Connect with us

Останато

Што се случува со нашиот онлајн живот по смртта?

Објавено

на

Во времето пред дигиталната ера, смртта значеше апсолутен крај. Единствениот начин некој да продолжи да живее во сеќавањата на другите беше преку песни, спомени или историја. Но денес, технологијата и вештачката интелигенција го менуваат и тоа, па така смртта повеќе не мора да значи исчезнување.

Дигиталното јас што не умира

Кога човек ќе почине, неговото тело исчезнува — но не и неговото дигитално присуство. Фотографии, пораки, коментари, видеа и профили на социјалните мрежи остануваат живи со години, па дури и со децении по заминувањето.

Она што пред неколку години звучеше како сценарио од серијата Black Mirror денес е реалност: можно е некој да ве „врати“ во дигитална форма, без ваша дозвола.

Растот на дигиталната задгробна индустрија

Таквите „враќања“ веќе се претвораат во цела индустрија позната како Digital Afterlife Industry (DAI) – дигитална задгробна индустрија. Таа опфаќа услуги кои овозможуваат дел од нас да остане активен и достапен и по смртта – од управување со дигиталниот имот до сложени AI модели што го имитираат говорот и однесувањето на починатите.

Според анализата на Zion Market Research, глобалниот пазар на дигитално наследство во 2024 година вреди околу 22,5 милијарди долари, а се очекува да достигне дури 80 милијарди долари до 2034 година, со годишен раст од околу 13–14%.

Мртвиот интернет

Мртвите се сè поприсутни на интернет. Во 2012 година се проценуваше дека бројот на профили на починати корисници на Facebook расте за околу 19.000 дневно. До крајот на векот, можно е профилите на починати да го надминат бројот на живи корисници, претворајќи го Facebook во дигитална гробница.

Според истражување на Öhman & Watson (2018), бројот на профили на починати би можел да надмине 4,9 милијарди до 2100 година, дури и ако повеќе не се додаваат нови корисници.

Deadbot технологијата – оживување преку алгоритам

Зад идејата за дигитално „оживување“ стои сложена комбинација на технологии. AI системите собираат податоци од пораки, фотографии, видеа и објави на социјални мрежи, за потоа да создадат модел што го имитира стилот на пишување, гласот и мимиката на конкретната личност.

Така настануваат таканаречените deadbots – дигитални реплики на починати лица кои можат да „разговараат“ со живите, како chatbot, аудио или видео аватар.

Кој стои зад дигиталната реинкарнација

Првиот ваков проект, Eternime, се појави уште во 2014 година, со идеја да создаде дигитална бесмртност. Денес постојат бројни компании: HereAfter AI – овозможува снимање лични приказни и интервјуа кои стануваат интерактивни спомени. Replika – AI сопатник кој често се користи и како дигитална замена за починатите. StoryFile и Seance AI – овозможуваат видео-разговори со дигитални копии на личности. Дури и Microsoft има патент за chatbot што го имитира однесувањето на конкретна личност преку нејзините податоци од социјалните мрежи.

Комерцијализација на смртта и правни дилеми

Дигиталното наследство отвора и сериозни етички прашања. Според GDPR, правилата за заштита на лични податоци не важат за починати лица. Некои земји, како Франција, се обидуваат да воведат дополнителни механизми за заштита, но заедничка европска рамка сè уште нема.

Експертите предупредуваат дека е потребен јасен правен режим кој ќе ја регулира постапката со посмртни податоци, согласноста и ограничувањата за нивна употреба.

Емоции, технологија и манипулација

Зошто луѓето би сакале да го продолжат својот дигитален живот? Некои сакаат да остават порака за идните генерации, други бараат утеха по загуба. Но психолозите предупредуваат дека оваа илузија на присутност може да го отежне процесот на тагување и да создаде зависност од „виртуелните сенки“ на починатите.

Првиот покојник во судница

Во 2025 година во Аризона е забележан првиот случај каде што AI-клон на починато лице сведочел во судница. Моделот бил трениран на снимки од вистинскиот човек, а deepfake технологија го прикажала како постара верзија од себе. Судот изјавил дека оваа „изјава“ делумно влијаела на пресудата — и го отвори прашањето: дали дигиталните покојници треба да имаат право на глас?

Извори:

(Bankar.me)

(Lidermedia.hr)

Останато

Finelevate Digital Summit 2026 ќе ги собере водечките актери од финансискиот сектор на 16 септември во Скопје

Објавено

на

На 16 септември 2026 година, во Skopje Marriott Hotel, ќе се одржи Finelevate Digital Summit 2026, деловна конференција посветена на иднината на дигиталните финансии, иновациите и трансформацијата на банкарскиот, осигурителниот и финтек секторот.

Конференцијата ќе обедини претставници од банки, осигурителни компании, финтек компании, регулатори, јавни институции, технолошки компании и експерти од регионот, со цел да се отвори суштинска дискусија за следната фаза на развој на финансискиот сектор.

Фокусот на настанот ќе биде ставен на клучните теми кои директно ја обликуваат иднината на финансиските услуги: дигитално банкарство, платежни иновации, вештачка интелигенција, сајбер безбедност, дигитален идентитет, модернизација на податоци, регулаторна усогласеност и нови модели на клиентско искуство.

Под мотото „Иднината не чека. Создадете пред промената да стане очигледна.“, Finelevate Digital Summit 2026 има за цел да поттикне практична размена на знаење, стратешки дијалог и поврзување меѓу институциите и компаниите кои активно ја креираат дигиталната трансформација на финансискиот пазар.

Настанот е организиран од Finelevate, независна бизнис, истражувачка и advisory платформа насочена кон забрзување на дигиталната трансформација, иновациите и конкурентноста на финансискиот сектор во Македонија и регионот.

Агендата, говорниците и деталите за учество ќе бидат објавени дополнително преку официјалните канали на Finelevate.

Повеќе информации се достапни на:

Продолжи со читање

Останато

Ребалансот носи дополнителни средства за земјоделството, социјалната заштита и капиталните инвестиции

Објавено

на

Владата го усвои дополнетиот ребаланс на Буџетот за 2026 година, во кој се вградени амандманите прифатени во собраниската Комисија за финансирање и буџет.

Со измените се предвидуваат дополнителни средства за жените што се занимаваат со земјоделска дејност, како и пари за воспоставување национална СОС-линија за поддршка на жртвите на семејно и родово насилство.

Предвидено е и финансирање за отворање и ставање во функција на два центри за згрижување жртви на семејно и родово базирано насилство.

Дополнетиот предлог-ребаланс, заедно со вградените амандмани и предложените измени, ќе биде доставен до Собранието на усвојување.

Вкупните буџетски приходи се планирани на 379,5 милијарди денари, додека расходите се проектирани на 425,8 милијарди денари.

Дополнителни средства се обезбедуваат за земјоделските субвенции, железничкиот сообраќај, спортот, како и за подобрување на студентскиот и ученичкиот стандард.

Со ребалансот се зголемува поддршката и за најранливите категории граѓани преку социјални надоместоци, заштитни друштва, народни кујни и мерки за деинституционализација. Повеќе средства се предвидуваат и за здравствената заштита.

Капиталните инвестиции се проектирани на околу 46 милијарди денари, што претставува зголемување од 14,5 проценти во споредба со првичниот Буџет. Истовремено, се предвидува намалување на расходите за стоки и услуги.

Буџетскиот дефицит е проектиран на 46,3 милијарди денари, односно 4,1 проценти од бруто-домашниот производ, а очекуваниот економски раст изнесува 3,5 проценти.

Продолжи со читање

Останато

Димитриеска-Кочоска: Ребалансот носи повеќе средства за инвестиции и поддршка на граѓаните

Објавено

на

Ребалансот на Буџетот за 2026 година не е резултат на проблеми со јавните финансии, туку приспособување кон променетите економски услови и новите законски обврски, изјави министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска.

Во интервју за „Плусинфо“, таа посочи дека со ребалансот се обезбедуваат средства за редовна исплата на платите, пензиите, социјалните надоместоци и другите обврски на државата, а истовремено се зголемуваат издвојувањата за капитални инвестиции, земјоделство, образование, социјална заштита, спорт и локален развој.

Според министерката, акцентот е ставен на инвестициите во патната и железничката инфраструктура, енергетиката, здравството, образованието и комуналните проекти, кои треба да придонесат за поголема економска активност, нови работни места и подобар животен стандард.

Димитриеска-Кочоска објасни дека потребата од ребаланс произлегла од геополитичките случувања, растот на цените на енергенсите, промените на меѓународните пазари и дополнителните обврски по потпишувањето на колективните договори.

Дополнителни средства се предвидени и за земјоделството, социјалната заштита и општините.

„Ова не е кризен, туку развоен ребаланс“, нагласи министерката, додавајќи дека средствата се насочуваат кон области што можат да создадат најголема додадена вредност за економијата.

Во собраниската расправа биле прифатени и амандмани за поддршка на жените земјоделки, воспоставување национална СОС-линија и отворање два центри за згрижување жртви на семејно и родово базирано насилство.

Димитриеска-Кочоска оцени дека растот на БДП од 3,1 процент во првиот квартал, зголемените странски инвестиции и позитивните движења во градежништвото, услугите и извозот покажуваат дека економијата останува стабилна.

Според неа, ребалансот треба да овозможи продолжување на инвестицискиот циклус, одржување на фискалната стабилност и подобрување на животниот стандард.

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange