Европа сака да ја намали зависноста од американските платежни гиганти како Visa и Mastercard, но планот за воведување дигитално евро отвори сериозни поделби меѓу Европската централна банка и финансиските компании кои стравуваат за своите приходи.

По пандемијата, безготовинските плаќања доживеаја силен раст, што дополнително ја зголеми зависноста на еврозоната од американските компании кои обработуваат речиси две третини од сите картични трансакции во земјите што го користат еврото. Во меѓувреме, компании како PayPal и Apple дополнително го проширија своето присуство на европскиот пазар.

Европските власти сè почесто го истакнуваат „суверенитетот во плаќањата“ како стратешки приоритет, особено во услови на растечки геополитички тензии и стравувања дека пристапот до глобалните платежни системи може да стане средство за политички притисок.

Поради тоа, Европската централна банка сака до 2029 година да воведе дигитално евро, при што би имала улога на гарант на онлајн „паричникот“, додека проектот би го спроведувале приватни компании, вклучително и банките.

Но, банките предупредуваат дека дигиталното евро може да ги поттикне клиентите дел од своите средства да ги префрлат во дигитални паричници, што би влијаело врз нивната ликвидност и приходи. Затоа дел од финансискиот сектор веќе развива сопствени алтернативни решенија.

Европски конзорциум кој до крајот на годинава планира да лансира криптовалута врзана за еврото минатата недела соопшти дека веќе обединува 37 финансиски институции, меѓу кои и италијанските банки UniCredit и Intesa Sanpaolo, како и австриската Raiffeisen Bank International.

„Јавниот и приватниот сектор се движат во иста стратешка насока, но со лошо усогласени интереси и рокови“, изјави Паоло Гусмерини, директор за дигитално банкарство во консултантската компанија PwC.

Според планот на Европската централна банка, инфраструктурата за дигитални плаќања во евра би била бесплатна, а би се ограничиле и надоместоците што трговците ги плаќаат за прифаќање на таквите трансакции.

Плаќањата со картички во еврозоната годишно достигнуваат вредност од околу 3,4 трилиони евра, а ограничувањето на надоместоците би можело да ги намали приходите на приватниот платежен сектор за меѓу осум и девет милијарди евра годишно, покажуваат пресметките базирани на податоци од Европската централна банка.

Трговците моментално плаќаат околу 3,75 милијарди евра годишно само за прифаќање дебитни картички. Приближно половина од тие средства завршуваат кај картичните мрежи надвор од Европската Унија, а остатокот кај банките.

За да се ограничи влијанието врз финансискиот систем, сегашните предлози предвидуваат максимален лимит од 3.000 евра што граѓаните би можеле да ги чуваат во дигитален паричник.

Со тоа би се оставил простор европските банки, платежни компании и технолошки стартапи паралелно да развиваат сопствени системи.

Сепак, дел од експертите предупредуваат дека постоењето повеќе паралелни системи може да го зголеми ризикот од сајбер напади и технички проблеми.

Поранешниот висок функционер на Европската централна банка, Улрих Биндсеил, неодамна оцени дека ограничувањето на износот во дигиталниот паричник претставува „сериозен пораз“.

„Би очекувале парите на комерцијалните банки да бидат подредени на парите на централната банка, а не обратно“, изјави Биндсеил.

Цената на златото продолжи да паѓа и во петокот на европските пазари, при што благородниот метал се движи кон втора последователна неделна загуба. Главен притисок врз цената создава зајакнувањето на американскиот долар, додека инвеститорите внимателно ги следат преговорите меѓу Соединети Американски Држави и Иран.

Цената на златото денеска се намали за 0,75 проценти и достигна 4.507 долари за унца, откако претходниот ден забележа минимален пад и се задржа блиску до двомесечното дно.

Во текот на неделата, златото е во минус од околу 0,75 проценти, што претставува втор последователен неделен пад.

Во исто време, индексот на американскиот долар порасна за 0,1 процент и останува блиску до највисокото ниво во последните шест недели. Посилниот долар традиционално врши притисок врз златото, бидејќи го прави поскапо за инвеститорите кои користат други валути.

Дополнителна поддршка за доларот доаѓа од растот на приносите на американските државни обврзници и очекувањата дека Федерални резерви на САД би можеле повторно да ги зголемат каматните стапки до крајот на годината.

Записникот од последната седница на Федералните резерви покажал дека дел од креаторите на политиката се подготвени за дополнително заострување на монетарната политика доколку инфлацијата остане над целта од два проценти.

Според алатката FedWatch на CME Group, пазарите моментално проценуваат 40 проценти шанса за зголемување на каматите во декември, што е значителен раст во споредба со почетокот на мај.

Во меѓувреме, вниманието на инвеститорите е насочено и кон можен мировен договор меѓу Вашингтон и Техеран. Ирански медиуми објавија дека конечната верзија на договорот е усогласена со посредство на Пакистан, а американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека постојат „добри знаци“ за постигнување договор.

Американскиот претседател Доналд Трамп, исто така, изјави дека разговорите со Иран се во завршна фаза, иако прашањата за иранските резерви на ураниум и контролата врз Ормускиот Теснец остануваат главни точки на несогласување.

Аналитичарот Едвард Меир од Marex оцени дека падот на златото е директно поврзан со јакнењето на доларот и зголемените очекувања за раст на каматните стапки ширум светот.

Во меѓувреме, фондот SPDR Gold Trust соопшти дека неговите резерви со злато во четвртокот се зголемиле за 0,85 метрички тони.

Европската унија ја намали прогнозата за економски раст за 2026 година, додека инфлацијата се очекува да порасне поради конфликтот на Блискиот Исток и енергетската нестабилност.

Европскиот комесар за економија Валдис Домбровскис соопшти дека Европската комисија ја намалила прогнозата за економски раст на ЕУ за 2026 година на 1,1 отсто, додека инфлацијата се очекува да достигне 3,1 отсто во текот на годината поради војната во Иран.

„Конфликтот на Блискиот Исток предизвика голем енергетски шок, дополнително оптоварувајќи ја Европа во момент кога веќе се соочува со нестабилна геополитичка и трговска средина“, изјави Домбровскис.

Цените на фосилните горива пораснаа ширум светот како последица на војната во Иран и блокадата на Ормутскиот Теснец што ја воведе Техеран.

Новата проценка за инфлацијата е повисока за еден процентен поен во однос на ноемвриската прогноза, пренесува агенцијата DPA.

Се очекува растот на цените дополнително да го забави растот на бруто-домашниот производ. Европската комисија ја намали прогнозата за раст за 2026 година за 0,3 процентни поени за целата ЕУ — на 1,1 отсто, додека за еврозоната се прогнозира раст од 0,9 отсто.

На почетокот на месецов, Европската комисија предупреди на можност од голема енергетска криза во ЕУ и наведе дека земјите членки од почетокот на војната во Иран кон крајот на февруари веќе потрошиле дополнителни 30 милијарди евра за увоз на фосилни горива.