Македонскиот банкарски сектор останува доминантно во странска сопственост, при што последните објавени показатели на Македонската банкарска асоцијација покажуваат дека учеството на странскиот капитал во вкупниот банкарски капитал на крајот од јуни 2026 година изнесувало 82,1 процент.

Во споредба со истиот период минатата година, кога учеството изнесувало 80,47 проценти, станува збор за зголемување од 1,63 процентни поени.

Истовремено, вкупниот капитал и резервите на банкарскиот сектор се зголемиле од 114,95 милијарди денари на крајот од јуни 2025 година на 130,75 милијарди денари една година подоцна.

Тоа претставува зголемување од приближно 15,8 милијарди денари, односно околу 13,7 проценти, што покажува дека капиталната основа на банкарскиот сектор расте паралелно со неговата актива.

Високото учество на странскиот капитал е важна структурна карактеристика на домашното банкарство. Голем дел од банките работат како дел од меѓународни финансиски групации, што може да обезбеди пристап до експертиза, технологии и развиени системи за управување со ризици.

Сепак, странската сопственост сама по себе не претставува гаранција за подобра финансиска успешност или пониски трошоци за клиентите. За таква проценка потребно е да се споредат профитабилноста, капиталната адекватност, квалитетот на кредитите и оперативната ефикасност на поединечните банки.

Дополнително, промените во сопственичката структура можат да произлезат од докапитализации, трансакции со акции и други корпоративни активности, поради што зголемувањето на процентуалното учество на странскиот капитал не треба автоматски да се толкува како влез на нов странски инвеститор.

Во октомври 2026 година, на домашниот пазар се актуелни и капиталните активности на поединечни банки. Силк Роуд Банка неодамна реализираше нова емисија акции во вредност од приближно 3,57 милиони евра, додека претходно беше објавена и намерата на австриската Штаермеркише Шпаркасе групација за преземање на УНИ Банка.

Овие активности се различни по својата природа. Докапитализацијата претставува зголемување на капиталот на постојна банка, додека преземањето се однесува на промена на контролата врз сопственоста и може да биде условено со регулаторни одобренија.

Од аспект на финансиската стабилност, најважно е дека банкарскиот сектор на крајот од јуни 2026 година имал стапка на адекватност на капиталот од 19,52 проценти, што претставува значајна капитална основа за покривање на ризиците.

За домашниот пазар, идните промени во сопственичката структура ќе бидат важни не само од аспект на концентрацијата, туку и поради нивното потенцијално влијание врз конкуренцијата, цените на банкарските услуги и достапноста на финансирањето.

Редакција Банкарство

НЛБ успешно го заврши процесот на прибирање понуди од инвеститорите за нови субординирани обврзници од ред 2 (Tier 2), во вкупен износ од 400 милиони евра, со што дополнително ја зајакнува својата капитална позиција и ги поддржува амбициите за раст на Групацијата. Трансакцијата предизвика голем интерес кај широк круг институционални инвеститори, при што побарувачката за обврзниците во својот највисок момент беше 2,3 пати поголема од понудениот износ.

Во понудата учествуваа глобални и регионални инвеститори, вклучувајќи друштва за управување со средства, пензиски фондови, осигурителни компании, финансиски институции и други инвеститори. Според географската распределба, инвеститорите потекнуваа од Франција (32%), Обединетото Кралство (20%), Германија (15%), земјите од Бенелукс (12%), Словенија (3%) и други пазари.

„Оваа трансакција уште еднаш ја потврдува позицијата на НЛБ како редовен и доверлив издавач на пазарите на капитал, со постепено зголемување на износите на емисиите на обврзници (овие обврзници претставуваат најголема емисија на субординирани обврзници на НЛБ досега), и ја одразува силната доверба на инвеститорите во идниот потенцијал на нашето работење. Нашата Групација е добро подготвена за следната фаза на раст“, истакна Арчибалд Кремсер, главен финансиски директор на НЛБ.

„Силната побарувачка од инвеститорите, особено во услови на предизвикувачко пазарно опкружување, испраќа јасна порака за довербата во НЛБ Групацијата и стратегијата што ја спроведуваме. Изградивме силна, профитабилна и отпорна регионална банкарска групација, цврсто втемелена во нашиот матичен регион. Оваа трансакција го поддржува понатамошниот раст на Групацијата и нашите амбиции за спојувања и преземања“, посочи Блаж Бродњак, главен извршен директор на НЛБ.

Се очекува обврзниците да бидат издадени на 20 октомври 2026 година, со датум на достасување на 20 октомври 2036 година, при што издавачот има право на предвремен откуп на 20 октомври 2031 година.

Каматата на обврзниците ќе се пресметува по годишна каматна стапка од 5,232%. На обврзниците им е доделен кредитен рејтинг Baa2 од страна на агенцијата Moody’s Ratings.

Американските регулатори ѝ изрекоа казни во вкупен износ од 1,21 милијарда долари на „Банка на Америка“ (Bank of America) поради сериозни пропусти во откривањето и пријавувањето сомнителни финансиски трансакции, вклучително и активности поврзани со можно перење пари и прекршување на меѓународните санкции, пренесува „Ројтерс“.

Според американското Министерство за финансии, станува збор за третата највисока казна во историјата на оваа институција, откако било утврдено дека втората најголема банка во САД не пријавила сомнителни трансакции во вредност од над пет милијарди долари.

Од нив, околу една милијарда долари се однесувале на активности што претставувале потенцијален ризик за националната безбедност и други приоритетни области во борбата против незаконските финансиски текови.

Регулаторите утврдиле дека банката немала доволно ефикасни механизми за откривање сомнителни трансакции и дека при спроведувањето на контролите прекумерно се потпирала на информации од органите за спроведување на законот и други финансиски институции, наместо на сопствените системи за надзор.

Американските власти оцениле дека банката при развивањето на програмите за усогласување со прописите им давала предност на приходите во однос на соодветното управување со ризиците.

Рекордна казна од 750 милиони долари

Во рамките на регулаторната постапка, Канцеларијата на контролорот на валутата (OCC) ѝ изрекла на банката парична казна од 750 милиони долари, што претставува највисока казна во историјата на ова регулаторно тело.

Утврдено е дека „Банка на Америка“ не ги отстранила навреме недостатоците во системот за спречување перење пари, за кои била предупредена уште во 2024 година.

Системот за следење на трансакциите бил оценет како неефикасен, бидејќи овозможил значителни доцнења во пријавувањето сомнителни активности во кои биле вклучени милијарди долари.

Дополнително, банката се согласила да плати 11,6 милиони долари во рамките на спогодба со Канцеларијата за контрола на странски средства (OFAC), поради повеќе од 400 можни прекршувања на американските санкциски програми.

Според Министерството за финансии, банката по грешка обработила трансакции вредни повеќе милиони долари, кои биле во спротивност со санкциите воведени, меѓу другите, против Русија и Иран.

Казната ќе ја намали кварталната добивка на банката

„Банка на Америка“ соопштила дека поради регулаторните мерки во финансиските резултати за третиот квартал ќе евидентира трошок од приближно 1,2 милијарди долари, кој нема да биде даночно признаен.

Се проценува дека овој трошок ќе ја намали кварталната заработка на банката за околу 17 центи по акција.

Од банката истакнале дека сериозно ги сфаќаат обврските во борбата против финансискиот криминал и дека во изминатиот период инвестирале милијарди долари во технологија и ангажирале илјадници вработени за подобрување на системите за контрола.

Сепак, регулаторите побарале дополнителни мерки, меѓу кои и ангажирање независна трета страна која ќе ги анализира претходните трансакции, ќе ги идентификува непријавените сомнителни активности и ќе достави соодветни извештаи до американската Мрежа за спречување финансиски криминал (FinCEN).

Објавувањето на казните негативно се одразило и врз акциите на банката, кои во тргувањето по затворањето на берзата паднале за 2,7 отсто, по претходниот дневен пад од 1,1 отсто.

Аналитичарката на УБС, Ерика Наџаријан, предупредила дека регулаторните санкции би можеле дополнително да го влошат расположението на инвеститорите и да отворат прашања за идните трошоци на работењето, како и за способноста на банката да продолжи со откупот на сопствените акции со досегашното темпо.

Новите мерки против „Банка на Америка“ следуваат само неколку дена откако и „Американ експрес“ (American Express) беше казнета со 350 милиони долари поради слични недостатоци во системите за спречување перење пари, наведува „Ројтерс“.