Годишната инфлација во февруари изнесува 2,9 проценти, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика. Во однос на јануари, трошоците на живот се зголемиле за 0,2 проценти.

Според статистичките податоци, цените на мало на годишно ниво бележат раст од 1,6 проценти. Во споредба со претходниот месец, пак, тие се намалени за 0,3 проценти.

Месечното движење на индексот на трошоците на живот во февруари покажува раст кај повеќе категории. Најголемо зголемување е забележано кај услугите за образование, каде цените се повисоки за 4 проценти. Следуваат облеката и обувките со раст од 1,1 процент, како и личната нега, социјалната заштита и разновидните стоки и услуги со пораст од 0,9 проценти.

Пораст е регистриран и кај рекреацијата, спортот и културата, како и кај алкохолните пијалаци, тутунот и наркотиците за 0,3 проценти. За 0,2 проценти се зголемени и трошоците во категориите домување, вода, електрична енергија, гас и други горива, како и храната и безалкохолните пијалаци.

Од друга страна, дел од категориите бележат намалување на трошоците на живот во однос на јануари. Најголем пад има кај транспортот, каде цените се намалени за 0,8 проценти. Намалување е регистрирано и кај здравствената заштита за 0,6 проценти, како и кај покуќнината, опремата за домаќинствата и редовното одржување на домаќинствата за 0,5 проценти.

Пониски цени се забележани и во категориите информации и комуникации, каде намалувањето изнесува 0,2 проценти, како и кај рестораните и услугите за сместување со пад од 0,1 процент.

Во меѓувреме, трошоците на живот во групата осигурување и финансиски услуги остануваат непроменети во однос на претходниот месец.

Ескалацијата на тензиите на Блискиот Исток повторно предизвика силни потреси на глобалните енергетски пазари и може значително да влијае врз инфлацијата во Европа. По координираните напади на Израел и Соединетите Американски Држави врз Иран на 28 февруари 2026 година, цените на нафтата и природниот гас нагло се зголемија поради стравувањата од можни прекини во снабдувањето.

Цената на нафтата „Брент“ се искачи над 84 долари за барел, од околу 70 долари претходно, додека цените на природниот гас во Европа и Обединетото Кралство пораснаа уште поостро. Европа е особено ранлива бидејќи во голема мера зависи од увоз на енергија и од стратешки транспортни тесни грла како Ормутскиот теснец и Суецкиот канал.

Фјучерсите за природен гас, како што се холандскиот TTF и британскиот NBP, речиси се удвоија по првите напади врз Иран. Овие показатели служат како рано предупредување за пазарот, сигнализирајќи можен недостиг на гас поради нарушувања во синџирите на снабдување и зголемени транспортни трошоци.

Иако многу европски земји имаат механизми за ограничување на цените на енергијата со цел да ги заштитат домаќинствата од краткорочни шокови, сегашните движења на пазарот сепак можат да влијаат врз идните нивоа на тие ограничувања и со тоа врз инфлацијата во наредниот период.

Економските последици не се ограничени само на енергетските пазари. Конфликтот предизвика значителни нарушувања и во транспортот. Податоците на Eurocontrol покажуваат нагло намалување на бројот на летови на авиокомпаниите од Блискиот Исток, поради затворањето на делови од воздушниот простор. Во исто време, во Индија и Кина се забележани падови на меѓународните пристигнувања и масовни откажувања на летови.

Проблеми се појавуваат и во поморскиот транспорт. Пристаништата во Бахреин, Кувајт, Катар, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати бележат значително намалување на движењето на танкери, особено за нафта и течен природен гас. Истовремено, трошоците за превоз и осигурување на бродовите растат поради повисокиот ризик и можните доцнења во испораките.

Најранливи на енергетски шок се економиите кои зависат од увоз на енергија. Меѓу нив се големи индустриски економии како Германија, Италија, Јапонија, Јужна Кореја и Турција. Наспроти тоа, земјите богати со енергетски ресурси, како Австралија, Канада и Саудиска Арабија, можат дури и да профитираат од повисоките цени.

Ризикот е особено голем за државите кои покрај зависноста од увоз имаат и слаби надворешни финансиски позиции. Турција и Обединетото Кралство се издвојуваат како примери на економии каде повисоките цени на енергијата можат да го влошат трговскиот биланс и да создадат дополнителен притисок врз валутите и финансирањето од странство.

Во Европа дополнителен проблем претставуваат и ниските резерви на природен гас. Нивото на складирање во Европската Унија моментално е нешто под 10 проценти од годишната потрошувачка, што е пониско отколку во истиот период во последните три години. Франција, Германија и Обединетото Кралство се меѓу земјите каде резервите се приближуваат до нивото од почетокот на енергетската криза по руската инвазија врз Украина во 2022 година.

Економските модели покажуваат дека трајно зголемување на цените на нафтата и гасот од околу 10 долари може да ја зголеми годишната инфлација во развиените економии за околу 0,5 до 0,7 процентни поени. Ако на тоа се додадат и повисоките трошоци за транспорт и осигурување, вкупното влијание во Западна Европа би можело да достигне околу еден процентен поен.

Овој развој значително ја комплицира и монетарната политика. Европската централна банка веќе го заврши циклусот на намалување на каматните стапки во 2025 година, но новиот раст на цените на енергијата може да го одложи евентуалното понатамошно олеснување на политиката. Слична ситуација се очекува и во Обединетото Кралство, каде пазарите претходно очекуваа намалување на каматните стапки, но новите инфлациски ризици можат да ги променат тие очекувања.

И покрај тоа, економистите предупредуваат дека централните банки имаат ограничени алатки за справување со вакви шокови од страната на понудата. Зголемувањето на каматните стапки би можело дополнително да ја забави економијата без директно да го реши проблемот со високите цени на енергијата. Затоа, многу институции најверојатно внимателно ќе го следат развојот на настаните, особено дали поскапувањето на енергијата ќе почне да се прелева во платите и пошироките цени во економијата.

Цената на златото забележа пад во текот на последното дневно тргување, откако претходно беше пробиена краткорочната корективна растечка тренд линија, што дополнително го зголеми продажниот притисок на пазарот. Анализите покажуваат дека цената и натаму се соочува со негативен динамичен притисок, бидејќи останува под експоненцијалниот подвижен просек EMA50, кој во изминатиот период претставуваше силна бариера за обидите за закрепнување.

Во позадина, техничките индикатори укажуваат на појава на негативна дивергенција на индикаторите за релативна сила, откако претходно беа достигнати значително прекупени нивоа во однос на движењето на цената. Воедно се појавуваат и нови негативни сигнали, кои може дополнително да ја зголемат веројатноста за продолжување на надолниот притисок во блиска иднина.

Во меѓувреме, валутниот пар EUR/USD се соочува со силен продажен притисок. Еврото влезе во изразена надолна фаза на тргување, при што беше пробиено клучното ниво на поддршка од 1,1565 – ниво кое претходно беше посочено како ценовна цел во претходните анализи.

Падот се случува во услови на континуиран негативен притисок, додека парот се тргува под EMA50, што дополнително ја зајакнува стабилноста и доминацијата на главниот краткорочен надолен тренд. Движењето се одвива долж главни и споредни тренд линии кои го поддржуваат овој пад, додека индикаторите за релативна сила испраќаат негативни сигнали, што укажува на продолжување на продажниот моментум во тековниот период.