Еврозоната би можела да се соочи со изолирани жаришта на финансиски стрес поради потресите на пазарите на кредити што ги одобруваат „нетрадиционални“ финансиски компании, но не и со системски ризик, оцени во вторникот Европската Централна Банка.

Одделни делови од американскиот пазар на кредити што ги одобруваат финансиски компании надвор од банкарскиот сектор во последно време покажале знаци на стрес, поради стравувањата од прекумерна изложеност кон софтверскиот сектор, се наведува во извештајот на ЕЦБ.

Неколку „многу видливи“ случаи на неисполнување на финансиските обврски ги нагласиле „слабите гаранциски стандарди“ во тој сектор, како и нетранспарентноста што може да ги прошири загубите и врз други учесници во традиционалниот банкарски систем.

Стресот на овие пазари би можел да претставува ризик за финансиската стабилност поради често нетранспарентната поврзаност на овие финансиски компании со традиционалните банки и друштвата за управување со средства.

Таквите пазари во еврозоната сè уште се помали отколку во САД, но во изминатите години бележеле силен раст, предупредуваат авторите на извештајот на ЕЦБ.

Сепак, се чини дека финансиските институции во еврозоната засега имаат ограничена директна изложеност на таквите кредити, па е малку веројатно тие сами по себе во моментов да претставуваат извор на системска финансиска нестабилност.

Одредени сектори би можеле индиректно да бидат изложени на стрес, предупредуваат авторите, посочувајќи на недоволно јасни показатели за висината и концентрацијата на изложеноста.

Неколку делови од финансискиот систем на еврозоната се изложени на ризик и одредени тензии можеби веќе се насетуваат, се наведува во извештајот.

Осигурителните компании и пензиските фондови би можеле, во неповолно сценарио, да претрпат поголеми загуби поради пошироко прелевање на ризикот врз кредитите со висок удел на долг, високоприносните обврзници и акциите, додава ЕЦБ.

Иако вкупната изложеност на еврозоната е мала, таа е концентрирана кај неколку големи играчи, се заклучува во извештајот.

Изложеноста на осигурителните компании е проценета на 211 милијарди евра, додека изложеноста на пензиските фондови изнесува 52 милијарди евра.

ЕЦБ исто така укажува на влошени изгледи кај одредени компании што се потпираат на кредити од „нетрадиционални“ финансиски компании, нагласувајќи дека ваков вид финансирање најчесто користат средни компании чиј долг не е оценет од независни агенции.

Често станува збор за компании кои и претходно имале проблеми со враќањето на долговите, а сега би можеле дополнително да бидат погодени во случај на забавување на економската активност.

Способноста на компаниите во еврозоната што се потпираат на кредити од „нетрадиционалниот“ сектор да ги сервисираат каматите од оперативните парични текови се влошила во последните години, предупредува ЕЦБ.

Тој тренд е забележлив и кај компаниите што се финансираат преку пошироките пазари на заеми со висок удел на долг и високоприносни обврзници, додека не е присутен кај компаниите што се потпираат на банкарски кредити.

Американскиот пазар на акции достигна размери без преседан во финансиската историја.

Според податоците од април 2026 година, вкупната пазарна вредност на компаниите котирани во САД изнесува повеќе од 75 билиони долари, што ја надминува комбинираната вредност на следните девет најголеми пазари на акции во светот.

Овие податоци се засноваат на пресметките на Блумберг за домашно котираните компании на главните берзи во секоја држава.

Американскиот пазар на капитал во последната деценија дополнително ја зацврсти својата доминација, пред сè благодарение на технолошките гиганти кои привлекуваат сè поголем дел од глобалниот инвестициски капитал.

Компании како Епл, Мајкрософт, Нвидија, Амазон и Алфабет денес се меѓу највредните компании во историјата. Нивните акции главно се тргуваат на Њујоршката берза и Насдак во Њујорк.

Најголемите пазари на акции во светот според вкупната пазарна вредност во април 2026 година се:

1. САД – 75,04 билиони долари
2. Кина – 14,84 билиони долари
3. Јапонија – 8,19 билиони долари
4. Хонгконг – 7,41 билиони долари
5. Индија – 4,97 билиони долари
6. Канада – 4,49 билиони долари
7. Тајван – 4,48 билиони долари
8. Јужна Кореја – 4,04 билиони долари
9. Обединето Кралство – 3,99 билиони долари
10. Франција – 3,45 билиони долари

Второпласираната Кина, со 14,84 билиони долари, располага со големи берзи во Шангај и Шенжен, додека петтопласираната Индија, со 4,97 билиони долари, главно се потпира на Бомбајската берза и Националната берза во Мумбаи.

Заедно, десетте најголеми пазари на акции претставуваат убедливо најголем дел од глобалната вредност на јавните пазари, што покажува колку инвестицискиот капитал е концентриран во мал број држави.

По САД и Кина следува Јапонија, со 8,19 билиони долари. Меѓу најголемите јавно котирани компании во оваа источноазиска земја се Тојота, Мицубиши и СофтБанк, кои се дел од индексот Никеи 225 на Токиската берза.

Зад Јапонија се наоѓа Хонгконг, со 7,41 билиони долари, кој долго време важи за финансиски центар на Источна Азија, особено како врска меѓу меѓународните инвеститори и компаниите од континентална Кина.

Во меѓувреме, вкупната пазарна вредност на Канада од 4,49 билиони долари во голема мера е концентрирана на Берзата во Торонто, третата најголема берза во Северна Америка.

Во последните години, бумот на вештачката интелигенција и поврзаните индустрии дополнително ја зајакна позицијата на земјите тесно поврзани со производството на полупроводници, особено Тајван, со 4,48 билиони долари, и Јужна Кореја, со 4,04 билиони долари.

Присуството на локалните гиганти ТСМЦ и Самсунг им помогна на овие земји да привлечат огромно внимание од глобалните инвеститори, што доведе до поголем прилив на капитал и побрз раст на пазарната вредност во споредба со земјите кои се помалку изложени на инфраструктурата за вештачка интелигенција.

Побарувачката поврзана со вештачката интелигенција веќе го преобликува глобалниот берзански поредок. Тајван и Јужна Кореја ги надминаа традиционалните финансиски сили како Обединетото Кралство, додека инвеститорите сè повеќе вложуваат капитал во производство на чипови и инфраструктура за вештачка интелигенција.

Растечките цени турнаа речиси една третина од Европејците во „несигурна“ финансиска состојба, покажува вториот Европски барометар за сиромаштија, спроведен на примерок од 10.000 испитаници.

Истражувањето имало цел да ја испита способноста на Европејците да ги покриваат секојдневните трошоци, а резултатите покажуваат дека таа значително се намалила во последните три години.

Дури 29 отсто од испитаниците ја опишале својата финансиска состојба како несигурна, што значи дека секој неочекуван трошок може да ги доведе во сериозни проблеми.

Речиси секој втор Европејец смета дека во наредните месеци постои ризик да западне во финансиска несигурност поради растот на цените и релативно стагнантните плати. За споредба, според податоците на Евростат, во 2021 година таков ризик чувствувале 17 отсто од жителите на Европа.

Само 15 отсто од анкетираните изјавиле дека се финансиски сигурни и дека немаат потреба да внимаваат на секојдневните трошоци.

Поради тешките финансиски услови, голем дел од Европејците биле принудени на различни откажувања и компромиси. Неконтролираната инфлација во речиси сите сектори довела и до прескокнување оброци.

Според истражувањето, 38 отсто од испитаниците навеле дека повеќе не можат редовно да си дозволат три оброци дневно, додека само 42 отсто рекле дека никогаш не прескокнале појадок, ручек или вечера поради финансиски проблеми.

Меѓу другите мерки на штедење што ги преземаат граѓаните се исклучување на греењето, позајмување пари и одложување на лекување.

Во текстот се наведува и истражување на Фондацијата Џозеф Раунтри (JRF), според кое 5,7 милиони домаќинства со ниски приходи во Велика Британија немаат доволно пари за храна, што организацијата го опишала како „страшна нова реалност“.

Истражувањето покажало дека растот на цените на храната значително влијаел врз навиките во исхраната – од купување производи исклучиво на попуст, до потпирање на народни кујни и банки за храна.

Состојбата е уште потешка кај семејствата со деца, при што 21 отсто од нив барем еднаш се нашле во ситуација да „не јадат доволно за да можат да ги нахранат своите деца“.