Цените на нафтата забележаа пад во четвртокот, 15 октомври, додека инвеститорите ги проценуваат ризиците од можни прекини во снабдувањето по нападите врз бродови во Ормускиот Теснец, како и најновите прогнози на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) за глобалниот нафтен пазар.

Фјучерсите на суровата нафта од типот „брент“, со испорака во декември, се намалија за 1,66 проценти, на 104,31 долари за барел. Истовремено, американската сурова нафта WTI, со испорака во ноември, поевтини за 1,09 проценти, достигнувајќи цена од 94,05 долари за барел.

Падот на цените се случува во услови на зголемена геополитичка неизвесност и загриженост за стабилноста на транспортот на нафта преку Ормускиот Теснец, една од најважните светски поморски рути за транспорт на енергенси.

Нападите врз бродови ја зголемуваат неизвесноста

Тензиите дополнително се засилија по потонувањето на брод регистриран во Сингапур во Ормускиот Теснец, што предизвика загриженост за можно продолжување на конфликтот на Блискиот Исток и неговите последици врз глобалното снабдување со нафта.

Поморските власти на Сингапур во соопштение објавено во средата го осудија нападот, оценувајќи дека ваквите дејствија се неиспровоцирани, неоправдани и претставуваат кршење на меѓународното право.

Дополнителна неизвесност создадоа и изјавите од Иран, од каде што беше порачано дека се чека моментот за започнување напади врз американски воени бродови.

Ваквите случувања ја зголемуваат загриженоста дека евентуалното проширување или продолжување на конфликтот би можело да го наруши транспортот на енергенси и да предизвика дополнителни притисоци врз глобалниот нафтен пазар.

Меѓународната агенција за енергија предупредува на проблеми со дизелот

Покрај геополитичките случувања, инвеститорите го анализираат и најновиот месечен извештај на Меѓународната агенција за енергија, објавен во средата, 14 октомври.

Во извештајот агенцијата предупредува дека ограничувањата на пазарот на дизел-гориво би можеле да продолжат и во текот на следната година.

Дополнителен ризик претставуваат новите напади врз Саудиска Арабија, кои би можеле да го попречат закрепнувањето на понудата на нафта.

Ваквите предупредувања укажуваат дека глобалниот енергетски пазар и понатаму се соочува со значителна неизвесност, особено во однос на стабилноста на снабдувањето и достапноста на нафтените деривати.

Нафтениот пазар под притисок од геополитичките ризици

И покрај актуелното поевтинување, случувањата на Блискиот Исток остануваат важен фактор за идното движење на цените на нафтата.

Потенцијалните прекини во поморскиот транспорт низ Ормускиот Теснец, заедно со ризиците за производството и снабдувањето од земјите во регионот, ја зголемуваат неизвесноста во однос на понудата на светскиот пазар.

Движењето на цените во наредниот период во голема мера ќе зависи од развојот на безбедносната состојба на Блискиот Исток, евентуалните нарушувања во транспортот на нафта и способноста на производителите да обезбедат стабилно снабдување.

Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) во вторникот соопшти дека ја зголемил прогнозата за економскиот раст на Северна Македонија за оваа година на 3,5%, во споредба со прогнозата од 3,1% објавена во април.

Според најновото издание на извештајот на ММФ „Светски економски перспективи“ (World Economic Outlook), се предвидува економскиот раст на земјата да забави на 3,2% во 2027 година.

Просечната инфлација, мерена преку индексот на потрошувачките цени, се прогнозира на 4% во 2026 година и 4,5% во 2027 година, во споредба со 4,1% минатата година, соопшти ММФ.

Дефицитот на тековната сметка на Северна Македонија се очекува да се зголеми на 5,8% во 2026 година и да изнесува 5,1% во 2027 година, откако минатата година изнесувал 4,4%.

Стапката на невработеност се очекува да остане на 11,5% во 2026 година, а благо да се намали на 11,4% во 2027 година.

ММФ очекува економијата на регионот на Европа во развој и со пазари во подем да порасне за 1,7% во 2026 година и за 2,1% во 2027 година, по растот од 2% забележан во 2025 година.

Извор: SeeNews

Македонската економија се соочува со значителни промени во увозните цени на рафинираните нафтени производи, при што последните податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека во август 2026 година ценовниот индекс во оваа категорија бил за 74,8 проценти повисок во споредба со истиот месец минатата година.

Податоците, објавени на 9 октомври, покажуваат и месечно зголемување од 17,2 проценти во однос на јули, што укажува на забрзување на ценовните движења во статистичкиот оддел што ги опфаќа коксот и рафинираните нафтени производи.

Особено изразено зголемување е забележано кај горивата за млазни мотори од бензински тип или керозин, каде што увозните цени на месечно ниво пораснале за 27,5 проценти.

Овие показатели не треба да се поистоветуваат со цените на бензинот и дизелот на домашните бензински станици, бидејќи станува збор за статистички индекс на увозните цени во конкретен производствен оддел, а не за индекс на малопродажните цени на сите горива.

Сепак, ваквите движења се релевантни за македонската економија, особено за компаниите што зависат од увозни енергенти и имаат високо учество на транспортните и енергетските трошоци во своето работење.

Потенцијалното влијание може да биде изразено во транспортот, логистиката, индустријата и дел од услужните дејности, но конечниот ефект ќе зависи од структурата на потрошувачката, договорените набавни цени и можноста компаниите да ги пренесат повисоките трошоци врз своите клиенти.

Од аспект на инфлацијата, движењата на увозните цени претставуваат показател што треба да се следи заедно со домашните потрошувачки цени. Нивното зголемување не значи дека инфлацијата автоматски ќе порасне во ист процент, бидејќи меѓу увозната цена и конечната малопродажна цена постојат повеќе фактори, меѓу кои даноците, маржите, девизниот курс и временското приспособување на цените.

За банкарскиот сектор, повисоките енергетски трошоци можат да бидат релевантни при проценката на кредитната способност на компаниите, особено кај оние што работат со ниски профитни маржи и имаат ограничен простор за зголемување на продажните цени.

Доколку повисоките трошоци се задржат подолг период, дел од компаниите би можеле да имаат зголемени потреби од обртни средства, што потенцијално би влијаело врз побарувачката за краткорочно банкарско финансирање.

Сепак, за да се утврди дали станува збор за траен тренд или за привремено ценовно поместување, потребно е да се следат следните месечни статистички објави и движењата на меѓународните енергетски пазари.

Редакција Банкарство