Анализи
Страв од стагфлација во еврозоната: Довербата најниска од 2020 година
Стравот од сценарио што економистите го нарекуваат стагфлација повторно се засилува во еврозоната. Најновите податоци укажуваат на влошување на економскиот амбиент – во април е забележан силен пад на економската доверба, додека растот на цените на енергенсите и геополитичката неизвесност по конфликтите во Иран дополнително ги оптоваруваат и граѓаните и компаниите.
Индексот на економско расположение падна на 93 поени, од 96,2 во март, што е најниско ниво од ноември 2020 година. Падот на довербата е присутен кај потрошувачите, претпријатијата и инвеститорите, што јасно укажува на сè поизразен ризик од забавување на европската економија.
Европа повторно се соочува со притисок од раст на цените на енергијата. Само пред неколку месеци се очекуваше смирување на инфлацијата и постепено олабавување на монетарната политика од страна на Европската централна банка. Сепак, новиот енергетски шок целосно ги менува очекувањата.
Растот на цените на нафтата и гасот не влијае само врз трошоците на домаќинствата, туку директно ги зголемува и цените на производството, транспортот и финансирањето низ целата економија. Така, енергетскиот проблем брзо се прелева во вкупната економија.
Европската комисија предупредува дека во април паднале и индексот на економски сентимент и индексот на очекувања за вработување, при што двата показатели се значително под долгорочниот просек од 100 поени. Тоа значи дека компаниите стануваат повнимателни кога станува збор за вработување, инвестиции и планови за раст.
Уште поголема причина за загриженост не е самиот пад на довербата, туку причините што стојат зад него. Инфлациските очекувања кај потрошувачите значително пораснале. Во април достигнале 49,1 поени, во споредба со 43,5 во претходниот месец, што е највисоко ниво од пролетта 2022 година, кога Европа беше под силно влијание на последиците од Ратот во Украина.
Тоа претставува сериозен предизвик за Европската централна банка, бидејќи инфлацијата не е само прашање на тековните цени, туку и на очекувањата на граѓаните за идното движење на цените. Кога луѓето веруваат дека инфлацијата ќе трае подолго, го менуваат своето однесување – трошат повнимателно, ги одложуваат поголемите купувања, вршат притисок врз растот на платите, а компаниите полесно ги зголемуваат цените. Токму тогаш инфлацијата станува поотпорна и потешко се става под контрола.
Според посебна анкета на Европската централна банка, очекувањата на потрошувачите за инфлација во наредните 12 месеци пораснале во март на 4%, додека еден месец претходно изнесувале 2,5%, што претставува нагол скок за краток период.
Во вакви услови, ризикот од стагфлација во еврозоната повторно станува реален. Проблемот за централната банка има две страни. Од една страна, економијата очигледно забавува – послабата доверба, повнимателното кредитирање и падот на активноста укажуваат на можност за дополнително слабеење на растот во текот на годината. Од друга страна, растот на инфлациските очекувања го ограничува просторот за поагресивно намалување на каматните стапки.
Европската централна банка повторно се наоѓа меѓу две неповолни опции – забавување на економијата и инфлација која не попушта доволно брзо. Сè повеќе индикатори го отвораат прашањето дали еврозоната влегува во фаза што потсетува на стагфлација, односно комбинација на слаб раст и упорна инфлација.
Во пракса, тоа значи можност за период во кој економскиот раст слабее, додека инфлациските очекувања истовремено се зголемуваат. Таквото сценарио е особено проблематично, бидејќи монетарната политика тогаш губи дел од својата ефикасност. Ако централната банка агресивно ги намали каматните стапки, постои ризик од нов инфлациски бран. Ако го задржи рестриктивниот пристап, дополнително ја притиска економијата.
Априлските податоци на Европската комисија укажуваат дека проблемот во еврозоната не е само краткорочен. Истовремено се појавуваат повеќе негативни фактори: раст на цените на енергијата, повнимателни потрошувачи, послаби очекувања кај компаниите и инфлација која побавно се става под контрола.
Ваквата комбинација и претходно ја забавувала европската економија, но разликата е што овојпат пазарите немаат исто ниво на сигурност дека монетарната политика брзо ќе го реши проблемот.
Затоа, најновите податоци може да имаат поголемо значење отколку што изгледа на прв поглед. Бидејќи економските забавувања ретко доаѓаат ненадејно – најчесто им претходи токму губењето на довербата.
Извор: Bankar.me
Анализи
Златото го задржа растот и го надмина техничкиот притисок
Цената на златото продолжи да расте во текот на тргувањето, потпирајќи се на стабилноста на клучното психолошко ниво од 4.000 долари, кое обезбеди силна поддршка и помогна да се врати позитивниот моментум.
Растот беше поддржан и од позитивните сигнали кај индексите на релативна сила, што дополнително ги зајакна очекувањата дека нагорниот тренд може да продолжи.
Златото воедно успеа да го надмине надолниот притисок од 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, што се смета за позитивен технички сигнал.
Според анализата, можноста за дополнителен раст во блиска иднина ќе се зголеми доколку цената ги пробие блиските нивоа на отпор и позитивниот моментум остане присутен на пазарот.
Анализи
Екстремните горештини стануваат сè поскап економски проблем за Европа
Сè почестите топлотни бранови и шумски пожари во Европа веќе не претставуваат само климатски, туку и сериозен економски предизвик, кој ги зголемува трошоците за здравство, ладење, транспорт, земјоделство и итни интервенции.
Големи пожари во изминатиот период зафатија делови од Франција и Шпанија, при што изгореа околу 300.000 хектари, а стотици илјади луѓе беа принудени да ги напуштат своите домови. Според Светската метеоролошка организација, Европа се соочува со зголемен ризик од поголеми пожари и со сè подолга сезона на пожари.
Западна Европа годинава го регистрирала најтоплиот јуни досега, додека регионот веќе се соочува со трет топлотен бран во период од шест недели.
Економистите предупредуваат дека високите температури ја намалуваат продуктивноста, ги нарушуваат синџирите на снабдување, го погодуваат туризмот и придонесуваат за раст на цените на храната.
Според заедничка анализа на Универзитетот во Манхајм и Европската централна банка, топлотните бранови, сушите и поплавите во текот на летото 2025 година ја чинеле европската економија околу 0,3 отсто од нејзиното производство. До 2029 година, вкупната штета би можела да достигне 0,8 отсто.
Земјоделските производи, меѓу кои какаото, кафето и пченицата, се меѓу најизложените на климатските промени, бидејќи високите температури и нестабилното време можат да ги намалат приносите и дополнително да ги зголемат цените.
Пожарите создаваат и голем притисок врз државните буџети, кои мора да обезбедат средства за евакуации, противпожарни операции и обнова на уништената инфраструктура.
Податоците покажуваат и значително зголемување на осигурителните штети. Осигурителните компании во периодот од 2010 до 2019 година исплатиле 56,3 милијарди долари за штети од пожари, што е повеќе од шестпати над исплатите во претходната деценија.
Најпогодени се енергетскиот сектор, недвижностите, градежништвото, земјоделството и транспортот.
Експертите посочуваат дека климатските промени не се единствената причина за пожарите. Напуштањето на земјоделското земјиште и недоволното управување со пределите во јужна Европа довеле до создавање густа и лесно запалива вегетација, која во услови на суша и екстремни температури дополнително го зголемува ризикот.
Според економистите, Европа ќе мора значително да инвестира во приспособување на инфраструктурата и во мерки за намалување на климатските ризици, бидејќи екстремните лета сè повеќе се претвораат во траен макроекономски проблем.
Анализи
Дау Џонс потона за 1.000 поени: Историјата открива што обично следува
Индексот Дау Џонс во средата забележа силен пад од повеќе од 1.000 поени, откако американската централна банка одлучи да ги задржи каматните стапки непроменети, додека цената на американската нафта се приближи до 85 долари за барел.
Дау Џонс го заврши тргувањето на ниво од 51.594,14 поени, што претставува пад од 1.153,18 поени или 2,19 отсто.
Во изминатите пет години, индексот уште девет пати забележал дневен пад поголем од 1.000 поени. Историските податоци покажуваат дека по ваквите загуби пазарот најчесто останува под притисок во наредните неколку дена, но потоа следува закрепнување.
Еден ден по голем пад, Дау Џонс во просек останува речиси непроменет, додека по една недела бележи просечна загуба од 1,14 отсто. Сепак, по еден месец индексот вообичаено остварува раст од речиси два отсто, а по три месеци просечната добивка достигнува 9,1 отсто.
Три од деветте претходни падови се случија во април 2025 година, по најавата на американскиот претседател Доналд Трамп за воведување широки царини кон голем број земји. Пазарите подоцна закрепнаа откако беше објавена 90-дневна пауза на дел од царинските мерки.
Четири големи падови беа регистрирани во 2022 година, во период на висока инфлација и агресивно зголемување на каматните стапки од страна на Федералните резерви. Инвеститорите тогаш стравуваа дека поскапото задолжување може да предизвика економско забавување или рецесија.
Останатите два падови се случија во август и декември 2024 година. Првиот беше предизвикан од загриженоста за американскиот пазар на труд и силниот пад на јапонската берза, а вториот следуваше откако ФЕД најави повнимателен пристап кон намалувањето на каматните стапки.
Сегашната загриженост на инвеститорите е поврзана со одлуката на ФЕД да ја задржи основната каматна стапка во распон од 3,5 до 3,75 отсто, и покрај инфлацијата која сè уште е над целното ниво.
Дополнителен притисок врз пазарите предизвика и растот на цените на нафтата, во услови на зголемени тензии меѓу САД и Иран. Тројца членови на Федералните резерви гласале за зголемување на каматните стапки, што ги засили очекувањата дека можно е дополнително монетарно затегнување.
Историските движења покажуваат дека последиците од ваков силен еднодневен пад може да се чувствуваат и во наредните денови, но на подолг рок Дау Џонс најчесто успевал да ги надомести загубите.
Извор: CNBC
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Нина Ангеловска Станков: Во политиката аргументот не е крај на разговорот – туку негов почеток
-
Интервјуапред 2 месеци„Ништо случајно“: Нина Ангеловска за бизнисот, животните лекции и патот кој ја обликувал нејзината кариера
-
Интервјуапред 2 месециФиломена Пљакоска Аспровска во FinSight: Дали мобилниот телефон ќе стане нашиот единствен паричник?
-
Банкипред 2 месециНа музиката ѝ е место и меѓу банкарските шалтери – Young Dadi со ексклузивен popup настап за клиентите на Халкбанк
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата: Бензините поевтинија, дизелот поскапе
-
Интервјуапред 1 месецДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Берзапред 2 месециРКЕ донесе одлука: Дизелот поевтинува за 6,5 денари по литар, најголем пад на цената во последните месеци
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Банка вработува банкарски советник во Штип, рокот за пријавување е 10 јуни



