Цените на станбените недвижности продолжуваат да растат во светот, но Македонија се издвојува со значително побрзо темпо на поскапување. Податоците од најновите анализи на Knight Frank и Банката за меѓународни порамнувања (BIS) покажуваат дека македонскиот пазар во првиот квартал од 2026 година бележи двоцифрен раст, далеку над глобалниот просек.

Според „Global House Price Index на Knight Frank“, цените на станбените недвижности во 55 следени пазари во првиот квартал од 2026 година пораснале во просек за 1,4% на годишно ниво. Тоа е најслаб раст од третиот квартал на 2024 година.

Во истиот период, цените на становите во Македонија пораснале за повеќе од 16% на годишно ниво, со што земјата се најде меѓу европските пазари со најголемо поскапување.

На глобално ниво, пред Македонија се Турција, со номинален раст од 26,2%, и Унгарија со 21,4%, додека Македонија, Португалија и Хрватска исто така бележат раст над 16%.

Македонија далеку над светскиот просек

Разликата станува уште поочигледна кога ќе се спореди растот на цените.

Додека глобалниот пазар бележи просечно поскапување од само 1,4%, македонскиот станбен пазар расте со стапка повеќе од десет пати повисока.

Уште позначајно е што растот во Македонија не се објаснува само со инфлацијата.

Според „BIS“, реалниот раст на цените на станбените недвижности во Македонија во првиот квартал од 2026 година изнесувал околу 13%, што значи дека и по корекција за инфлацијата, станбените недвижности во земјава значително поскапуваат.

За споредба, реалните глобални цени на станбените недвижности во истиот период бележат пад од околу 1,2% до 1,7%, зависно од методологијата и базата на податоци.

Што значи ова за цената на квадратен метар?

Иако овие индекси го мерат процентуалното движење на цените, а не директно просечната продажна цена на еден квадратен метар, податоците даваат важен сигнал за македонскиот пазар.

Имено, ако еден стан во Македонија пред една година чинел, на пример, 100.000 евра, раст од над 16% би значел дека споредлив имот денес би имал вредност од над 116.000 евра, под услов сите други карактеристики да останат исти.

Кај цената по квадратен метар, тоа значи дека растот од над 16% директно се прелева и врз вредноста на квадратот, иако конкретната цена зависи од градот, локацијата, староста и квалитетот на објектот.

Затоа, најголемиот проблем за купувачите не е само тоа што становите се поскапи, туку што цената на квадратен метар расте многу побрзо од глобалниот просек.

Не сите пазари во светот се со ист тренд

Глобалниот просек, сепак, крие големи разлики. Во континентална Кина цените на становите во првиот квартал од 2026 година се намалиле за 6,3%, додека во Канада падот изнесувал околу 5%.

Тоа покажува дека не постои единствен глобален тренд. Додека некои пазари бележат двоцифрени стапки на раст, други веќе минуваат низ корекција.

Во реални услови, односно кога ќе се земе предвид инфлацијата, разликата е уште поголема. Додека глобалните реални цени се намалуваат, Македонија бележи реален раст од околу 13%.

Што стои зад поскапувањето?

Високата побарувачка, ограничената понуда на нови станови на атрактивни локации, растот на градежните трошоци и интересот за недвижностите како форма на вложување се меѓу факторите што влијаат врз цените.

Од друга страна, каматните стапки и условите за станбено кредитирање остануваат важен фактор за идното движење на побарувачката.

Податоците покажуваат дека македонскиот станбен пазар во моментов не се движи во чекор со глобалниот просек. Додека светските цени растат умерено или во дел од пазарите се намалуваат, цените на становите во Северна Македонија продолжуваат да бележат двоцифрено поскапување.

За купувачите тоа практично значи дека секој квадратен метар станбен простор станува сè поскап, а динамиката на растот на цените во Македонија е меѓу највисоките во поширокиот европски и глобален контекст.

Годишната инфлација во Германија во септември би можела да се зголеми на 3,2 отсто, што би било највисоко ниво од крајот на 2023 година, покажува анкета на Reuters меѓу економисти.

Во август инфлацијата изнесуваше 2,9 отсто на годишно ниво, откако во јули беше 2,8 отсто, а во јуни 2,3 отсто. Германскиот завод за статистика Destatis потврди дека токму повисоките цени на енергијата биле главниот двигател на инфлацијата во август. Енергијата поскапела за 10,5 отсто на годишно ниво, а горивата за дури 27,7 отсто.

Главната причина за очекуваното дополнително забрзување во септември се високите цени на бензинот и дизелот.

Даниел Хартман, главен економист во компанијата за управување со средства Bantleon, оценува дека евентуалниот раст на инфлацијата во септември во голема мера ќе биде последица на поскапувањето на енергијата.

Растот на цените на нафтата поради конфликтите на Блискиот Исток брзо се пренесе и врз цените на германските бензински пумпи. Destatis уште во август регистрираше значително поскапување на горивата, а притисокот продолжи и во септември.

Поради високите цени, германската влада одлучи повторно да воведе даночно олеснување за бензинот и дизелот.

Од 1 октомври до крајот на 2026 година енергетскиот данок ќе биде намален за 14 евроценти по литар. Заедно со ефектот од ДДВ, вкупното даночно олеснување ќе изнесува околу 17 евроценти по литар. Германската влада проценува дека мерката ќе донесе вкупно олеснување од околу 2,5 милијарди евра за граѓаните и компаниите.

Високата инфлација во Германија доаѓа во период кога инфлациските притисоци повторно се засилуваат и во еврозоната.

Европската централна банка на 10 септември ги зголеми трите клучни каматни стапки за 0,25 процентни поени. Каматата на депозитната линија сега изнесува 2,50 отсто, а ЕЦБ очекува просечната инфлација во еврозоната во 2026 година да биде околу 3 отсто.

ЕЦБ како една од главните причини за повторното засилување на инфлацијата ги посочува енергетските ценовни шокови поврзани со конфликтите на Блискиот Исток.

Доколку инфлацијата продолжи да останува значително над целта од 2 отсто, пазарите и економистите внимателно ќе следат дали во следните месеци ќе бидат потребни дополнителни зголемувања на каматните стапки.

Официјалната прва проценка за инфлацијата во Германија во септември треба да покаже дали прогнозираното ниво од 3,2 отсто навистина ќе се реализира.

Цените на нафтата нагло пораснаа за време на тргувањето во Азија во понеделникот, откако американскиот претседател Доналд Трамп го одби иранскиот мировен предлог насочен кон завршување на конфликтот на Блискиот Исток и повторно отворање на Ормускиот Теснец.

Цената на американската сурова нафта со испорака во ноември порасна за 1,69 проценти, на 94,10 долари за барел, додека цената на меѓународната референтна нафта Брент се зголеми за 2,65 проценти, на 106,96 долари за барел.

Трамп ја одби условната понуда на Иран за повторно отворање на Ормускиот Теснец и им рекол на своите соработници дека очекува продолжување на американските напади врз земјата по изборите на средината од претседателскиот мандат во ноември, објави во саботата „The Wall Street Journal“, повикувајќи се на неименувани американски функционери.

Трамп подоцна пред новинарите потврди дека го одбил најновиот предлог на Техеран.

„Изнесоа предлог, но јас го одбив“, изјави Трамп.

Одделно, коалицијата предводена од Саудиска Арабија, која дејствува во Јемен, во саботата соопшти дека пресретнала проектили истрелани од бунтовниците Хути, кои се поддржани од Иран.

Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи во петокот понуди повторно отворање на клучниот поморски коридор и продолжување на нуклеарните преговори со Вашингтон во рок од седум дена, доколку администрацијата на Трамп се согласи со условите на Техеран.

„Доколку бидат исполнети одредени услови, Ормускиот Теснец ќе биде отворен по седум дена, а преговорите ќе продолжат“, изјави Арагчи пред новинарите на маргините на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк.

Условите вклучуваат запирање на она што Техеран го нарекува американски „акти на агресија“, укинување на поморската блокада и економската војна, како и ослободување на иранскиот имот, според портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи.

Трамп претходно овој месец изјави дека очекува конфликтот, кој започна со американски и израелски воздушни напади врз Иран на 28 февруари, да заврши набргу по изборите на средината од претседателскиот мандат, што, според неговите очекувања, би довело до пад на цените на нафтата, пренесува Reuters.