите на Блискиот Исток и случувањата во Иран, веќе ја турна инфлацијата над целта од 2 проценти. Податоците за март покажуваат дека инфлацијата во еврозоната достигнала 2,5 проценти, највисоко ниво во последните 14 месеци, додека цените на енергијата пораснале за 4,9 проценти. Истовремено, базичната инфлација благо се намалила на 2,3 проценти.

„Рамнотежата на ризиците се помести во неповолна насока“, изјави Радев, додавајќи дека иако основното сценарио останува валидно, расте веројатноста за понеповолни исходи. Во рамки на анализите, ЕЦБ разгледува три сценарија, основно, неповолно и тешко, што ја одразува зголемената неизвесност.

Посебен ризик претставува однесувањето на потрошувачите и компаниите, кои сè уште ги паметат ценовните шокови по Руската инвазија врзУкраина. Овој ефект, познат како „инфлациски лузни“, може да доведе до побрзо прилагодување на очекувањата, повисоки барања за плати и дополнителен раст на цените.

Слични сигнали доаѓаат и од други носители на одлуки во ЕЦБ, кои укажуваат дека е потребна подготвеност за брза реакција. Иако засега нема силни знаци за прелевање на инфлацијата во платите, ризикот останува, особено во услови на кревка економска средина.

Радев нагласува дека најголемиот ризик е одложувањето на реакцијата. Доколку инфлаторниот притисок се прошири кон платите и профитните маржи, последиците би биле потешки и поскапи за контролирање.

Финансиските пазари веќе ги вградуваат овие очекувања, предвидувајќи повеќе зголемувања на каматните стапки во текот на годината, со можен прв чекор веќе во јуни.

Сите погледи се насочени кон состанокот на ЕЦБ кон крајот на април, каде се очекуваат појасни сигнали за идната монетарна политика. Во фокус ќе бидат инфлациските очекувања, движењата на цените, состојбата на пазарите и енергетските фактори, вклучително и цената на нафтата која се приближува до 115 долари за барел.

Иако еврозоната влезе во оваа криза со посолидна позиција отколку во 2022 година, благодарение на повисоките каматни стапки и постабилните очекувања, се појавуваат нови ризици. Меѓу нив се и можните државни субвенции кои би можеле дополнително да ја поттикнат инфлацијата, како и разликите меѓу земјите членки, Шпанија со инфлација од 3,3 проценти, Германија 2,8 проценти и Италија 1,5 проценти, што дополнително ја усложнува координацијата на заедничката политика.