Македонија останува само едно ниво под инвестицискиот кредитен рејтинг според скалата на „Фич“. Агенцијата во април годинава го потврди суверениот кредитен рејтинг на земјата на „BB+“ со стабилен изглед, оценувајќи дека макроекономските политики, стабилноста на девизниот курс и процесот на пристапување кон Европската Унија остануваат важни потпори на кредитниот профил.

Рејтингот „BB+“ е највисокото ниво во категоријата што „Фич“ ја класифицира како шпекулативна. Следното скалило е „BBB-“, со кое земјата би влегла во инвестициската категорија. Тоа не значи дека подобрувањето е автоматско, туку дека за премин кон повисок рејтинг агенцијата треба да оцени дека кредитниот профил на државата е трајно зајакнат.

Во најновата оценка, „Фич“ како позитивни фактори ги издвојува кредибилните и конзистентни макроекономски политики, долгогодишното одржување на денарот во стабилен однос со еврото, како и подобрите показатели за управување во споредба со земјите со сличен рејтинг. Процесот на членство во ЕУ, според агенцијата, претставува важна среднорочна реформска котва.

Економскиот раст во 2025 година достигнал 3,5 проценти, а „Фич“ во април прогнозираше раст од околу 3 проценти во 2026 и 3,4 проценти во 2027 година. Буџетскиот дефицит во 2025 година изнесувал 4 проценти од БДП, а агенцијата очекува постепено негово намалување до 3,4 проценти во 2027 година.

Но, токму јавните финансии, економскиот раст и институционалниот напредок се меѓу клучните области од кои зависи евентуалното идно подобрување на рејтингот. Во последниот детално објавен извештај за Македонија од октомври 2025 година, „Фич“ наведува дека позитивна рејтинг-акција би можела да следува доколку има силно и одржливо намалување на државниот долг во однос на БДП, проследено со подобро фискално управување и поголем кредибилитет на економските политики.

Вториот услов е подобрување на среднорочните перспективи за економски раст и на стандардите на управување. Како пример за таков напредок „Фич“ го посочува видливото придвижување во процесот на пристапување кон Европската Унија.

Слична порака испраќа и Меѓународниот монетарен фонд. Во најновата анализа од јуни, ММФ оценува дека земјата треба да продолжи со фискалната консолидација, да ја подобри наплатата на приходите, да ги контролира тековните расходи и да спроведе структурни реформи што ќе ја зголемат продуктивноста. Фондот посебно укажува на реформите во управувањето, пазарот на труд, државните претпријатија и енергетскиот сектор.

Според ММФ, економијата пораснала за 3,5 проценти во 2025 година, но растот во 2026 година се очекува да забави на 3,1 проценти, додека јавниот долг, вклучително и државните гаранции, се очекува да остане околу 60 проценти од БДП. Фондот предупредува и дека слабата продуктивност, иселувањето и стареењето на населението остануваат ограничувања за побрзо приближување кон европските нивоа на доход.

Оттука, патот од „BB+“ до инвестицискиот „BBB-“ не зависи од еден показател. За повисока оценка ќе бидат важни трајно подобри јавни финансии, намалување на долгот, посилен и одржлив економски раст, подобро институционално управување и конкретен напредок на европскиот пат. Македонија според „Фич“ е едно рејтинг-скалило под инвестициската категорија, но преминувањето на таа граница ќе зависи од тоа дали подобрувањата ќе бидат доволно силни и одржливи.

Европските банкарски акции се најдоа под притисок во вторникот, при што банкарскиот сектор беше меѓу најзасегнатите на европските берзи.

Акциите на банките во рамките на европскиот индекс STOXX 600 забележаа пад од околу 1,3 отсто, придонесувајќи за негативното движење на поширокиот европски пазар. Индексот STOXX 600 се намали за околу 0,4 отсто, на 633,3 поени.

Притисокот врз европските пазари доаѓа во услови на раст на цените на енергенсите и зголемена загриженост околу инфлациските движења. Поскапувањето на нафтата повторно го отвора прашањето колку долго инфлациските притисоци ќе останат присутни во европската економија.

Дополнително внимание на инвеститорите е насочено кон движењето на приносите на државните обврзници, што влијае врз проценките за идните услови за финансирање и вреднувањето на акциите.

Банкарските акции се покажаа како еден од послабите сегменти на европскиот пазар во текот на денот, а нивниот пад имаше значително влијание врз движењето на главниот европски берзански индекс.

Инвеститорите во Европа продолжуваат внимателно да ги следат инфлацијата, цените на енергенсите и движењата на пазарот на обврзници, кои остануваат меѓу клучните фактори за расположението на финансиските пазари.

Европската централна банка (ЕЦБ) подготвува нова генерација евробанкноти, кои треба постепено да бидат пуштени во оптек во текот на следната деценија. Во процесот на избор на нивниот изглед се вклучени и европските граѓани, а досега повеќе од девет милиони луѓе учествувале во јавната анкета на ЕЦБ.

Членот на Извршниот одбор на ЕЦБ, Пјеро Чиполоне, во говор во Брисел истакна дека готовината останува важен дел од монетарната иднина на Европа и покрај сè поголемата употреба на дигиталните плаќања.

Во моментов во оптек има повеќе од 31 милијарда евробанкноти во вредност од над 1,6 билиони евра, а нивниот број годишно расте за околу три проценти. Во циркулација има и повеќе од 150 милијарди монети.

Според ЕЦБ, готовината има особено значење затоа што овозможува приватност и слобода на избор, но и функционира во ситуации кога електронските плаќања се недостапни поради прекини на електричната енергија и интернетот, кибернапади или други нарушувања.

Истовремено, ЕЦБ работи на модернизација на евробанкнотите. Новите банкноти треба да добијат современи безбедносни карактеристики, да се произведуваат од поодржливи материјали и да имаат дизајн со кој европските граѓани полесно ќе се идентификуваат.

За идниот изглед се разгледуваат две главни теми – „Европска култура“, која треба да го претстави богатството на заедничката европска историја и идентитет, и „Реки и птици“, посветена на природата што ги поврзува европските земји.

Управниот совет на ЕЦБ на 23 јули избрал десет предлози за дизајнот на идните банкноти. Граѓаните можат да ги оценуваат предлозите преку онлајн анкета отворена до 21 септември, а конечната одлука за изгледот се очекува околу крајот на годинава.

Од ЕЦБ нагласуваат дека развојот на дигиталното евро нема да значи исчезнување на готовината. Планот е физичкото евро и дигиталното евро да коегзистираат и да се надополнуваат, овозможувајќи им на граѓаните избор како ќе плаќаат.