Анализи
Дали започна дедоларизацијата?
Како што економските последици од политиките на американскиот претседател Доналд Трамп стануваат сè поочигледни, кај носителите на одлуки ширум светот расте незадоволството. Тоа јасно се почувствува на пролетните состаноци на Меѓународен монетарен фонд и Светска банка во Вашингтон, каде британската министерка за финансии Рејчел Ривс остро ги критикуваше случувањата, оценувајќи ги како „лудост“.
Иако непосредните ефекти веќе се чувствуваат – раст на цените на горивата, инфлација на највисоко ниво во последните две години и ризик од зголемена невработеност – аналитичарите предупредуваат на подлабок и долгорочен проблем: можно губење на статусот на американскиот долар како главна светска резервна валута.
Историски гледано, ваквите промени се случуваат бавно. Британската фунта ја загуби доминацијата во корист на американскиот долар во период од околу две децении, почнувајќи од 1920-тите. Економисти како Бери Ајхенгрин посочуваат дека и римскиот денар ја губел својата вредност постепено, по неговата девалвација во антички Рим.
Клучниот фактор за секоја резервна валута е довербата. Дури и кога во 2011 година агенцијата Standard & Poor’s го намали кредитниот рејтинг на САД, наместо одлив на капитал, дојде до прилив – инвеститорите веруваа дека американската економија ќе ги исполни своите обврски.
Но, токму таа доверба денес е доведена во прашање. Поранешната директорка на УСАИД, Саманта Пауер, предупреди дека наглото укинување на агенцијата предизвикало сериозни хуманитарни последици и ја нарушило глобалната позиција на САД.
Дополнително, воените ангажмани и затегнатите односи со традиционалните сојузници како Канада и Данска го поткопуваат кредибилитетот на Вашингтон, што индиректно го слабее и доларот.
Економската придобивка од статусот на резервна валута – ѝ овозможува на државата да создава вредност со минимални трошоци. Губењето на таа предност би значело послаб економски раст за САД.
Прашањето што се отвора е: која валута би можела да го замени доларот? Кинескиот ренминби се наметнува како најсериозен кандидат. Неговата позиција се зајакна кога беше вклучен во кошничката на специјалните права на влечење на Меѓународен монетарен фонд, но сè уште постојат сомнежи околу неговата стабилност и транспарентност.
Економистот Ќјао Лиу укажува дека кинескиот систем комбинира авторитарна политика со флексибилни институционални практики, што не секогаш создава доверба кај меѓународните инвеститори. Иако претседателот Си Џинпинг отворено повикува на интернационализација на ренминбито, контролата на капиталот останува сериозна пречка.
Интересно, критики за американската политика пристигнаа и од неочекуван извор – британскиот крал Чарлс Трети, кој во обраќање до Конгресот предупреди дека САД ризикуваат да го поткопаат сопствениот глобален статус.
Сепак, постојат и сигнали за свесност во самата Америка. Аплаузите од двете партии за говорот на Чарлс укажуваат дека дел од политичарите веќе ја согледуваат сериозноста на ситуацијата.
Ако актуелните политики продолжат, 2026 година би можела да остане запаметена како почеток на процесот на дедоларизација на светската економија.
Извор: Банкар.ме
Анализи
Цените на нафтата пораснаа по одложувањето на разговорите меѓу САД и Иран
Цените на нафтата денеска забележаа раст откако беше соопштено дека се одложени разговорите меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, кои требаше да се одржат во швајцарското планинско одморалиште Бургеншток.
Според податоците на „Трејдинг економикс“, цената на американската сурова нафта WTI достигна 77,3 долари за барел, додека северноморската нафта Брент се тргува по цена од 80,1 долари за барел.
Во меѓувреме, цената на природниот гас на европската берза TTF изнесува околу 41,5 евра за мегават-час, односно 427,45 евра за 1.000 кубни метри.
Пазарите внимателно ги следат случувањата поврзани со односите меѓу САД и Иран, бидејќи евентуалните промени во геополитичката ситуација можат директно да влијаат врз глобалното снабдување и цените на енергенсите.
Анализи
Вкупните депозити пораснаа за 8,6%, кредитите за 13,4% во мај
Банкарскиот сектор продолжува со стабилен раст и кај штедењето и кај кредитирањето, покажуваат најновите податоци на Народната банка за мај 2026 година.
Според објавените податоци, паричната маса (М3) во мај е зголемена за 0,8 проценти во однос на претходниот месец, додека на годишно ниво е регистриран раст од 8,6 проценти. Најголем придонес за ова зголемување имаат готовите пари во оптек, депозитните средства и долгорочните депозити.
Вкупните депозити во банкарскиот систем се зголемени за 0,8 проценти на месечно ниво, пред сè поради повисоките депозити на корпоративниот сектор. Во споредба со истиот период лани, депозитите бележат раст од 8,6 проценти, при што најголем придонес имаат домаќинствата.
Истовремено, кредитната активност останува силна. Вкупните кредити во мај се повисоки за 1,2 проценти во однос на април, а на годишна основа растот достигнува 13,4 проценти. Пораст е забележан и кај кредитите одобрени на компаниите и кај оние наменети за граѓаните.
Кај компаниите, депозитите се зголемени за 2,5 проценти на месечно ниво и за 5,8 проценти на годишно ниво. Кредитите на корпоративниот сектор, пак, бележат раст од 0,9 проценти во однос на претходниот месец и 15 проценти во споредба со мај минатата година.
Депозитите на домаќинствата во текот на мај останале речиси непроменети, но на годишно ниво се повисоки за 9,7 проценти. Во истиот период, кредитите на населението пораснале за 1,3 проценти на месечно ниво и за 12 проценти во споредба со лани.
Најизразен раст и понатаму има кај станбените кредити, кои се зголемени за 1,4 проценти на месечно и за 16,3 проценти на годишно ниво. Потрошувачките кредити бележат раст од 1,1 процент во однос на април и 11,2 проценти во споредба со мај минатата година.
Позитивни движења се забележани и кај автомобилските кредити, додека кредитирањето преку кредитни картички покажува благ месечен раст, иако останува под нивото од истиот период лани.
Податоците на Народната банка укажуваат дека и граѓаните и компаниите продолжуваат активно да ги користат банкарските производи, а кредитната активност останува значаен фактор за одржување на економските текови.
Анализи
Златото ја достигна целната цена и го продолжи падот под 4.200 долари
Цената на златото продолжи да слабее во текот на вчерашното тргување, пробивајќи го нивото на поддршка од 4.200 долари, кое аналитичарите го посочуваа како последна проектирана цел на надолниот тренд.
Според анализата на Economies.com, ваквото движење ја потврдува доминацијата на продавачите на пазарот и укажува дека краткорочниот мечкин тренд останува на сила.
Дополнителен притисок врз цената создава и фактот што златото се движи под 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што ги намалува шансите за посериозно закрепнување во блиска иднина.
Техничките индикатори и понатаму сигнализираат негативен моментум, иако пазарот веќе се наоѓа во зона на препродаденост. Аналитичарите оценуваат дека тоа ја одразува силата на тековниот пад, додека движењето на цената долж опаѓачката тренд-линија остава простор за дополнителни загуби во наредниот период.
Пазарните учесници сега внимателно ќе следат дали ќе се појават нови фактори што би можеле да го запрат падот или да поттикнат корекција на цената на благородниот метал.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


