Анализи
Компаниите во регионот сè почесто се финансираат преку обврзници – може ли трендот да заживее и во Македонија?
Српската компанија Kodar Energomontaža обезбеди 1,805 милијарди динари, односно околу 15,4 милиони евра, преку емисија на зелени корпоративни обврзници, уште еден пример дека компаниите во регионот бараат алтернативни извори на капитал покрај класичното банкарско кредитирање.
Компанијата понуди вкупно 586.000 обврзници со номинална вредност од 10.000 динари, односно емисија со максимална вредност од 5,86 милијарди динари или околу 50 милиони евра. На примарното тргување на Белградската берза на 24 август биле продадени 180.500 обврзници, со што биле прибрани 1,805 милијарди динари. Тоа претставува околу 31 отсто од максимално планираната емисија.
Иако не бил запишан целиот понуден износ, емисијата се смета за успешна, а собраните средства ќе бидат насочени кон зелени енергетски проекти – изградба на ветерниот парк „Јасиково“, како и соларен парк и батериски капацитет кај Димитровград. Обврзниците имаат фиксна годишна каматна стапка од 7 отсто и рок на достасување од пет години.
Но, позначајно од самата емисија е прашањето зошто сè повеќе компании го разгледуваат пазарот на капитал како дополнителен извор на финансирање.
Корпоративната обврзница ѝ овозможува на компанијата директно да позајми капитал од инвеститорите, наместо целиот финансиски товар да го врзе за една или неколку банки. На тој начин може да се диверзифицираат изворите на финансирање, да се обезбеди капитал со подолг рок и однапред познати услови, а кај зелените обврзници средствата се врзуваат и за конкретни еколошки или енергетски проекти.
Од друга страна, излегувањето на пазарот не значи автоматски поевтини пари. Компанијата мора да понуди принос што ќе биде доволно привлечен за инвеститорите, да ги исполни регулаторните барања и да обезбеди поголема транспарентност. Резултатот на Kodar, каде што биле продадени околу 31 отсто од планираните обврзници, истовремено покажува дека развојот на ваков пазар зависи и од тоа колку инвеститори се подготвени да преземат корпоративен ризик.
Во Србија емисијата на Kodar е дел од пошироки напори за развој на корпоративниот пазар на обврзници, вклучително и програма поддржана од Светска банка. Од Белградската берза оценија дека корпоративните обврзници постепено добиваат место меѓу изворите на долгорочно финансирање на домашните компании.
Слични сигнали во последниот период има и во Македонија.
На Македонската берза летово беа отворени две јавни понуди на корпоративни обврзници. Iute Credit Macedonia понуди 30.000 обврзници со номинална вредност од 100 евра, односно емисија од вкупно три милиони евра. Комисијата за хартии од вредност ја одобри емисијата со фиксна годишна каматна стапка од 8,5 отсто.
ТТК Банка, пак, во јули објави јавна понуда за четвртата емисија корпоративни обврзници, со 1.500 обврзници по номинална вредност од 1.000 евра, односно максимален износ од 1,5 милиони евра.
Во 2025 и 2026 година имаше и други емисии на должнички инструменти од македонски банки. УНИ Банка доби одобрение за емисија на перпетуални обврзници од пет милиони евра, а ПроКредит Банка во мај 2026 година доби одобрение за приватна емисија на перпетуална обврзница од исто така пет милиони евра.
Тоа сè уште не значи дека корпоративните обврзници во Македонија претставуваат вистинска конкуренција на банкарските кредити. Банкарскиот сектор останува доминантен извор на финансирање за компаниите, додека корпоративниот bond market е релативно мал.
Но, новите емисии покажуваат дека пазарот постепено добива поголемо значење.
За компаниите тоа значи можност да не зависат исклучиво од банкарски кредити, а за инвеститорите – дополнителен инструмент во кој може да го пласираат капиталот. Доколку бројот на издавачи и инвеститори продолжи да расте, корпоративните обврзници би можеле да станат многу поважен дел од финансирањето на компаниите и во Македонија.
Анализи
Најголемиот државен инвестициски фонд во светот планира да ги намали американските државни обврзници
Норвешкиот државен инвестициски фонд, вреден околу 2,3 билиони долари, предлага да ја намали изложеноста кон државни обврзници, при што најголемо намалување би имало кај американските државни обврзници. Целта е поголема диверзификација на ризикот и можност за повисоки приноси од други инвестиции.
Раководството на Norges Bank Investment Management предложило уделот на државните обврзници во обврзничкото портфолио да се намали од 70 на 50 отсто. Според фондот, тоа ниво би обезбедило доволна ликвидност во периоди на пазарни турбуленции, но истовремено би оставило повеќе простор за вложување во други средства.
Според предложеното ребалансирање, уделот на американските државни обврзници постепено би се намалил од 34,1 на 21,9 отсто, а уделот на обврзниците од еврозоната од 16,8 на 14,1 отсто. Истовремено, уделот на јапонските државни обврзници би се зголемил од 4,6 на 7,4 отсто.
Фондот планира да го зголеми и уделот на американски недржавен долг, вклучително и корпоративни обврзници, од 16,2 на 27,6 отсто. Во плановите се споменуваат и инвестиции во хартии од вредност обезбедени со хипотеки.
Промените доаѓаат во период кога американскиот пазар на државни обврзници е под притисок, а приносите на долгорочните обврзници достигнуваат највисоки нивоа во последната деценија поради загриженоста за фискалната состојба и растечкиот американски долг.
Норвешкиот фонд моментално поседува околу 1,65 билиони долари во акции и околу 592 милијарди долари во инструменти со фиксен принос. Тој поседува речиси 1,5 отсто од акциите на сите котирани компании во светот.
Фондот во последните квартали бележи рекордни добивки благодарение на инвестициите во американски и азиски технолошки компании и компании поврзани со развојот на вештачката интелигенција. Сепак, стрес-тест на фондот покажал дека посериозна корекција кај компаниите поврзани со вештачката интелигенција би можела да ја намали неговата вредност за околу 740 милијарди долари, односно 35 отсто.
Анализи
Златото продолжува да поскапува, но се појавуваат сигнали за можна краткорочна корекција
Цената на златото продолжува да бележи последователни добивки во најновото тргување, иако техничките показатели укажуваат дека благородниот метал влегол во зона на силна прекупеност, објави Economies.com.
Златото во моментов се соочува со отпор кај 50-периодниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), додека индикаторите за релативна сила почнуваат да испраќаат негативни сигнали.
Според анализата, ваквата состојба би можела да доведе до краткорочно прибирање профит од страна на инвеститорите и до благо повлекување на цената, со што би се намалиле нивоата на прекупеност.
Сепак, негативните технички сигнали сè уште не се одразиле значително врз движењето на цената. Тоа, според аналитичарите, покажува дека интересот за купување останува силен и дека златото сè уште има потенцијал да продолжи со растот на краток рок.
Во моментов, цената се обидува да собере нов позитивен моментум кој би можел да помогне во надминување на притисокот од подвижниот просек и да отвори простор за нови добивки.
Анализи
Голдман Сакс предупредува: Инвеститорите да очекуваат пониски приноси на берзите во следните 12 месеци
Инвеститорите треба да ги намалат очекувањата за приносите на берзите во следните 12 месеци, предупредува главниот глобален стратег за акции на Голдман Сакс, Питер Опенхајмер.
Во интервју за „Yahoo Finance“, Опенхајмер посочи дека индексот S&P 500, како и другите големи берзански пазари ширум светот, веќе оствариле исклучително силни приноси во изминатата година и од почетокот на 2026 година.
„Веќе имавме многу добри приноси зад нас. Оттука очекуваме пониски приноси“, изјави Опенхајмер.
Според неговите очекувања, во повеќето случаи приносите на акциите во следните 12 месеци би можеле да се движат во средниот до повисокиот едноцифрен процентуален опсег. Тоа би било значително помалку од растот забележан на повеќето пазари во изминатите 12 месеци, но и натаму би претставувало солиден резултат доколку продолжи економскиот раст.
S&P 500 од почетокот на 2026 година забележал раст од околу 12 проценти, што дополнително ги зголемува очекувањата дека темпото на раст во наредниот период би можело да биде поумерено.
Дополнителен притисок врз пазарите создава и растот на приносите на државните обврзници. Приносот на десетгодишните американски државни обврзници неодамна достигна највисоко ниво од 2023 година, додека приносот на 30-годишните обврзници се наоѓа во близина на највисоките нивоа во последните две децении.
Растот на приносите не е ограничен само на САД. Десетгодишните јапонски државни обврзници надминаа принос од 3 проценти за првпат од 1996 година, британските десетгодишни обврзници достигнаа највисоки нивоа од средината на 2007 година, додека германските обврзници се на нивоа последен пат забележани во 2011 година, за време на европската должничка криза.
Според аналитичарите, истовременото зголемување на приносите на обврзниците во повеќе големи економии може да претставува дополнителен ризик за берзанските пазари. Повисоките каматни стапки и приноси ја зголемуваат цената на задолжувањето и можат да го намалат интересот на инвеститорите за поризични средства како акциите.
Дополнителен фактор е и растот на цената на нафтата, која повторно се искачи над 90 долари за барел поради зголемените геополитички тензии поврзани со Иран и влијанието врз Ормутскиот теснец.
Повисоките енергетски трошоци веќе се пренесуваат врз пошироката економија преку поскап транспорт, земјоделско производство и индустриски суровини, што дополнително може да го засили инфлацискиот притисок.
„Повисоката цена на нафтата ги турка приносите нагоре, а повисоките приноси вршат притисок врз акциите“, оценува Том Есеј, основач на Sevens Report Research.
Поради комбинацијата од веќе силниот раст на берзите, повисоките приноси на обврзниците и растечките цени на енергенсите, Голдман Сакс очекува дека во следните 12 месеци инвеститорите ќе мора да се задоволат со поумерени приноси отколку во периодот што измина.
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка со промотивна камата од 4,9 отсто за Mastercard Platinum картичката
-
Кариерапред 2 месециСтопанска банка Скопје вработува трезорист, отворен оглас за апсолвенти и дипломирани економисти
-
Анализипред 2 месециДали Македонија ќе ги следи Унгарија, Полска и Литванија и ќе го укине вториот пензиски столб?
-
Продуктипред 2 месециНулта толеранција за измами: Владата усвои нова Стратегија за заштита на финансиските интереси на ЕУ во земјава до 2030 година
-
Банкипред 1 месецПремиум дебитната картичка на Стопанска банка овозможува пристап до над 1.800 аеродромски деловни зони
-
Кариерапред 2 месециАлта банка со активен оглас за стручен соработник во банкарска експозитура во Велес
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка ја почнува исплатата на јулските пензии на 31 јули
-
Бизниспред 2 месециНови цени на горивата: Дизелот поскап за 5,50 денари, бензините за 1,50 денари





