Connect with us

НБРМ

Позначајни движења кај каматните стапки на банките и штедилниците

Објавено

на

Централна Банка

Просечната каматна стапка на вкупните кредити во мај 2018 година бележи месечно намалување од 0,04 п.п. и изнесува 5,61%, додека просечната каматна стапка на вкупните депозити се задржа на нивото од претходниот месец и изнесува 1,46%.

Просечната каматна стапка на новоодобрените2 кредити во мај оствари минимален месечен пад од 0,01 п.п. и се сведе на 4,93%, додека просечната каматна стапка на новопримените депозити се зголеми за 0,33 п.п. и изнесува 1,43%.

Во мај, каматната стапка на вкупните кредити одобрени на корпоративниот сектор бележи месечно намалување од 0,05 процентни поени. Месечното надолно поместување кај оваа категорија е резултат на намалувањето кај сите нејзини компоненти: каматните стапки на денарските кредити со и без валутна клаузула и на каматната стапка на кредитите во странска валута. Споредено на годишна основа, оваа каматна стапка забележа намалување од 0,59 процентни поени. Каматната стапка на новоодобрените кредити на корпоративниот сектор во текот на мај, споредено на месечна основа, се зголеми за 0,08 процентни поени и изнесува 4,59%.

Во споредба со минатиот месец, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата во мај е намалена за 0,04 процентни поени и изнесува 6,29%.  Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата во мај изнесува 5,57%, при евидентирано месечно намалување од 0,02 процентни поени.

Просечната каматна стапка на вкупните депозити од домаќинствата во мај, како и во април се задржа на нивото од 1,43%. Каматната стапка на вкупните депозити на домаќинствата е пониска за 0,09 процентни поени, во споредба со истиот месец од минатата година. Во мај, просечната каматна стапка на новопримените депозити од домаќинствата изнесува 1,48%, што претставува месечно зголемување од 0,02 процентни поени. Споредено на годишна основа, оваа каматна стапка е пониска за 0,13 процентни поени.

НБРМ

Одржана редовната седница на Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ

Објавено

на

На 10 јули 2018 година се одржа редовната седница на Комитетот за оперативна монетарна политика на НБРМ, на која беа разгледани состојбите во домашната економија, движењата на меѓународните и на домашните финансиски пазари и показателите за домашната економија во контекст на поставеноста на монетарната политика.

На седницата беше заклучено дека монетарна поставеност е соодветна на постојните економски и финансиски услови, при што каматната стапка на благајничките записи се задржа на нивото од 3,00%, а понудата на благајнички записи остана на нивото од 25.000 милиони денари. Истовремено беа потврдени досегашните констатации за здрави економски основи и стабилни очекувања на економските субјекти, видливи преку поволните движења на девизниот пазар и растот на депозитната база на банките.

Според последните расположливи податоци, на седницата беше констатирано дека најголем дел од показателите, клучни за монетарната политика, се во рамки на очекувањата. Извесни отстапувања се забележуваат во делот на економската активност, каде што првичните податоци за БДП во првиот квартал на 2018 година упатуваат на минимален раст, што е под проектираното движење, како одраз на послабиот раст на приватната потрошувачка и поголемиот пад на инвестициите. Ваквите отстапувања создаваат и надолни ризици за проектираниот раст за целата 2018 година од 3,2%. Расположливите податоци за вториот квартал не се многубројни и воедно се дивергентни, но главно упатуваат на нешто поповолна состојба во економијата во споредба со првиот квартал. На ваква констатација упатува прометот во трговијата, чијшто раст е нешто посилен во однос на првиот квартал, значителното забавување на падот на вредноста на извршените градежни работи, како и подобрувањето на показателот за економската доверба.

Во однос на движењето на стапката на инфлација, според податоците за јуни, просечната годишна стапка на инфлација во првата половина од годината изнесува 1,5%, при што и натаму се движи под нивото од априлската проекција. Во услови на пониски остварувања од проектираното и истовремено нагорна ревизија на очекувањата за увозните цени, засега се оценува дека ризиците околу проекцијата на инфлацијата за 2018 година од 2% се урамнотежени. Секако, неизвесноста околу проектираното движење на светските цени на примарните производи и понатаму останува главен ризик околу проекцијата на инфлацијата.

Податоците за девизните резерви за второто тримесечје на 2018 година укажуваат на раст во однос на крајот на првиот квартал, при поволни движења на девизниот пазар и нето-откуп на девизи од страна на НБРМ. Показателите за нивната адекватност покажуваат дека тие и понатаму се наоѓаат во сигурна зона. Остварувањата кај надворешнотрговската размена за април и мај упатуваат на можност за нешто понизок трговски дефицит од очекуваниот за второто тримесечје на 2018 година. На менувачкиот пазар, заклучно со втората декада на јуни, остварени се повисоки нето-приливи од приватните трансфери во споредба со очекувањата за вториот квартал.

Во однос на движењата во монетарниот сектор, првичните податоци за јуни покажуваат натамошно месечно зголемување и на депозитите и на кредитната активност. Месечното зголемување на вкупните депозити во најголем дел е резултат на повисоките депозити на претпријатијата, при позитивен, но релативно помал придонес на депозитите на домаќинствата. Во однос на кредитниот пазар, зголемената кредитна активност во јуни речиси подеднакво произлегува од кредитите одобрени на домаќинствата и на претпријатијата. Депозитните и кредитните текови во периодот април – јуни се повисоки од проектираните за второто тримесечје на 2018 година, упатувајќи на натфрлање на проекцијата за овој период.

Во периодот помеѓу двете месечни седници на Комитетот, денарските ликвидни средства на банките продолжија да се зголемуваат, што главно беше одраз на интервенциите на Народната  банка за откуп на вишокот девизи на банките. Имено, на девизниот пазар, движењата беа поволни и се карактеризираа со континуирно повисока понуда на девизи, и покрај зголемената побарувачка на девизи заради исплатата на дивиденди и раздолжувањето на банкарскиот сектор кон странство. Продолжувањето на позитивните трендови на девизниот пазар и во овој период беше поддржано од зголемената понуда на девизи од корпоративниот сектор, а во иста насока влијаеше и солидната понуда на менувачкиот пазар. Ваквите движења овозможија натамошен раст на високата девизна ликвидност на банките, а дел од пазарниот вишок на девизи беше насочен и кон НБРМ, којашто во јуни откупи 20 милиони евра од банките поддржувачи. Поволните движења на девизниот пазар продолжуваат и на почетокот на јули, поради што Народна банка дополнително откупи девизи од банките поддржувачи, а збирниот откуп од почетокот на годината достигна 88,5 милиони евра,  што е највисок износ од 2007 година наваму.

Во анализираниот период, зголемувањето на ликвидните денарски средства во банкарскиот систем влијаеше за намалена потреба на банките за задолжување на пазарите на пари, каде што каматните стапки остана релативно стабилни. Воедно, по задоволувањето на ниската пазарна побарувачка, банките продолжија да го пласираат вишокот парични средства најмногу во расположливите депозити кај НБРМ.

Во текот на минатиот месец, на меѓународните финансиски пазари беше забележана одбивност кон преземање ризик во периодите на засилување на глобалните трговски тензии и на политички ризици во еврозоната. Во такви услови, се зголеми побарувачката на безбедни валути, a САД-доларот зајакна во однос на останатите валути. Во согласност со очекувањата, централната банка на САД (ФЕД) го зголеми целното ниво за распонот на каматните стапки, вторпат во 2018 година, при што тековно се предвидуваат вкупно четири зголемувања за целата година. Во такви услови, приносите на државните обврзници во САД умерено се зголемија на краткиот сегмент од кривата на принос. Од друга страна, приносите на финансиските инструменти во еврозоната се движеа во спротивна насока, при искажан став на Европската централна банка (ЕЦБ) за бавно и постeпено нормализирање на поставеноста на монетарната политика. Имено, на состанокот на ЕЦБ беше најавено дека откупот на хартии од вредност во рамки на програмата за квантитативно олеснување се предвидува да заврши до крајот на годината, додека во однос на каматните стапки на монeтарните инструменти беше посочено дека тие ќе останат на тековните ниски и негативни нивoа најмалку до летото 2019 година.

Сумирано, на седницата беше заклучено дека последните макроекономски показатели и оцени кај одредени сегменти упатуваат на извесни отстапувања  во однос на проектираната динамика, но кои засега не предизвикуваат поголеми промени во согледувањата за амбиентот во кој се спроведува монетарната политика.

НБРМ и во следниот период внимателно ќе ги следи случувањата во домашната економија и особено во надворешното окружување, каде што растечкиот трговски протекционизам ги зголемува неповолните ризици. Како и досега, во зависност од условите и оценетите ризици, доколку е потребно, НБРМ ќе преземе соодветни мерки за успешно остварување на монетарните цели.

Продолжи со читање

НБРМ

Ангеловска – Бежоска: Вториот квартал со позитивни сигнали за економска активност

Објавено

на

Во втората половина од годината може да се очекуват повисоки стапки на раст што би ги надополниле отстапувањата од почетокот на годината, но клучно за тоа, според гувернерот на Народната банка на Република Македонија Анита Ангеловска-Бежоска, ќе биде дали активностите на поголемите инфраструктурни проекти ќе забрзаат и добијат на интензитет.

– Податоците за првото тримесечје покажуваат стагнација на економијата и понатамошен пад на инвестициите и овие остварувања се послаби од нашите оцени, што создава надолен ризик околу проектираниот раст за оваа година. Но, она што е исто така важно е што оваа слаба активност не е дисперзирана, туку концентрирана во градежништвото, односно инвестииците. Оттаму, сметам дека клучно ќе биде дали активностите на поголемите инфраструктурни проекти ќе забрзаат и добијат на интензитет. Доколку тоа се случи, не е исклучено во втората половина од годината да имаме и повисоки стапки на раст, со што дел од ова надолно отстапување на почетокот на годината би се надоместило, истакнува гувернерката во интервју за МИА.

Додава дека проектираниот раст на НБРМ во рамки на априлските проекции е 3,2 проценти за оваа година што се базира врз неколку клучни претпоставки – релативно поволно надворешно окружување, односно натамошно закрепување на странската побарувачка со позитивен импулс врз извозот, стабилен домашен политички амбиент, натамошен прилив на странски инвестиции, поголема искористеност на постојните странски капацитети, и особено важно, повторно отпочнување и засилување на циклусот на јавни инфраструктурни инвестиции.

Појаснува дека редовно ги следат сите висофреквентни показатели за економската активност и дека дел од нив даваат попозитивни сигнали за вториот квартал.

– На пример, падот на извршените градежни работи значително забави, прометот во трговијата бележи позабрзан раст, трговскиот дефицит се стесни, а поповолни поместувања се забележуваат и кај индикаторот за економскиот сентимент на Европската комисија. Сепак, бројот на расположливи индикатори, во овој момент е ограничен за да се направи посеопфатна процена за економската активност во вториот квратал од оваа година, вели гувернерката.

Во интервјуто истакнува дека нема промена на тековниот режим на девизниот курс и дека тој е адекватен и соодветствува со основните карактеристики на македонската економија.

– Ние сме мала и отворена економија, со висок степен на трговска и финансиска интеграција со ЕУ, висок степен на евроизација и брз пренос на промените на курсот врз домашните цени. Оттаму, стратегијата на стабилен девизен курс е оценета како оптимална стратегија, што може успешно да ја испорача ценовната стабилност, како основна монетарна цел, што, пак, е предуслов за економски раст и повисоко ниво на доход во економијата, потенцира Ангеловска-Бежоска.

Додава дека во повеќе наврати се покажало дека задржаната стабилност на девизниот курс била клучна за брзо стабилизирање на очекувањата на домашните субјекти, но и механизам што придонесува за прудентно водење на останатите макроекономски политики.

Според неа предноста од промена на режимот, вообичаено пропонентите на флексибилен курс, ја гледаат во можноста за користење на курсот како механизам за корекција на надворешната нерамнотежа, односно нерамнотежата во трговската сметка на билансот на плаќање, но, додава дека со висока увозна зависност на нашиот извозен сектор, лично не мислам дека ние би можеле да ја исползуваме оваа предност.

Во итнервјуто оценува дека банкарскиот систем на Република Македонија успешно ја одржува својата стабилност и отпорност на шокови, а значаен придонес кон тоа имаат прудентното однесување и управување во банките, како и долгогодишната практика на длабински и постојан надзор на нивното работење од страна на НБРМ.

– Во изминатиот период, банкарскиот систем помина реален стрес-тест во практиката и се покажа отпорен на негативните очекувања на јавноста што се формираа како последица на политичките случувања. Постепеното подобрување на очекувањата на економските субјекти, секако води кон подобрување на амбиентот за банките и подобрување на нивните оцени за ризиците, што, пак, би довело до подинамичен раст за депозитната и кредитната активност, вели гувернерката и додава дека потврда за ова е и заздравувањето на растот на депозитите на населението како носечки извор на финансирање на домашните банки, чијашто годишна стапка на раст достигна 8,8 проценти во мај 2018 година.

Банките, потенцира, во континуитет располагаат со адекватно ниво на ликвидност, додека солвентната позиција се одржува над законскиот пропишан минимум.

Во однос на каматните стапки вели дека цената на кредитите веќе подолг временски период постојано се намалува и дека од крајот на 2009 година досега, просечната каматна стапка на денарските кредити е пониска за над четири процентни поени и во моментов изнесува 5,8 отсто, што претставува историски минимум.

– Анкетните истражувања што ги спроведуваме, како на пример Анкетата за кредитна активност, покажуваат континуирано олеснување на кредитните услови, за населението од 2010 година, а за корпоративниот сектор од 2014 година наваму. Олабавувањето на монетарната политика, намалувањето на трошокот за финансирање преку падот на пасивните каматни стапки, релативно стабилниот амбиент, унапредувањето на управувањето со ризиците, како и растечката конкуренција се секако фактори што ја намалуваат цената на кредитите. Одредена улога веројатно имаа и нашите неконвенционални мерки во доменот на задолжителната резерва, што имаа за цел да го намалат трошокот за финансирање на дел од корпоративниот сектор. Дали и со кое темпо и интензитет, во иднина би се намалувале каматните стапки, тешко е да се каже. Евентуалните натамошни промени на активните каматни стапки би биле одраз на повеќе фактори, вклучително поставеноста на монетарната политика, перцепциите за ризиците, состојбите во реалниот сектор, конкуренцијата во банкарскиот систем, финансиската кондиција на банките и приватниот сектор и слично, истакнува гувернерот на НБРМ Анита Ангеловска-Бежоска во интервју за МИА.

Продолжи со читање

НБРМ

Од јули ќе се намалат каматите

Објавено

на

Од овој месец граѓаните ќе плаќаат пониски казнени камати на сметките за јули и тоа за струја, вода, парно, кредитни картички и денарски кредити ако задоцнат со плаќањето. Затезна камата ќе се намали за 0,25 % поени. Во земјава основа за пресметка на казнените камати е основната камата на Народната банка (НБРМ) која сега е 3 проценти.

Од март годинава основната камата на НБРМ или таа по која банките купуваат записи кај централната банка изнсува 3%. Претходно беше 3,25 %, затоа и сега има промена. Казнени камати наплатуваат банките за доцнењето во наплатата на кредитите на денарските кредити или кредитните картички, ако ратата не се плати по истекот на 30 дена од кога достасала за плаќање. Но затезни камати се пресметуваат и на сметките за телефон, па и за струја, парно. Всушност, од овој јули казнената камата за договори меѓу трговци и јавни претпријатија ќе биде 13 %, а досега беше 13,25% или 10 плус стапката на основната камата. Законската казнена камата во договорите во кои барем едно лице не е трговец или најчесто за физички лица од јули ќе биде 11 процентни поени, а беше 11,25 %.

За кредитите во девизи казнената камата се одредува поинаку, односно се зема како основа едномесечната стапка еурибор, зголемена за десет проценти. Ова се стапки само на казнените камати, додека банкарите, секако наплатуваат и редовни камати.

Наплатата е уредена во Законот за облигациони односи, каде стои дека таа се наплаќа без опомена на 30 дена од денот на приемот на фактурата или сметката, а ако тој ден не може да се одреди со сигурност тогаш се смета 30 дена по приемот на стоките и на услугите.

Народната банка има обврска да ја објави референтната каматна стапка за пресметка на казнената камата на почетокот на секое полугодие.

Продолжи со читање
P2_P_MK_300x250
[ccpw id="39761"]

Популарно

Copyright © 2018 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange