Промените во глобалниот економски поредок создаваат услови за долгорочен раст на цените на суровините и ја зацврстуваат улогата на златото како клучно средство за зачувување на вредноста, оценија водечки финансиски експерти на конференцијата „Sohn Montreal“.

Карен Карниол-Тамбур, ко-главен инвестициски директор во „Bridgewater Associates“, и Луј-Венсан Гав, извршен директор на „Gavekal“, сметаат дека светот постепено се оддалечува од ерата на глобализацијата и влегува во период обележан со геополитичка конкуренција, обезбедување стратешки ресурси и повисока инфлација.

Според нив, државите сè повеќе ја ставаат националната безбедност и отпорност пред економската ефикасност, што предизвикува глобална трка за суровини, ретки минерали, енергетска инфраструктура и индустриски капацитети.

Карниол-Тамбур посочи дека владите ширум светот настојуваат да ги обезбедат синџирите на снабдување и стратешките ресурси, додека паралелно се случува и масовно проширување на инфраструктурата за вештачка интелигенција, што дополнително ја зголемува побарувачката за енергија и индустриски метали.

Од своја страна, Гав нагласи дека инфлаторните притисоци се поттикнати и од демографските промени во развиените економии, растечките буџетски дефицити и зголемената јавна потрошувачка.

Тој оцени дека традиционалната улога на државните обврзници како сигурна заштита во периоди на пазарни турбуленции веќе не е толку извесна, бидејќи во последните кризи и акциите и обврзниците бележеле истовремен пад.

Според Гав, геополитичките промени влијаат и врз начинот на кој државите ги градат своите резерви. По замрзнувањето на руските резерви по почетокот на војната во Украина, многу земји почнале да ги преиспитуваат своите стратегии и сè повеќе да се насочуваат кон стратешки суровини наместо кон американски државни обврзници.

Во однос на инвестициите поврзани со развојот на вештачката интелигенција, Гав смета дека најголемите тесни грла нема да бидат во производството на чипови, туку во производството и преносот на електрична енергија. Тоа, според него, ќе ја зголеми побарувачката за бакар, алуминиум, сребро и соларни панели.

Во завршниот дел од дискусијата, Карниол-Тамбур го издвои златото како најатрактивна суровина во следните години, наведувајќи дека растечката геополитичка неизвесност создава структурно поголема побарувачка за овој благороден метал.

Гав, пак, оцени дека бакарот има најголем потенцијал за раст, бидејќи модернизацијата на електроенергетските мрежи, изградбата на нова инфраструктура и зголемената отпорност на економиите не можат да се реализираат без значително поголема потрошувачка на овој метал.

Европската индустрија би можела да се соочи со загуба на дури 1,3 милиони работни места оваа година доколку конфликтот меѓу САД и Иран дополнително ги зголеми цените на енергенсите, предупреди европската комесарка за социјални права и работни места, Роксана Минзату.

Според проценките на Европската комисија, најголем удар би можела да претрпи автомобилската индустрија, каде што се загрозени до 600.000 работни места. Особено ранливи се енергетски интензивните индустрии кои веќе подолго време се соочуваат со високи трошоци за електрична енергија и суровини.

Минзату истакна дека ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток претставува сериозен ризик за европскиот пазар на труд, нагласувајќи дека најголема опасност има токму за индустриите кои зависат од големи количини енергија.

Покрај автомобилскиот сектор, значителни загуби би можеле да се забележат и во градежништвото, металната индустрија, хемиското производство и транспортот. Според проценките, во овие дејности би можеле да исчезнат повеќе од 56.000 работни места.

Под притисок би се нашле и секторите кои имаат клучна улога во зелената транзиција на Европа. Во производството на батерии се загрозени околу 85.000 работни места, додека индустријата за производство на соларни панели би можела да изгуби речиси 59.000 работни места.

Дополнително, околу 4.500 работни места се доведени во прашање во челичната индустрија, која веќе се соочува со високи трошоци за исполнување на климатските цели и премин кон производство со пониски емисии на јаглерод.

Последиците од растот на цените на енергијата нема да ги почувствуваат само компаниите. Европската комисија проценува дека домаќинствата со пониски приходи би можеле да издвојуваат дополнителни 1,4 проценти од своите приходи за гориво, што дополнително би го зголемило товарот врз потрошувачите во период на забавен економски раст и зголемена геополитичка неизвесност.

Европскиот производствен сектор вработува околу 30 милиони луѓе, додека услужните дејности обезбедуваат речиси 87 милиони работни места. Поради тоа, нов евентуален енергетски шок би можел да има последици далеку пошироки од енергетскиот сектор, влијаејќи врз конкурентноста на индустријата, инвестициите и пазарот на труд низ цела Европа.

Азиските берзи забележаа значителен пад во четвртокот откако обновените судири меѓу САД и Иран предизвикаа загриженост кај инвеститорите и ги поттикнаа да се насочат кон побезбедни инвестиции.

Широкиот индекс на азиско-пацифички акции MSCI, без Јапонија, се намали за 1,6 отсто. Јапонскиот индекс Никеи 225 загуби 1,4 проценти, додека јужнокорејските акции, по враќањето на тргувањето по празник, паднаа за дури 2,6 проценти. Во минус беа и фјучерсите на американските берзански индекси.

И покрај подобрите од очекуваните економски податоци од САД, пазарите најмногу реагираа на геополитичките ризици и можните последици од конфликтот на Блискиот Исток врз глобалниот раст, енергетските пазари и финансиската стабилност.

На Волстрит, индексот S&P 500 се намали за 0,7 проценти, иако американскиот услужен сектор во мај забележа посилен раст од предвидувањата. Аналитичарите оценуваат дека инвеститорите во моментов повеќе внимание посветуваат на ризиците од ескалација на конфликтот отколку на позитивните економски показатели.

Во меѓувреме, цените на нафтата се повлекоа од неодамнешните високи нивоа по договорот за прекин на огнот меѓу Израел и Либан. Фјучерсите на нафтата Брент паднаа за 0,7 проценти, на 97,14 долари за барел. Сепак, трговците остануваат внимателни поради кревката безбедносна состојба во регионот и тензиите поврзани со Иран.

Дополнителна неизвесност доаѓа и од политичките случувања во Вашингтон. Претставничкиот дом на САД усвои резолуција со која се ограничуваат овластувањата на претседателот Доналд Трамп за продолжување на воените операции против Иран, но мерката се соочува со сериозни пречки во Сенатот и најверојатно би била ставена под вето доколку напредува понатаму.

Притисок почувствува и технолошкиот сектор. Акциите на производителот на чипови Broadcom потонаа за повеќе од 13 проценти по разочарувачките квартални резултати и задржувањето на претходната прогноза за продажба во 2027 година, што предизвика сомнежи за темпото на раст на секторот поврзан со вештачката интелигенција.

На валутните пазари, јапонскиот јен зајакна по сигналите дека Банката на Јапонија би можела да ги зголеми каматните стапки во блиска иднина. Австралискиот долар доби поддршка од подобрените трговски податоци, но подоцна ги загуби најголемиот дел од добивките поради зголемената претпазливост на инвеститорите.

Златото, традиционално сметано за безбедно засолниште во време на кризи, поскапе за 0,9 проценти, додека криптовалутите останаа под притисок. Биткоинот падна за 1,2 проценти на околу 64.118 долари, продолжувајќи го негативниот тренд од последните денови.

Аналитичарите предупредуваат дека доколку не дојде до намалување на тензиите меѓу Вашингтон и Техеран, нестабилноста на финансиските пазари би можела да остане висока и во наредниот период. Според нив, геополитичките ризици во моментов имаат поголемо влијание врз расположението на инвеститорите отколку економските показатели.