Анализи
Европа пред економски предизвици: потребни се итни реформи и фокус на растот
Европската унија се соочува со сериозни економски предизвици, а лидерите мора јасно да ги дефинираат приоритетите и да го стават економскиот раст во центарот на својата политика, предупредуваат аналитичарите.
Според проценките, ЕУ се наоѓа под притисок од повеќе кризи истовремено, од безбедносни ризици и геополитички тензии до забавен економски раст и структурни слабости. Од состаноците во институциите како Европски совет и Европска комисија произлегува дека капацитетите на Унијата се ограничени, а бројот на предизвици расте.
Еден од клучните приоритети останува справувањето со руската агресија и поддршката за Украина, што се смета за важен чекор кон долгорочна стабилност и можен нов бран на проширување на ЕУ. Во исто време, политичките промени во Унгарија, каде по долг период беше сменет премиерот Виктор Орбан, се оценуваат како фактор што може да ја олесни заедничката европска политика.
Сепак, економијата останува најитниот предизвик. Експертите предупредуваат дека без силна индустриска и технолошка база, Европа не може да обезбеди ниту безбедност ниту стратешка автономија. Анализите подготвени од поранешниот претседател на Европската централна банка Марио Драги и поранешниот италијански премиер Енрико Лета укажуваат на слабостите на единствениот пазар и потребата од длабоки реформи, но нивните препораки засега имаат ограничена примена.
Дополнителен притисок врз економијата создава комбинацијата од низок раст, висок јавен долг и демографски пад. Се очекува работоспособното население во Европа да се намали за околу 12 проценти во следната деценија, што ќе ги оптовари јавните финансии и ќе ги намали ресурсите.
Во такви услови, земјите членки тешко можат истовремено да ги зголемат трошоците за одбрана и да ги одржат социјалните системи. Иако во повеќето држави издвојувањата за одбрана се околу 2 проценти од БДП, актуелните геополитички случувања покажуваат дека Европа мора да инвестира повеќе во сопствената безбедност.
Како можен излез се посочува завршувањето на единствениот европски пазар до 2027 година, што лидерите го најавија на мартовскиот самит. Во сегашната форма, овој пазар поддржува околу 60 милиони работни места и носи економски придобивки од 8 до 9 проценти од БДП на ЕУ. Со дополнителни реформи, растот би можел да се зголеми за уште 1 до 2 проценти во следната деценија.
И покрај предизвиците, аналитичарите оценуваат дека Европа има силни адути, образовен систем, стабилни институции и заедничка валута. Но, предупредуваат дека без итни и суштински реформи, овие предности може да бидат доведени во прашање.
Заклучокот е јасен. Без фокус на економски раст и конкурентност, ЕУ ризикува да се соочи со подлабока економска криза и ограничена способност да одговори на безбедносните и социјалните предизвици во иднина.
Анализи
Финска со највисока стапка на невработеност меѓу земјите на ОЕЦД
Финска во мај 2026 година имала највисока стапка на невработеност меѓу земјите членки на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), покажуваат податоците на организацијата.
Просечната стапка на невработеност во земјите на ОЕЦД во мај изнесувала 4,9 отсто, но разликите меѓу државите остануваат значителни.
Во Финска невработеноста достигнала 10,8 отсто, со што земјата се најде пред Шпанија, каде што стапката изнесувала 10,3 отсто. Следуваат Чиле со 9,2 отсто, Шведска со 8,8 отсто, Франција и Турција со по 8,2 отсто, Грција со 8,1 и Колумбија со 8 отсто.
Меѓу земјите со повисока невработеност се и Литванија со 7 отсто, Данска и Луксембург со по 6,9 отсто, Канада и Костарика со по 6,6 отсто, Латвија со 6,5 и Естонија со 6,4 отсто.
Состојбата на финскиот пазар на труд е особено тешка за младите. Стапката на невработеност кај лицата помлади од 25 години во Финска достигнала 23 отсто.
Европските земји доминираат во горниот дел од листата, при што повеќе економии бележат стапки над просекот на ОЕЦД. Шпанија со децении има една од највисоките стапки на невработеност меѓу земјите членки, додека Франција и Шведска се соочуваат со послаба побарувачка за работна сила во услови на забавување на економскиот раст.
На спротивниот крај од листата е Јапонија со најниска стапка на невработеност од 2,5 отсто. Следуваат Мексико со 2,7 отсто, Јужна Кореја и Израел со по 2,8 отсто и Чешка со 2,9 отсто.
Во Соединетите Американски Држави невработеноста изнесувала 4,2 отсто и останала под просекот на ОЕЦД, додека во Канада била 6,6 отсто.
Просечната стапка од 4,9 отсто покажува дека пазарите на труд во земјите на ОЕЦД во целина остануваат релативно стабилни, и покрај забавувањето на глобалниот економски раст и продолжената економска неизвесност.
Извор: Bankar.me
Анализи
Просечната нето-плата во мај достигна 49.544 денари, за 8,2 отсто повеќе од лани
Просечната месечна исплатена нето-плата по вработен во мај 2026 година изнесувала 49.544 денари, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика.
Во споредба со мај 2025 година, просечната нето-плата е зголемена за 8,2 отсто, додека во однос на април годинава бележи раст од 1,6 отсто.
Најголем придонес во годишното зголемување има растот на платите во секторот снабдување со вода, отстранување отпадни води, управување со отпад и санација на околината, каде што просечната нето-плата е повисока за 11,9 отсто.
Следуваат секторите уметност, забава и рекреација со раст од 11,3 отсто и транспорт и складирање со зголемување од 10,9 отсто.
Во споредба со претходниот месец, најголемо зголемување на просечната нето-плата е регистрирано во трговијата на големо и мало и поправката на моторни возила и мотоцикли, за 6,3 отсто.
Во рударството и вадењето камен платите пораснале за 5,8 отсто, а во секторот транспорт и складирање за 5,7 отсто.
Просечната нето-плата во периодот од јануари до мај 2026 година изнесувала 47.905 денари и била за 7,8 отсто повисока во споредба со истиот период минатата година.
Реалната нето-плата, со вклучено влијание на инфлацијата, во мај била за 3,2 отсто повисока на годишно ниво.
Анализи
Горивата во ЕУ и натаму поскапи од лани, најголем раст во Бугарија
Цените на горивата за личен превоз во Европската Унија во јуни 2026 година биле за 13,7 отсто повисоки во споредба со истиот месец минатата година, покажуваат податоците на Евростат.
Иако цените продолжиле да растат на годишно ниво, поскапувањето било значително побавно отколку во претходните месеци. Во април годишниот раст изнесувал 20,8 отсто, а во мај 20,7 отсто.
Најголемо годишно зголемување на цените на горивата во јуни било регистрирано во Бугарија, каде што тие поскапеле за 26 отсто. Следуваат Литванија со 23,5 отсто, Романија со 23,1 отсто, Финска со 22 отсто и Луксембург со 20,7 отсто.
Најмал раст е забележан во Унгарија, од 2,3 отсто, и во Полска, од 5,8 отсто. Во останатите земји членки поскапувањето се движело од 7,9 отсто во Шпанија до 18,6 отсто во Кипар.
Сепак, на месечно ниво е забележано намалување на цените. Во јуни дизелот во ЕУ поевтинил во просек за 6,4 отсто во споредба со мај, додека цената на бензинот се намалила за 4,2 отсто.
Цените на дизелот паднале во сите земји членки. Најголемо намалување било регистрирано во Чешка, од 11,3 отсто, потоа во Полска од 9,7 отсто и во Бугарија од 9,4 отсто.
Најмало намалување на дизелот имало во Унгарија, од 0,6 отсто, Италија од 1,4 отсто и Словенија од 1,6 отсто.
Кај бензинот, Кипар и Италија биле единствените земји во кои цените се зголемиле меѓу мај и јуни, за 0,7, односно 0,5 отсто. Во сите други земји бил забележан пад, а најголем во Шведска од 7,8 отсто, Белгија од седум отсто и Полска од 6,6 отсто.
Месечното поевтинување на бензинот и дизелот во најголем дел од земјите членки укажува на постепено стабилизирање на пазарот по периодот на силен раст на цените. Натамошните движења, сепак, ќе зависат од глобалните енергетски и геополитички околности.
-
Банкипред 2 месециХалкбанк АД Скопје информираше дека пензиите за месец мај се веќе исплатени и достапни за корисниците
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка: Денеска започнува исплатата на мајските пензии
-
Советипред 2 месеци
УЈП: За користење на „МојДДВ“ задолжителна е регистрација во е-Даночни услуги
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка АД Скопје: Исплатата на пензиите почнува од 1 јуни
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Тортевски: Само половина од овластените ревизори во Македонија работат во ревизија
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Нина Ангеловска Станков: Во политиката аргументот не е крај на разговорот – туку негов почеток
-
Интервјуапред 2 месеци„Ништо случајно“: Нина Ангеловска за бизнисот, животните лекции и патот кој ја обликувал нејзината кариера
-
Интервјуапред 1 месецФиломена Пљакоска Аспровска во FinSight: Дали мобилниот телефон ќе стане нашиот единствен паричник?



