Наглото закрепнување на биткоинот кон нивото од 64.000 долари предизвика ликвидација на повеќе од 320 милиони долари во кратки позиции на криптопазарот за само 15 минути.

Станува збор за т.н. „short squeeze“, појава при која трговците што се обложиле на понатамошен пад на цената се принудени да ги затворат своите позиции, што дополнително го поттикнува растот на вредноста на криптовалутата.

Пресвртот дојде откако биткоинот на 5 јуни падна до околу 59.100 долари, што беше негово најниско ниво од февруари годинава. По неколкунеделниот притисок врз пазарот, цената нагло се опорави, изненадувајќи голем број инвеститори кои очекуваа продолжување на падот.

Во текот на претходната недела, пак, најголем удар претрпеа инвеститорите со долги позиции. Според податоците на пазарните аналитички платформи, тогаш биле ликвидирани позиции вредни околу 1,57 милијарди долари откако биткоинот падна под границата од 60.000 долари.

Аналитичарите посочуваат дека криптопазарот и натаму е чувствителен на нагли ценовни движења поради високата употреба на финансиски левериџ и намалената ликвидност. Во такви услови, дури и релативно мал ценовен пресврт може да предизвика масовни ликвидации и силни осцилации на пазарот.

Дали тековното закрепнување ќе продолжи ќе зависи од пошироките економски и геополитички фактори кои влијаат врз расположението на инвеститорите. Доколку растот продолжи, дополнителен притисок би можел да се создаде врз оние што и натаму се обложуваат на пад на биткоинот.

Еден од најпознатите критичари на биткоинот, инвеститорот и поддржувач на златото, Питер Шиф, повторно предизвика бурни реакции во крипто-заедницата со тврдењето дека биткоинот би можел да падне под 20.000 долари доколку ја пробие границата од 50.000 долари.

Шиф со години тврди дека биткоинот нема внатрешна вредност и дека не може да се споредува со златото како долгорочен чувар на вредност. Но, овојпат неговите аргументи доаѓаат во време кога златото бележи рекордни цени, централните банки ги зголемуваат своите резерви, а биткоинот се соочува со притисоци на пазарот.

Дополнително внимание привлече и потегот на компанијата Strategy, која продаде 32 биткоини во вредност од околу 2,5 милиони долари. Иако продажбата претставува само мал дел од нејзините вкупни резерви од повеќе од 843.000 биткоини, таа е прва ваква трансакција од 2022 година.

За Шиф, овој потег е симболичен доказ дека дури и најголемите поддржувачи на биткоинот понекогаш мораат да ги користат своите резерви за обезбедување ликвидност.

Во меѓувреме, златото добива сè поголема улога во глобалниот финансиски систем. Според податоци на Eвропската централна банка, на крајот на 2025 година златото ги надминало американските државни обврзници и станало најголема резервна актива на централните банки во светот. Златото учествувало со 27 проценти во глобалните официјални резерви, додека уделот на американските обврзници паднал на 22 проценти.

Критичарите на биткоинот сметаат дека неговата цена зависи исклучиво од подготвеноста на следниот купувач да плати повеќе, додека поддржувачите нагласуваат дека неговата вредност произлегува од ограничената понуда од 21 милион монети, децентрализацијата и можноста за глобални трансакции без посредници.

Продажбата на мал дел од резервите на Strategy отвори нова дебата за тоа колку е цврста институционалната поддршка за биткоинот во услови на пазарни падови. Со влезот на ETF фондови, јавни компании и големи инвеститори, криптовалутата доби легитимитет, но истовремено стана и поизложена на истите ликвидносни и пазарни ризици кои влијаат врз традиционалните финансиски средства.

Иако Шиф и во минатото повеќепати прогнозираше драматични падови на биткоинот кои не се остварија, неговите најнови предупредувања повторно го отвораат прашањето дали институционалната побарувачка ќе остане доволно силна доколку пазарот влезе во подлабока корекција. Во исто време, златото продолжува да ја зацврстува својата позиција како глобално безбедно засолниште во услови на геополитичка и економска неизвесност.

Зголемените долгови на државите и растечкиот притисок врз глобалните пазари на обврзници би можеле дополнително да ја зајакнат улогата на биткоинот како заштита од макроекономски ризици, оценува инвестициската компанија Bitwise во најновата анализа.

Според извештајот, земјите и компаниите во 2026 година ќе треба да позајмат околу 29 трилиони долари, што е за 17 проценти повеќе во споредба со 2024 година и речиси двојно повеќе од нивото пред една деценија. Проценките се базираат на податоци на ОЕЦД.

Од Bitwise посочуваат дека дури 78 проценти од задолжувањето на владите во земјите членки на ОЕЦД ќе биде наменето за рефинансирање на постојните долгови, а не за нови јавни расходи. Според компанијата, ваквата состојба може да ги зголеми стравувањата на инвеститорите за одржливоста на јавните финансии.

Во такво опкружување, биткоинот би можел да привлече поголемо внимание како алтернативно средство кое не е директно поврзано со државните кредитни системи.

Посебен акцент во анализата е ставен на Јапонија, каде јавниот долг достигнува речиси 230 проценти од бруто-домашниот производ. Воедно, приносот на 10-годишните јапонски државни обврзници се искачил на 2,66 проценти, додека приносот на 30-годишните обврзници достигнал рекордно високо ниво.

Bitwise наведува дека повисоките приноси во Јапонија би можеле да поттикнат дел од капиталот на јапонските инвеститори да се врати на домашниот пазар, наместо да се инвестира во американски државни обврзници.

Компанијата предупредува дека притисоците не се ограничени само на Јапонија. Во САД приносот на 30-годишните државни обврзници во мај достигнал 5,11 проценти, највисоко ниво од 2007 година.

Иако повисоките каматни стапки краткорочно можат негативно да влијаат врз криптовалутите, Bitwise смета дека евентуални потреси на пазарот на обврзници би можеле да ги принудат централните банки повторно да обезбедат дополнителна ликвидност, што историски било позитивно за биткоинот.

Во извештајот се наведува и моделот на инвеститорот Грег Фос, според кој теоретската „фер вредност“ на биткоинот би можела да достигне околу 224.000 долари доколку криптовалутата добие поширока примена како заштита од ризиците поврзани со државниот долг. Од компанијата нагласуваат дека ова не претставува официјална прогноза за цената.

Во меѓувреме, истражувачот на биткоин познат под псевдонимот Сминстон проценува дека најголемата криптовалута би можела да се движи во опсег од 90.000 до 255.000 долари до крајот на 2026 година, врз основа на неговиот модел „Bitcoin Decay Channel“.