Анализи
Дали започна дедоларизацијата?
Како што економските последици од политиките на американскиот претседател Доналд Трамп стануваат сè поочигледни, кај носителите на одлуки ширум светот расте незадоволството. Тоа јасно се почувствува на пролетните состаноци на Меѓународен монетарен фонд и Светска банка во Вашингтон, каде британската министерка за финансии Рејчел Ривс остро ги критикуваше случувањата, оценувајќи ги како „лудост“.
Иако непосредните ефекти веќе се чувствуваат – раст на цените на горивата, инфлација на највисоко ниво во последните две години и ризик од зголемена невработеност – аналитичарите предупредуваат на подлабок и долгорочен проблем: можно губење на статусот на американскиот долар како главна светска резервна валута.
Историски гледано, ваквите промени се случуваат бавно. Британската фунта ја загуби доминацијата во корист на американскиот долар во период од околу две децении, почнувајќи од 1920-тите. Економисти како Бери Ајхенгрин посочуваат дека и римскиот денар ја губел својата вредност постепено, по неговата девалвација во антички Рим.
Клучниот фактор за секоја резервна валута е довербата. Дури и кога во 2011 година агенцијата Standard & Poor’s го намали кредитниот рејтинг на САД, наместо одлив на капитал, дојде до прилив – инвеститорите веруваа дека американската економија ќе ги исполни своите обврски.
Но, токму таа доверба денес е доведена во прашање. Поранешната директорка на УСАИД, Саманта Пауер, предупреди дека наглото укинување на агенцијата предизвикало сериозни хуманитарни последици и ја нарушило глобалната позиција на САД.
Дополнително, воените ангажмани и затегнатите односи со традиционалните сојузници како Канада и Данска го поткопуваат кредибилитетот на Вашингтон, што индиректно го слабее и доларот.
Економската придобивка од статусот на резервна валута – ѝ овозможува на државата да создава вредност со минимални трошоци. Губењето на таа предност би значело послаб економски раст за САД.
Прашањето што се отвора е: која валута би можела да го замени доларот? Кинескиот ренминби се наметнува како најсериозен кандидат. Неговата позиција се зајакна кога беше вклучен во кошничката на специјалните права на влечење на Меѓународен монетарен фонд, но сè уште постојат сомнежи околу неговата стабилност и транспарентност.
Економистот Ќјао Лиу укажува дека кинескиот систем комбинира авторитарна политика со флексибилни институционални практики, што не секогаш создава доверба кај меѓународните инвеститори. Иако претседателот Си Џинпинг отворено повикува на интернационализација на ренминбито, контролата на капиталот останува сериозна пречка.
Интересно, критики за американската политика пристигнаа и од неочекуван извор – британскиот крал Чарлс Трети, кој во обраќање до Конгресот предупреди дека САД ризикуваат да го поткопаат сопствениот глобален статус.
Сепак, постојат и сигнали за свесност во самата Америка. Аплаузите од двете партии за говорот на Чарлс укажуваат дека дел од политичарите веќе ја согледуваат сериозноста на ситуацијата.
Ако актуелните политики продолжат, 2026 година би можела да остане запаметена како почеток на процесот на дедоларизација на светската економија.
Извор: Банкар.ме
Анализи
„Форбс“ ја објави листата на најмлади милијардери: Европа доминира со наследени семејни богатства
Американскиот магазин Forbes ја објави листата на најмлади милијардери во светот за 2026 година, а меѓу нив доминираат наследници на големи семејни империи од Европа, особено од Германија и Италија.
Според анализата базирана на податоци на „Форбс“ и визуелизација на Џули Писли за Visual Capitalist, најголем дел од милијардерите помлади од 30 години не се основачи на стартапи, туку наследници на богатства стекнати низ генерации.
На врвот на листата се браќата Клементе и Лука Дел Векио, наследници на италијанскиот гигант Essilor Luxottica, со проценето богатство од по 6,8 милијарди долари. Веднаш зад нив се членовите на германското семејство фон Баумбах, поврзани со фармацевтската компанија Boehringer Ingelheim, секој со богатство од околу 6,6 милијарди долари.
Меѓу најмладите милијардери се и:
- Кевин Давид Леман од Германија, наследник на синџирот дрогерии dm-drogerie markt, со 4,9 милијарди долари.
- Александра Андресен од Норвешка, наследничка на инвестициската компанија Ferd, со богатство од 2,5 милијарди долари.
- Реми Дасо од Франција, наследник на Dassault Aviation, со 2,4 милијарди долари.
Од друга страна, само мал број млади милијардери успеале самостојно да изградат богатство, најчесто преку технолошки компании и вештачка интелигенција.
Меѓу нив е 29-годишниот Александер Ванг, основач на AI-компанијата Scale AI, со богатство од 3,2 милијарди долари. На листата се и тројцата 22-годишни коосновачи на Mercor – Адарш Хиремат, Брендан Фуди и Сурја Мидха – секој со проценети 2,2 милијарди долари.
„Форбс“ наведува дека наследеното богатство убедливо доминира меѓу најмладите милијардери, што покажува дека статусот милијардер сè повеќе се поврзува со долгорочно семејно сопствеништво и акумулација на капитал низ генерации, а сè помалку исклучиво со претприемништво и стартап-култура.
Анализата покажува и силно европско присуство на листата. Германија и Италија имаат најголем број млади милијардери, што е резултат на влијанието на повеќегенерациските индустриски и бизнис династии во Европа.
За разлика од Европа, во САД милијардерската сцена многу повеќе е обликувана од технолошки компании основани од претприемачи, каде богатството често се создава во рамки на една генерација.
Анализи
Романија со највисока инфлација во Европа, Северна Македонија меѓу првите 10
Инфлацијата во Европа постепено се намалува во однос на рекордните нивоа од претходните години, но растот на цените и натаму останува висок во голем дел од европските држави.
Според најновите податоци за 2026 година, објавени од Евростат и Парламентот на Обединетото Кралство, Романија има највисока годишна инфлација во Европа од 9 проценти.
На второто место е Косово со 6,5 проценти, додека Бугарија е трета со 6,2 проценти. Меѓу земјите со највисока инфлација се и Хрватска, Луксембург, Исланд, Литванија и Северна Македонија, која бележи стапка од 4,9 проценти.
Во првите 15 земји според инфлацијата се и Грција, Грузија, Белгија, Словачка, Ирска, Норвешка и Шпанија.
Анализата покажува дека најсилните ценовни притисоци и натаму се присутни во Југоисточна Европа. Во Романија, покрај растот на цените на храната и горивата, инфлацијата дополнително е поттикната и од поскапувањето на кириите.
Во Бугарија, инфлацијата стана чувствително политичко прашање по воведувањето на еврото во јануари 2026 година, бидејќи дел од граѓаните стравуваа дека влезот во еврозоната ќе предизвика дополнителен раст на цените.
Од друга страна, само неколку европски земји успеваат да ја задржат инфлацијата блиску до целта од 2 проценти. Меѓу нив се Чешка и Шведска со 1,5 проценти, Данска со еден процент и Швајцарија со само 0,6 проценти инфлација.
Интересно е што ниту една од овие држави не го користи еврото како национална валута.
Швајцарија во моментов има една од најниските стапки на инфлација во светот, а земјата успеала да избегне и дефлација, односно негативна инфлација.
Во меѓувреме, најголемите европски економии и натаму се соочуваат со инфлација над таргетот на централните банки. Франција има инфлација од 2,5 проценти, Германија 2,9 проценти, а Обединетото Кралство 3,3 проценти.
Економистите оценуваат дека растот на цените на енергенсите, поврзан со геополитичките конфликти како војните во Иран и Украина, и натаму врши силен притисок врз трошоците за живот низ Европа.
Анализи
Цената на златото покажува нови негативни сигнали
Цената на златото бележи ограничен и претпазлив раст во текот на последното внатредневно тргување, додека краткорочниот корективен надолен тренд и натаму доминира на пазарот.
Негативниот притисок останува присутен бидејќи цената се движи под ЕМА50, што продолжува да ги ограничува шансите за посилно закрепнување и ја поддржува актуелната негативна перспектива.
Во меѓувреме, индикаторите за релативна сила почнаа да испраќаат нови негативни сигнали, откако достигнаа нивоа на прекумерна купеност во однос на движењето на цената.
Тоа доведе до формирање на негативна дивергенција, што дополнително го засилува продажниот притисок и ја зголемува веројатноста златото повторно да го продолжи падот во блиска иднина.
-
Кариерапред 2 месециАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Интервјуапред 2 месециИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка го продолжи промотивниот период до 30 јуни 2026 година за најповолниот потрошувачки кредит на македонскиот пазар
-
Останатопред 1 месецУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Анализипред 2 месециРеалната нето плата во Северна Македонија порасна за 4,9% во јануари
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Шпаркасе Банка АД Скопје: Отворена позиција за работа со мали и средни претпријатија



