Анализи
Од нафта до играчки: како војната ги поскапува секојдневните производи
Воениот конфликт на Блискиот Исток веќе доведе до поскапување на горивото и авионските билети, но економските последици се шират многу подлабоко – директно во секојдневните трошоци на граѓаните. Сè повеќе производи, од облека до детски играчки, стануваат поскапи бидејќи нивното производство е тесно поврзано со нафтата.
Плишаните играчки зависат од нафта
Иако на прв поглед изгледа нелогично, дури и детските играчки се дел од овој ланец. Компанија од САД веќе регистрира зголемување на цените на материјалите за 10 до 15 проценти само неколку недели по почетокот на конфликтот.
Причината е што најголем дел од играчките се изработуваат од материјали како полиестер и акрил – производи добиени од петрохемикалии, односно директни деривати на нафта.
Економија изградена врз деривати од нафта
Петрохемикалиите се користат во производство на повеќе од 6.000 производи, меѓу кои: електроника, козметика и детергенти, текстил и обувки, медицинска опрема и амбалажа.
Тоа значи дека современата економија не зависи од нафтата само како гориво, туку и како клучна суровина.
Како се создава ефектот на поскапување
Во рафинериите, нафтата се разложува на компоненти како етилен, пропилен и бензен – основа за пластика, најлон и полиестер. Иако околу 85 проценти од нафтата се користи како гориво, останатите 15 проценти имаат огромно влијание врз производството.
Кога цената на нафтата расте, тоа брзо се прелева во цените на материјалите, а потоа и во финалните производи.
Трошоците за материјали ја туркаат инфлацијата
Според консултантската компанија Kearney, материјалите сочинуваат околу 27 до 30 проценти од трошоците за производство на облека, додека трудот учествува со 10 до 30 проценти.
Последиците се шират и во здравството
Поскапувањето не застанува кај потрошувачките производи. Во секторот на медицинска опрема, компаниите најавуваат зголемување на цените до 15 проценти, додека нивните трошоци веќе пораснале за околу 20 проценти.
Производителите се обидуваат да го ублажат ударот преку зголемување на залихите, одложување на поскапувањата и барање нови добавувачи, но ефектот е ограничен.
Инфлацијата добива ново лице
Оваа ситуација покажува дека инфлацијата повеќе не е само резултат на монетарната политика или побарувачката. Сè повеќе таа е последица на: геополитички случувања, нарушени синџири на снабдување и структурата на глобалното производство.
Од нафта до плишани играчки – економскиот ланец е цврсто поврзан, а секое нарушување на неговиот почеток има широки и долготрајни последици.
Анализи
ДОГОВОРОТ МЕЃУ САД И ИРАН ГИ СМИРИ ПАЗАРИТЕ: Нафтата падна за над 4%, инвеститорите повторно го враќаат фокусот кон акциите и берзите
Намалувањето на тензиите на Блискиот Исток веднаш се одрази врз глобалните финансиски пазари. Инвеститорите позитивно ја примија најавата за мировен договор меѓу САД и Иран, што доведе до значителен пад на цените на нафтата, слабеење на американскиот долар и раст на берзанските индекси ширум светот.
Фјучерсите на суровата нафта Брент се намалија за повеќе од 4% и се тргуваа по цена од 83,82 долари за барел, додека доларот ослабе поради намалувањето на геополитичките ризици и ублажените инфлаторни очекувања.
Пазарните аналитичари оценуваат дека инвеститорите очекуваат стабилизирање на снабдувањето со енергенси и намалување на ризиците од нарушување на клучните транспортни рути, особено во регионот на Ормутскиот теснец.
„Ќе треба време за да се види колку брзо теснецот навистина ќе се отвори повторно и колку време ќе биде потребно протокот на нафта да се врати во нормала. Секако ќе бидат потребни месеци, а не недели“, изјави Ник Твидејл, главен пазарен стратег во ATFX Global.
И покрај позитивните реакции на пазарите, аналитичарите предупредуваат дека инвеститорите и натаму внимателно ќе го следат развојот на настаните, бидејќи долгорочната стабилност ќе зависи од конкретната имплементација на договорот и нормализирањето на глобалните енергетски текови.
Анализи
НБРСМ: Речиси сите ПОС-терминали во земјава поддржуваат бесконтактни плаќања
Платежната инфраструктура во Северна Македонија продолжува да се развива, покажуваат најновите податоци на Народната банка на Република Северна Македонија за 2025 година.
Според објавените информации, низ земјата се поставени околу 36 илјади ПОС-терминали, од кои дури 97,4 проценти овозможуваат бесконтактни плаќања. Истовремено, на располагање на граѓаните се 1.132 банкомати.
Од вкупниот број банкомати, 541 овозможуваат и иницирање платни налози, што претставува дополнително олеснување за корисниците на банкарските услуги.
Од Народната банка посочуваат дека современите начини на плаќање стануваат сè подостапни и за граѓаните и за компаниите, што придонесува за понатамошна дигитализација на финансиските услуги и поефикасно извршување на платежните трансакции.
Анализи
Мировниот договор меѓу САД и Иран ги смири пазарите: Еврото и јенот во пораст, нафтата паѓа
Еврото и јапонскиот јен зајакнаа на меѓународните пазари во понеделникот, додека американскиот долар ослабе поради оптимизмот што го предизвика најавениот мировен договор меѓу САД и Иран, со кој се очекува да заврши конфликтот на Блискиот Исток.
Еврото се искачи за 0,4 проценти во однос на доларот и достигна 1,1617 долари, што е негово највисоко ниво во последните две недели. Во исто време, индексот на американскиот долар се намали за 0,4 проценти и падна на најниско ниво во изминатите две недели.
Позитивното расположение на финансиските пазари следува по објавата дека Вашингтон и Техеран постигнале рамковен договор за прекин на конфликтот, а официјалното потпишување се очекува на 19 јуни во Швајцарија. Според најавите, договорот предвидува укинување на американската поморска блокада врз иранските пристаништа, повторно отворање на Ормускиот Теснец и траен прекин на огнот.
Во меѓувреме, цените на нафтата паднаа за повеќе од четири проценти и се спуштија на најниско ниво во последните три месеци, бидејќи инвеститорите ги намалија стравувањата од нарушувања во снабдувањето со енергенси од Блискиот Исток.
Поддршка за еврото доби и од одлуката на Европската централна банка минатата недела да ги зголеми каматните стапки за 25 базични поени на 2,40 проценти. Тоа е прво зголемување на каматите од септември 2023 година, донесено како одговор на инфлаторните притисоци поврзани со енергетската криза и геополитичките тензии.
Од друга страна, јапонскиот јен зајакна за околу 0,3 проценти во однос на доларот и достигна курс од 159,73 јени за долар. Пазарите истовремено се подготвуваат за состанокот на Банката на Јапонија, од кој се очекува ново зголемување на каматните стапки за 25 базични поени, на 1 процент, што би било највисоко ниво од 1995 година.
Инвеститорите внимателно ги следат и идните економски податоци од еврозоната и Јапонија, кои ќе дадат дополнителни насоки за понатамошната монетарна политика на водечките светски централни банки.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


