Во Народната банка се одржа 57. сесија на Клубот на истражувачите, платформа за презентација и разгледување научноистражувачки трудови на Народната банка, којашто ја поддржува научноистражувачката дејност во земјава во изминатите 13 години.

На оваа сесија беше претставен научниот труд „Анализа на финансиската ранливост на домаќинствата кредитокорисници кај банките и штедилниците во македонската економија“ од авторот Кирил Симеоновски.

Сесијата ја отвори директорката на Секторот за монетарната политика, истражување и статистика Султанија Бојчева-Терзијан, којашто истакна дека трудот обработува особено важна и актуелна тема – финансиската ранливост на домаќинствата кредитокорисници во македонската економија. Таа нагласи дека, имајќи ги предвид зголемената неизвесност, сѐ поголемите трошоци за живот и променливите финансиски услови, од особено значење е да се разбере способноста на домаќинствата за навремено отплаќање на нивните кредитни обврски. Овој аспект, како што посочи, е од суштинско значење не само за благосостојбата на секое домаќинство, туку и за одржувањето на стабилноста на целокупниот финансиски систем.

Главната цел на овој труд е да се изработи рамка за анализа на финансиската ранливост на домаќинствата во македонската економија коишто се корисници на кредитни производи од банките и штедилниците во земјата. Анализата се потпира на методологија којашто се заснова на пристапот на анализа на ранливоста од аспект на ликвидноста. Како мерки на ранливост се утврдени показателот ДСТИ (англ. debt service-to-income) и релативната финансиска маргина, при што праговите на ранливоста за двата показатела се определени врз основа на економската литература и домашната регулатива. Рамката нуди можности за анализа на финансиската отпорност на домаќинствата преку задавање макроекономски шокови и оцена на нивните ефекти врз солвентноста на ниво на македонскиот банкарски систем.

Сесиите на Клубот се одржуваат четирипати годишно. Народната банка објавува повик до истражувачите за презентирање труд, којшто може да биде и во работна верзија. Трудовите се работат во согласност со трендовите и стандардите на современите истражувања, односно со солидна емпириска анализа и систематизирани заклучоци од истражувањето. На сесиите учествуваат аналитичари и истражувачи од научно-образовни и финансиски институции, студенти и останати заинтересирани учесници или слушатели.

Зачленувањето е од отворен карактер и повеќе информации за Клубот може да се најдат на следнава врска: https://www.nbrm.mk/klub_na_istrazhuvachi.nspx. 

Следната сесија е планирана за јуни оваа година.

Дигиталните плаќања во Европа се развиваат со забрзано темпо, при што корисниците сè повеќе очекуваат трансакциите да бидат моментални, сигурни и речиси незабележливи. Ова го истакнува Матео Пиколо, извршен потпретседател и раководител за развој на бизнис за Европа во Mastercard, во интервју за „Банкар“, нагласувајќи дека токму комбинацијата на доверба, безбедност и интелигентна персонализација е клучот за одржлива дигитална економија.

Пиколо објаснува дека современите решенија одамна ја надминале класичната функција на плаќање, трансформирајќи се во алатки што го подобруваат корисничкото искуство и поттикнуваат иновации, особено во туризмот. Според него, новите технологии, вклучително и вештачката интелигенција и крипто-екосистемите, значително ги прошируваат можностите за развој на финансиските услуги.

Југоисточна Европа го следи овој тренд, со сè поголема употреба на бесконтактни плаќања и мобилни паричници, како и со проширување на прифатната мрежа кај малите трговци. Ова отвора простор за развој на напредни финансиски екосистеми базирани на податоци.

Паралелно, растот на финтек-компаниите и концептот на отворени финансии ја менуваат улогата на традиционалните банки, кои сè повеќе стануваат дел од пошироки, поврзани платформи. Овие промени овозможуваат поголема персонализација на услугите, но и повисоко ниво на безбедност и контрола на податоците од страна на корисниците.

Mastercard активно соработува со банки, трговци и туристички субјекти за да овозможи побрзи и поедноставни трансакции, особено во туристичките центри. Фокусот е на создавање беспрекорно искуство за посетителите, преку сигурни и широко прифатени дигитални начини на плаќање.

Истовремено, расте и заканата од сајбер-криминал, кој станува сè пософистициран поради развојот на новите технологии. Според проценките, глобалните загуби од сајбер-криминал може да достигнат 15,6 трилиони долари до 2030 година.

За справување со овие ризици, Mastercard користи напредна аналитика и вештачка интелигенција за следење на милијарди трансакции во реално време, при што нивните системи веќе спречиле десетици милијарди обиди за измама.

Во иднина, според Пиколо, клучен тренд ќе биде уште подлабоката интеграција на безбедноста и персонализацијата, преку технологии како токенизација, биометриска автентикација и дигитален идентитет, што ќе овозможи побезбедни и поедноставни финансиски услуги за корисниците и компаниите.

Извор: Банкар/Фото:Никола Илиќ

Со јасна стратегија и амбициозна визија за раст, Алта банка АД Битола сè поцврсто се позиционира како значаен и стабилен играч на македонскиот банкарски пазар.

Клучен пресврт во развојот на Банката претставуваше 16 октомври 2025 година, кога Стопанска банка АД Битола стана дел од Алта групацијата. Со оваа трансформација, Банката влезе во рамки на модерна и динамична финансиска група со седиште во Белград, позната по својата експертиза во платниот промет и дигиталните финансиски решенија. 

Ова партнерство донесе нова енергија, знаење и технолошки капацитети, кои веќе имаат директно влијание врз унапредувањето на услугите и модернизацијата на банкарското работење на домашниот пазар.

Фокус на силно управување и кадар

Како дел од својата стратегија за раст, Банката направи значајни чекори во зајакнување на управувачката структура. Формиран е Надзорен одбор составен од искусни и реномирани професионалци од регионот, што претставува јасен сигнал за сериозен и долгорочен пристап кон развојот.

Со одлука на акционерите и по добиена согласност од регулаторот, за членови на Надзорниот одбор се именувани докажани експерти од банкарскиот и академскиот сектор, со мандат од четири години. 

Надзорниот одбор на Банката е составен од искусни професионалци од банкарскиот и академскиот сектор, именувани со четиригодишен мандат по одлука на Собранието на акционери и со согласност од Народната банка. Во неговиот состав се Давор Мацура, сопственик на ALTA Group Белград, како и Уна Сикимиќ и Татјана Куљак од Алта банка Белград, заедно со независните членови – универзитетските професори Вељко Мијушковиќ и Горан Коевски. Ваквата структура комбинира регионално банкарско искуство со академска експертиза и обезбедува силна основа за квалитетно корпоративно управување.

Извршниот одбор го предводи Александра Радевска, која и во изминатите години покажа стабилно и успешно лидерство во развојот на Банката. Дополнително зајакнување на раководниот тим доаѓа со именувањето на Зарије Коралија за член на Извршниот одбор, професионалец со повеќе од 20 години искуство во банкарството. Со неговото знаење во управување со тимови, продажни стратегии и финансиска анализа, Извршниот одбор добива дополнителен капацитет за носење одлуки и справување со современите пазарни и регулаторни предизвици.

Овој потег не е само формална промена, туку дел од поширока трансформација насочена кон подобро корпоративно управување, поголема транспарентност и зајакната доверба кај клиентите и партнерите.

Банка што инвестира во луѓето

Паралелно со структурните промени, Алта банка активно инвестира и во развојот на својот тим. Новите иницијативи се фокусирани на унапредување на лидерските вештини, организациската култура и поддршка на трансформациските процеси во Банката. 

Овој пристап покажува дека Банката не се потпира само на капитал и технологија, туку гради одржлив раст преку вложување во човечкиот потенцијал.

Јасна насока: раст и модернизација

Со комбинирање на регионално искуство, силен менаџмент и инвестиции во кадар, Алта банка испраќа јасна порака – амбицијата е да се изгради современа, сигурна и конкурентна банка, подготвена да одговори на предизвиците на модерниот финансиски пазар.