Вкупните кредити на банките и штедилниците во Северна Македонија на крајот на јуни достигнале 590,8 милијарди денари, што претставува годишен раст од 13,1 отсто. На месечно ниво, кредитирањето е зголемено за 1,4 отсто, покажуваат податоците на Народната банка.

Растот е резултат на зголеменото кредитирање на компаниите и домаќинствата, при што поизразен придонес има корпоративниот сектор. Кредитите на компаниите достигнале 293,8 милијарди денари и се зголемиле за 14,2 отсто на годишна основа, додека на месечно ниво растот изнесува 1,4 отсто.

Кредитите на домаќинствата изнесувале 294,4 милијарди денари, што е за 12,1 отсто повеќе во споредба со јуни минатата година. На месечно ниво тие се зголемиле за 1,3 отсто, целосно како резултат на растот на кредитирањето во денари.

Кај физичките лица, потрошувачките кредити во јуни пораснале за 11,8 отсто на годишно ниво и достигнале 150,8 милијарди денари. Станбените кредити забележале уште повисок годишен раст од 16,6 отсто и изнесувале 117,9 милијарди денари.

Истовремено, вкупните депозити достигнале 675,6 милијарди денари, со годишен раст од 9,9 отсто и месечно зголемување од 2,1 отсто. Поголем придонес во годишниот раст имале депозитите на домаќинствата, додека месечниот раст бил поизразен кај корпоративниот сектор.

Паричната маса во јуни се зголемила за 1,8 отсто на месечно и за 9,7 отсто на годишно ниво, главно поради растот на депозитните пари и краткорочните депозити.

Цените на нафтата забележаа благ раст во раното тргување во средата, поради зголемениот страв од нови нарушувања во снабдувањето, откако американските сили соопштија дека единаесетта ноќ по ред напаѓаат ирански воени цели, додека Кувајт пријави напади со ирански беспилотни летала.

Фјучерсите на суровата нафта од типот „брент“ поскапеа за 0,55 отсто, односно за 50 центи, на 91,51 долар за барел. Американската нафта ВТИ порасна за 0,36 отсто, или за 30 центи, на 84,64 долари за барел, при намален обем на тргување.

Нафтата во вторникот го заврши тргувањето на највисоко ниво во последните пет недели, откако американските сили нападнаа цели во јужниот и западниот дел на Иран, додека Техеран возврати со напади врз американски објекти во Бахреин, Кувајт и Јордан.

Американската војска соопшти дека новата серија напади започнала доцна во вторникот според американско време, односно рано во средата во Иран. Нападите следувале кратко откако кувајтската армија објави дека нејзината противвоздушна одбрана пресретнува ирански беспилотни летала.

Постојаната размена на напади ги зголеми стравувањата од дополнителни нарушувања во глобалното снабдување со енергенси. Јеменските Хути, кои се поддржани од Иран, се заканија дека ќе напаѓаат бродови што превезуваат саудиска нафта низ теснецот Баб ел Мандеб и најавија поморска блокада на Саудиска Арабија.

Теснецот Баб ел Мандеб, кој се наоѓа на јужниот влез во Црвеното Море, станува сè поважна рута за извозот на саудиска нафта, откако сообраќајот низ Ормускиот Теснец нагло се намали по пропаѓањето на примирјето меѓу САД и Иран на почетокот од месецот.

Американскиот секретар за одбрана Пит Хегсет изјави дека војната во Иран досега ги чинела САД 37,5 милијарди долари, што е за речиси осум милијарди долари повеќе од последната јавно објавена процена.

Податоците на Американскиот институт за нафта покажуваат дека залихите на сурова нафта и дестилати во САД се зголемиле во текот на минатата недела, додека залихите на бензин се намалиле. Официјалните податоци на американската Администрација за енергетски информации се очекува да бидат објавени во среда.

Извор: CNBC

Банките во еврозоната во вториот квартал од 2026 година умерено ги заостриле критериумите за одобрување кредити на компаниите и домаќинствата, главно поради зголемените економски ризици, геополитичките тензии и неизвесноста на енергетските пазари, покажува јулското истражување на Европската централна банка.

Нето седум проценти од анкетираните банки пријавиле построги стандарди за кредити и кредитни линии за компаниите. Заострувањето било поблаго од претходните очекувања, кога 19 проценти од банките предвидувале построги услови.

Критериумите биле заострени и за населението. Нето девет проценти од банките пријавиле построги стандарди за станбени кредити, а 12 проценти за потрошувачки и други кредити.

Како главни причини се наведуваат намалената подготвеност на банките да преземаат ризици и зголемената загриженост за економските перспективи. Банките се особено внимателни поради геополитичките случувања и можноста за нови нарушувања на енергетските пазари.

За третиот квартал се очекува дополнително заострување на кредитните стандарди во сите главни категории.

Кредитите поскапи поради повисоките камати

Освен построгите критериуми, банките ги влошиле и општите услови за кредитирање, пред сè поради повисоките каматни стапки. Зголемен е и бројот на одбиени барања за кредити, особено кај потрошувачките кредити.

Нефункционалните кредити и другите показатели на кредитен ризик придонеле за заострување на условите за компаниите и потрошувачите, но немале позначително влијание врз станбеното кредитирање.

Побарувачката на компаниите за кредити благо пораснала. Нето три проценти од банките пријавиле зголемување, иако претходно очекувале пад од десет проценти.

Компаниите најмногу барале средства за финансирање залихи и тековно работење. Кај големите компании се зголемила и побарувачката за кредити за инвестиции, рефинансирање на постојните обврски и преструктурирање на долгот.

Граѓаните помалку бараат станбени кредити

Побарувачката на домаќинствата за станбени кредити значително се намалила. Нето 15 проценти од банките пријавиле пад, што сепак е помалку од претходно очекуваните 20 проценти.

Главни причини се намалената доверба на потрошувачите, промените на каматните стапки и послабите очекувања на пазарот на недвижности.

Побарувачката за потрошувачки и други кредити се намалила за два проценти, во споредба со очекуваниот пад од девет проценти.

Банките во третиот квартал очекуваат дополнително намалување на побарувачката за станбени кредити за околу 12 проценти, додека интересот за потрошувачки кредити би требало да остане непроменет.

Најсилно заострување во автомобилската индустрија

Во првата половина од годината кредитните стандарди биле заострени во поголемиот дел од економските сектори. Најизразено заострување било забележано во преработувачката индустрија, особено во секторите изложени на енергетски и геополитички ризици.

Меѓу најпогодените се автомобилската индустрија и енергетски интензивното производство.

Банките очекуваат во втората половина од годината дополнително да ги заострат критериумите во повеќето сектори. Услужните дејности и станбените недвижности би можеле да бидат меѓу ретките области во кои условите ќе останат главно непроменети.

Поповолни кредити за зелени компании

Климатските ризици имаат сè поголемо влијание врз одлуките на банките. Во изминатите 12 месеци биле олеснувани кредитните стандарди за зелените компании и за фирмите што спроведуваат веродостојна транзиција кон одржливо работење.

Истовремено, побарувачката на овие компании за кредити се зголемила.

Спротивен тренд е забележан кај компаниите со високи емисии што немаат убедлив план за климатска транзиција. За нив условите станале построги, а побарувачката за кредити благо се намалила.

Екстремните временски појави, поплавите, сушите и пожарите и натаму се меѓу главните климатски фактори што влијаат врз заострувањето на кредитните критериуми.

Банките полесно одобрувале кредити и за објекти со добра енергетска ефикасност или за згради што планираат енергетско подобрување. За недвижностите со трајно слаби енергетски карактеристики, условите за финансирање станале построги.