Речиси секое петто претпријатие во Европската Унија со најмалку десет вработени користело технологии базирани на вештачка интелигенција во текот на 2025 година, покажуваат најновите податоци на Евростат објавени во публикацијата „Клучни показатели за европскиот бизнис – издание 2026“.

Според статистиката, 19,9 проценти од компаниите користеле најмалку една технологија на вештачка интелигенција, додека во 2024 година тој удел изнесувал околу 13,5 проценти. Тоа претставува раст од речиси 50 проценти за само една година, а зголемување на употребата е регистрирано во речиси сите земји членки на ЕУ.

Податоците покажуваат дека вештачката интелигенција сè повеќе се применува и надвор од технолошкиот сектор, но истовремено откриваат дека големите компании и економски поразвиените земји имаат значителна предност во дигиталната трансформација.

Најголема примена на вештачка интелигенција има кај големите компании со најмалку 250 вработени, каде што повеќе од 55 проценти користат AI технологии. Кај средните претпријатија тој удел изнесува 30,4 проценти, додека кај малите компании со 10 до 49 вработени само 17 проценти користат вакви алатки.

Меѓу земјите членки, Данска е лидер со 42 проценти од компаниите што користат вештачка интелигенција, пред Финска со 37,8 и Шведска со 35 проценти. Најниска застапеност е забележана во Романија со 5,2 проценти, Полска со 8,4 и Бугарија со 8,6 проценти.

Најчесто AI се користи во секторот за информации и комуникации, каде што речиси две третини од компаниите применуваат барем една технологија на вештачка интелигенција. Следуваат стручните, научните и техничките дејности, додека најмала употреба е регистрирана во градежниот сектор.

Најраспространета примена имаат алатките за анализа и обработка на текст, кои ги користат 11,8 проценти од компаниите. Генерирање слики, видео и аудио користат околу 9,6 проценти од фирмите, а алатки за создавање текст, говор или програмски код применуваат 8,8 проценти.

Евростат наведува дека најголема пречка за поширока примена на вештачката интелигенција е недостигот на стручен кадар. Речиси 71 процент од компаниите што размислувале да воведат AI, но не го сториле тоа, како главна причина го посочиле недостатокот на експертиза. Дополнителни пречки се правната неизвесност и загриженоста за заштитата на личните податоци.

Истражувањето опфатило околу 157.000 претпријатија со најмалку десет вработени од различни стопански сектори, од вкупно околу 1,53 милиони компании што ги исполнуваат критериумите за истражувањето.

Цената на суровата нафта повторно доби нагорен импулс во текот на последното тргување и се приближи до клучното ниво на отпор од 79 долари за барел.

Растот е поддржан од засилената побарувачка и од позитивните сигнали кај техничките показатели. Индексот на релативна сила претходно излезе од зоната на прекумерна купеност, што создаде простор за дополнително поскапување на нафтата на краток рок.

Дополнителна поддршка за цената обезбедува и тргувањето над 50-периодниот експоненцијален подвижен просек, кој во моментов делува како динамично ниво на поддршка. Тоа укажува дека краткорочниот корективен нагорен тренд и натаму останува доминантен.

Доколку цената успее да го пробие отпорот од 79 долари, би можело да се отвори простор за движење кон нови, повисоки нивоа.

Претседателот на американските Федерални резерви (ФЕД), Кевин Ворш, изјави дека централната банка останува цврсто посветена на враќањето на ценовната стабилност и дека нема да дозволи политиката да влијае врз нејзините одлуки.

Во обраќањето пред Конгресот, Ворш истакна дека каматните стапки и билансот на ФЕД ќе останат главните инструменти на монетарната политика. Тој најави и поголема транспарентност во работата на внатрешните работни групи, чии заклучоци ќе бидат редовно доставувани до Конгресот до крајот на годината.

Според него, одлуката ФЕД да се откаже од флексибилната стратегија за таргетирање на инфлацијата е оправдана, бидејќи дозволувањето инфлацијата да ја надмине целта довело до многу посилен раст на цените од очекуваното.

Ворш оцени дека американската економија останува силна, финансиските пазари функционираат стабилно, а пазарот на трудот е во добра состојба, со ниска невработеност и континуиран раст на вработеноста. Сепак, посочи дека секторот за домување покажува знаци на нерамномерно закрепнување поради повисоките хипотекарни каматни стапки.

Тој одби да коментира прашања поврзани со американскиот претседател и независноста на регулаторните институции.

Во меѓувреме, новите податоци покажаа дека инфлацијата во САД во јуни забавила повеќе од очекувањата. Индексот на потрошувачките цени на месечно ниво се намалил за 0,4 проценти, додека годишната инфлација се спуштила на 3,5 проценти, под прогнозите на економистите кои очекуваа стапка од 3,8 проценти.

Забавувањето главно се должи на падот на цените на енергенсите. Енергетскиот индекс во јуни се намалил за 5,7 проценти, при што цените на бензинот и мазутот паднале за повеќе од девет проценти во текот на месецот. Базичната инфлација, која не ги вклучува храната и енергијата, останала непроменета на месечно ниво, а на годишно ниво изнесувала 2,6 проценти.

По објавувањето на податоците, американските берзански фјучерси пораснаа, а приносите на државните обврзници се намалија. Иако инвеститорите и натаму очекуваат ФЕД да ги зголеми каматните стапки во септември, веројатноста за таков потег се намали на околу 63 проценти.

Економистите предупредуваат дека подобрувањето на инфлацијата може да биде привремено, особено доколку повторно се зголемат тензиите на Блискиот Исток и тоа доведе до нов раст на цените на нафтата. Според Ворш, приоритет на Федералните резерви останува инфлацијата да се врати кон целта од два проценти.