Кредити, камати, картички, штедење и личен буџет – финансиските теми можат да бидат многу поразбирливи кога се поврзани со реалните ситуации со кои младите секојдневно се соочуваат.

Токму на ова се фокусираше првата интерактивна финансиска работилница организирана од Комерцијална банка и Zipp Club во Лабораториум, наменета за средношколци од скопските средни училишта „Никола Карев“ и „Јосип Броз Тито“.

Работилницата им овозможи на младите преку прашања, дискусија и практични примери да се запознаат со основни финансиски концепти, без сложена терминологија и надвор од традиционалниот училишен формат.

Во фокусот беа штедењето, платежните картички, кредитите и каматите, управувањето со личниот буџет и дигиталното банкарство, со примери поврзани со секојдневието на младите.

Целта не беше само запознавање со финансиските поими, туку и разбирање на нивната практична примена – од првата картичка и првата заработка, преку планирањето на личните трошоци и онлајн плаќањата, до идните одлуки поврзани со кредитирањето и управувањето со сопствените финансии.

Првата работилница е дел од серијал интерактивни настани посветени на различни финансиски фази од животот на младите. Во следните активности ќе бидат опфатени теми како првите самостојни финансиски одлуки, првата плата, freelance работата и започнувањето сопствен бизнис.

Со вакви активности, Комерцијална банка, Zipp Club и Лабораториум ставаат акцент на практичната финансиска едукација и на развивањето финансиски навики и знаења кај младите уште пред тие да се соочат со своите први поголеми финансиски одлуки.

ТТК Банка АД Скопје на 1 октомври 2026 година ја регистрираше во Централниот депозитар за хартии од вредност АД Скопје својата четврта емисија на долгорочни должнички хартии од вредност – корпоративни обврзници.

Емисијата опфаќа 1.500 корпоративни обврзници, со номинална вредност од 1.000 евра по обврзница, односно вкупна номинална вредност од 1,5 милиони евра или 92,33 милиони денари.

Со регистрацијата во Централниот депозитар и извршениот упис на обврзниците на сметките на запишувачите, на 1 октомври 2026 година настануваат и правата од овие долгорочни должнички хартии од вредност.

Четвртата емисија претставува продолжување на активностите на ТТК Банка на пазарот на корпоративни обврзници и на нејзиното користење на овој инструмент за обезбедување дополнителни извори на финансирање.

Корпоративните обврзници претставуваат должнички инструмент преку кој инвеститорите, во согласност со условите на емисијата, стекнуваат право на исплата на камата и враќање на номиналната вредност согласно утврдената динамика.

Кредитните услови на пазарите за финансирање со хартии од вредност и вонберзански деривати деноминирани во евра продолжиле благо да се олеснуваат четврти квартал по ред. Истовремено, зголемена е побарувачката за финансирање обезбедено со акции и други видови колатерал, покажуваат резултатите од септемвриското истражување на Европската централна банка (ЕЦБ).

Истражувањето SESFOD, објавено на 7 октомври 2026 година, го опфаќа периодот од јуни до август, кој бил одбележан со неизвесност поради конфликтот на Блискиот Исток и нестабилните цени на енергенсите.

Во јуни, Европската централна банка ги зголеми клучните каматни стапки за 25 базични поени, додека во јули ги задржа непроменети.

Според резултатите, кредитните услови благо се олесниле за сите категории договорни страни, продолжувајќи го трендот забележан во претходните три истражувања.

Олеснувањето главно се однесувало на ценовните услови, додека неценовните услови благо се подобриле за банките и дилерите, незначително се заостриле за хеџ-фондовите, а останале непроменети за другите категории учесници.

Како причини за поповолните ценовни услови, дел од испитаниците ги навеле ликвидноста и функционирањето на пазарите, конкуренцијата меѓу финансиските институции и финансиската состојба на договорните страни.

Учесниците во истражувањето очекуваат дополнително благо олеснување на кредитните услови за сите категории договорни страни во следните три месеци.

Истовремено, употребата на финансиска потпора кај хеџ-фондовите благо се зголемила, додека обемот, времетраењето и зачестеноста на споровите околу вреднувањето меѓу договорните страни останале непроменети.

Зголемена побарувачка за финансирање обезбедено со акции

Во сегментот на трансакции за финансирање со хартии од вредност, побарувачката за средства обезбедени со повеќето видови колатерал се зголемила, при што најголем раст е забележан кај акциите.

Нето 27 отсто од испитаниците пријавиле зголемена побарувачка за финансирање обезбедено со акции.

Стапките и распоните на финансирање се зголемиле за најповластените клиенти кај сите видови колатерал. Кај просечните клиенти, зголемувања биле забележани само кај домашните државни обврзници, другите државни обврзници и конвертибилните хартии од вредност.

Истовремено, намалени се процентуалните одбитоци при вреднувањето на колатералот, познати како haircuts, кај повеќето видови обврзници и хартиите од вредност обезбедени со актива.

Кај одредени видови колатерал се зголемиле и максималниот износ на расположливото финансирање и рокот на неговото достасување.

Користењето централни договорни страни за клиринг покажало мали и различни промени, додека ликвидноста и функционирањето на пазарите благо се влошиле кај акциите и неколку категории корпоративни обврзници.

Обемот, времетраењето и зачестеноста на споровите поврзани со вреднувањето на колатералот останале непроменети.

Намалени почетните маржи кај дел од финансиските деривати

Кај вонберзанските деривати (OTC) кои не се предмет на централен клиринг, барањата за почетна маржа благо се намалиле кај девизните деривати, дериватите поврзани со каматни стапки и акции, како и кај неколку видови кредитни деривати.

Максималната изложеност и роковите на достасување на трансакциите во најголем дел останале непроменети.

Ликвидноста и условите за тргување се влошиле кај дериватите поврзани со акции и суровини, додека благо подобрување било забележано кај кредитните деривати поврзани со државни должници.

Истовремено, зголемен е обемот, времетраењето и зачестеноста на споровите околу вреднувањето кај повеќе видови деривати, особено кај кредитните деривати.

Условите во новите или повторно договорените рамковни договори благо се олесниле во одредени области, додека практиката на обезбедување нестандарден колатерал останала непроменета.

Во истражувањето учествувале 26 големи банки

Истражувањето SESFOD Европската централна банка го спроведува четири пати годишно, со цел да ги следи промените во кредитните услови на пазарите за финансирање со хартии од вредност и вонберзански деривати деноминирани во евра.

Секое истражување опфаќа тримесечен период што завршува во февруари, мај, август или ноември.

Септемвриското истражување за 2026 година се заснова на квалитативни информации за промените во периодот од јуни до август, добиени од 26 големи банки, од кои 14 се банки од еврозоната, а 12 се банки со седиште надвор од еврозоната.

Деталните резултати, временските серии и дополнителните податоци се достапни на интернет-страницата на Европската централна банка и преку нејзиниот портал за податоци.