Проектот „Е-фактура“ претставува стратешка и долгорочна инвестиција во дигитализацијата на деловното и даночното опкружување во земјата, која ќе донесе значајни придобивки и за компаниите и за државата, истакна директорката на Управата за јавни приходи, Елена Петрова, на настан во организација на Сојузот на стопански комори на Македонија.

Пред претставниците на бизнис-заедницата, Петрова потсети дека пилот-фазата на проектот започна на 1 јануари годинава и дека во моментов се одвива подготвителен период, во кој активно се вклучени софтверските компании што развиваат фактурирачки решенија, како и економските оператори со сопствени ERP-системи.

Како што информираше, техничката документација за пристап до системот „Е-фактура“ веќе е објавена и јавно достапна, со цел компаниите и ИТ-провајдерите навремено да ги приспособат своите системи и да развијат API-канали за комуникација со националната платформа.

Петрова најави дека клиентската и веб-апликацијата на „Е-фактура“ ќе бидат ставени во употреба во вториот квартал од годинава, по што ќе започне тестирање со малите и средните компании кои немаат сопствени информатички системи и ќе ги користат бесплатните решенија обезбедени од УЈП.

Придобивки за компаниите: помал административен товар и поголема ефикасност

Директорката нагласи дека проектот се развива во тесно партнерство со стопанството, имајќи предвид дека „Е-фактура“ директно ќе влијае врз секојдневното работење на компаниите. Дигитализацијата на процесот на фактурирање ќе значи значително намалување на административниот товар, елиминирање на рачните процеси, автоматизација на книжењето, побрзо архивирање и полесно следење на деловните трансакции.

Дополнително, системот отвора простор за понатамошна дигитална надградба – автоматска подготовка на налози за плаќање, подобра контрола на ликвидноста, како и користење на податоците за аналитички и стратешки деловни цели.

Придобивки за државата: подобра усогласеност и борба против сивата економија

Од аспект на Управата за јавни приходи, „Е-фактура“ значи пристап до структуирани и стандардизирани податоци во реално време, што ќе овозможи поефикасна даночна контрола и значително подобрување на даночната усогласеност.

Податоците од системот ќе се вкрстуваат со постојните бази на УЈП – даночни пријави, финансиски извештаи, банкарски и царински податоци – што ќе овозможи навремено детектирање и корекција на евентуални неправилности.

„Наместо контроли по неколку години, „Е-фактура“ ќе овозможи брзи, автоматизирани и превентивни реакции, што е во интерес и на компаниите, бидејќи ќе можат навремено и полесно да ги коригираат евентуалните грешки“, истакна Петрова.

На крајот, директорката порача дека проектот ќе има силен ефект и во сузбивањето на сивата економија и нелојалната конкуренција, преку создавање целосна дигитална трага за сите деловни трансакции во земјата.

Управата за јавни приходи (УЈП) ја информира јавноста дека започна исплатата на средствата за скенираните фискални сметки преку апликацијата „Мој ДДВ“ за четвртиот квартал од 2025 година. За овој период, предвидена е исплата на вкупно 924,5 милиони денари кон 526.123 корисници, што претставува една од највисоките квартални исплати од воведувањето на мерката.

Од УЈП појаснуваат дека досега се реализирани 184,5 милиони денари кон околу 104.000 корисници, а исплатата продолжува динамично и континуирано кон сметките на корисниците на „Мој ДДВ“, согласно обработката на налозите и техничката валидација на податоците.

Во исто време, од УЈП информираат дека 5.292 корисници во моментов не можат да ја добијат исплатата поради погрешно внесени или неажурирани трансакциски сметки. Институцијата апелира до сите граѓани кои сè уште немаат добиено средства, да ги проверат и ажурираат податоците за својата банкарска сметка директно во апликацијата „Мој ДДВ“.

Средствата, како што нагласуваат од УЈП, не се изгубени, туку ќе бидат исплатени веднаш по корекцијата на податоците.

Средства има, мерката продолжува да се реализира

По доцнењето на исплатите кон крајот на 2025 година, во јавноста се појавија шпекулации за евентуално укинување на мерката поради фискалниот товар и ограничениот ефект врз сузбивањето на сивата економија. Сепак, и од Министерството за финансии и од УЈП категорично ги отфрлија овие тврдења, посочувајќи дека причините за доцнењето биле технички и административни, а не буџетски.

„Во Буџетот има доволно средства, а исплатите кон граѓаните со валидни и точни податоци се одвиваат без никакви проблеми“, велат од УЈП, додавајќи дека мерката останува активна и во 2026 година.

Финансиски и системски ефекти

Програмата „Мој ДДВ“ и понатаму претставува значаен инструмент за:

• зголемување на фискалната дисциплина,
• поттикнување на безготовинските плаќања,
• зголемување на транспарентноста во прометот,
• намалување на сивата економија, и
• директна финансиска поддршка на домаќинствата.

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Соединетите Американски Држави ги зголемуваат царините за увоз на стоки од Јужна Кореја, вклучувајќи автомобили, фармацевтски производи, дрва и други реципрочни производи, од 15 на 25 проценти.

Во објава на својата платформа „Truth Social“, Трамп посочи дека одлуката е донесена поради, како што наведе, непочитување на договорот од страна на јужнокорејското законодавно собрание, кое не го ратификувало билатералниот трговски договор договорен меѓу двете земји во текот на 2025 година.

„Претседателот Ли Џе Мјунг и јас постигнавме одличен договор за двете земји на 30 јули 2025 година, кој повторно го потврдивме за време на мојата посета на Кореја на 29 октомври 2025 година. Зошто корејското законодавно собрание не го одобри?“, напиша Трамп, додавајќи дека зголемувањето на царините е директна последица на таа одлука.

Од кабинетот на јужнокорејскиот претседател соопштија дека досега немаат добиено официјално известување или детално образложение од американската Влада во врска со конкретниот опсег и времетраењето на мерката.

Трамп првично најави можност за воведување царини од 25 проценти уште претходно, но по преговорите во јули и октомври 2025 година беше договорена пониска стапка од 15%. Новата одлука претставува заострување на трговските односи меѓу двете земји, иако Јужна Кореја минатата година најави инвестиции од околу 350 милијарди долари во САД, планирани да се реализираат во наредните неколку години.

Јужна Кореја е еден од клучните трговски партнери на САД, со значителен извоз на автомобили (Киа, Хјундаи), полупроводници, електроника и други индустриски производи. Аналитичарите предупредуваат дека зголемувањето на царините може да има негативно влијание врз синџирите на снабдување, трошоците за производство, како и врз профитабилноста на компаниите, со можни последици и за финансиските пазари.

За банкарскиот и финансискиот сектор, ваквите трговски мерки отвораат прашања поврзани со кредитниот ризик, валутните движења, инфлациските притисоци и инвестициските стратегии, особено кај институциите изложени на глобалната автомобилска и технолошка индустрија.